Rất nhiều người nói rằng, chúng ta đang sống trong một “thời đại nhìn mặt”. Thực ra, không chỉ bây giờ mới vậy. Từ rất sớm, các nghiên cứu khoa học đã chứng minh: người có ngoại hình ưa nhìn, từ nhỏ đến lớn, thường dễ được ưu ái hơn. Điều đáng tiếc là, đến nay vẫn có không ít cha mẹ phản đối việc con cái quan tâm đến ngoại hình từ sớm.
Cùng tham khảo nhiều công trình nghiên cứu, tiếp cận vấn đề từ góc độ khoa học để xem: ngoại hình sinh lý đơn thuần thực sự ảnh hưởng đến cuộc đời một đứa trẻ như thế nào, đồng thời khuyến nghị phụ huynh nên nhìn nhận việc con theo đuổi cái đẹp bằng thái độ lý trí và cởi mở hơn.
Ảnh minh hoạ
Khi con gái bắt đầu quan tâm đến “mình có đẹp không”
Một bà mẹ chia sẻ: "Con gái tôi bốn tuổi rưỡi, gần đây đột nhiên bắt đầu để ý đến chuyện đẹp xấu. Ví dụ, con sẽ mặc váy công chúa, cài kẹp tóc xinh xinh, đứng trước gương rất lâu để tự ngắm mình rồi nói: “Wow, con là một công chúa xinh đẹp!”. Song song với đó, con cũng bắt đầu khắt khe hơn với ngoại hình của mình, thậm chí không ít lần nói với tôi rằng, con muốn có quần áo giống bạn này bạn kia trong lớp.
Thấy con như vậy, tôi thật sự rất vui. Tôi luôn tin rằng, trẻ con nên được nuôi dưỡng theo hướng hướng tới cái đẹp. Trong phạm vi hợp lý, để con tự do theo đuổi việc “trông cho đẹp” không phải là điều xấu.
Vì thế, trong hành động, tôi ủng hộ con rất nhiều: tôi hào hứng trò chuyện với con về cách để trở nên xinh đẹp hơn, không ngần ngại giới thiệu cho con mỹ phẩm của mình, thậm chí từng mua cho con một thỏi son trẻ em. Thế nhưng tôi nhận ra, rất nhiều phụ huynh khi đối diện với những câu hỏi kiểu như “Con có xinh không?” của trẻ, lại tỏ ra cảnh giác, thậm chí khó chịu. Họ thường nghĩ rằng: Trẻ con quan tâm đến ngoại hình quá sớm sẽ dễ hư; Mới tí tuổi đã biết làm đẹp, lớn lên thì còn thế nào nữa; Không thể để con dành tâm trí cho việc ăn mặc, sẽ ảnh hưởng đến học tập…".
Nhưng có thật là như vậy không? Thực ra, rất nhiều người đã đánh giá thấp ảnh hưởng của ngoại hình đối với trẻ em.
1. Trẻ đẹp hơn có thực sự “may mắn” hơn? Khoa học trả lời: Đúng là như vậy!
Nếu dùng một câu để tóm tắt ảnh hưởng của ngoại hình đối với trẻ, thì đó là: Trẻ có ngoại hình ưa nhìn thật sự dễ được ưu ái hơn.
Được cha mẹ yêu thương và chăm sóc nhiều hơn
Từ năm 1995, nhà tâm lý học Mỹ Judith H. Langlois và cộng sự đã thông qua nghiên cứu cho thấy: trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có ngoại hình dễ thương thường nhận được nhiều thiện cảm và thời gian chăm sóc hơn từ mẹ. Ngược lại, những em bé kém thu hút về ngoại hình, mẹ của các em có xu hướng ít tương tác, chăm sóc theo kiểu “làm cho xong”, thiếu những cử chỉ âu yếm.
Năm 2005, một nghiên cứu tại Canada quan sát hơn 400 gia đình tại siêu thị cho thấy:những đứa trẻ được đánh giá ngoại hình cao được cha mẹ chú ý an toàn nhiều hơn hẳn, trong khi trẻ có ngoại hình kém hấp dẫn dễ bị để mặc chạy lung tung.
Đáng nói là, sự thiên vị này phần lớn diễn ra một cách vô thức, chính cha mẹ cũng không nhận ra.
Lợi thế trong học tập
Ngoại hình cũng ảnh hưởng rõ rệt đến con đường học vấn của trẻ. Năm 2019, một nghiên cứu quy mô lớn tại Mỹ và Anh chỉ ra rằng:ngoại hình của trẻ tỉ lệ thuận với số năm được giáo dục. Cứ mỗi khi chỉ số ngoại hình tăng 1 độ lệch chuẩn, số năm học trung bình tăng khoảng 0,4 năm. Những đứa trẻ ưa nhìn thường có điểm đọc và toán cao hơn.
Dù nghiên cứu không khẳng định nguyên nhân trực tiếp, nhưng nhiều công trình trước đó cho thấy: giáo viên cũng chịu ảnh hưởng bởi “hiệu ứng hào quang ngoại hình”, thường vô thức đánh giá cao học sinh trông sáng sủa, dễ nhìn hơn, đặc biệt trong các môn mang tính chủ quan như ngôn ngữ.
Dễ có các mối quan hệ xã hội tốt hơn
Về mặt xã hội, rất nhiều nghiên cứu xác nhận: trẻ đẹp thường được bạn bè yêu thích hơn. Thậm chí, ngay từ giai đoạn sơ sinh, con người đã thể hiện xu hướng thích nhìn những gương mặt được cho là “đẹp”. Trẻ sơ sinh nhìn lâu hơn những khuôn mặt mà người lớn đánh giá là dễ nhìn, bất kể chủng tộc, giới tính hay độ tuổi. Một nghiên cứu tại Trung Quốc cũng cho thấy:mức độ được bạn bè yêu thích của học sinh liên quan chặt chẽ đến điểm số ngoại hình, thậm chí ảnh hưởng còn lớn hơn cả thành tích học tập hay tính cách.
2. Vậy “đẹp” thực chất là gì?
Ngoại hình không chỉ ảnh hưởng đến trẻ em mà còn tác động mạnh mẽ đến cả cuộc đời mỗi con người: từ tuyển dụng, học tập, thu nhập đến hạnh phúc cá nhân. Kinh tế học gọi hiện tượng này là “phần thưởng nhan sắc”.
Trong nghiên cứu khoa học, “ngoại hình đẹp” chủ yếu được đánh giá qua khuôn mặt, dựa trên các yếu tố như: Tính đối xứng của gương mặt; Mức độ gần với gương mặt trung bình; Đặc điểm sinh dục thứ cấp; Tình trạng da và cảm giác khỏe mạnh.
Ngoài ra, yếu tố chăm chút hậu thiên như ăn mặc, trang điểm, phong thái cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hình ảnh cá nhân.
3. Hướng dẫn trẻ yêu cái đẹp là điều cần thiết
Thực tế là, “thời đại nhìn mặt” chưa từng biến mất. Trẻ có ngoại hình ưa nhìn, trên nhiều phương diện, quả thật đã có lợi thế từ sớm. Điều quan trọng không phải là chạy theo hình thức mà là đừng phủ nhận vai trò của ngoại hình.
Cha mẹ có thể đặt ra giới hạn hợp lý: Tối thiểu là giữ sự gọn gàng, sạch sẽ; Cao hơn là cho trẻ hiểu, tiếp xúc vừa phải với việc làm đẹp, dưới sự hướng dẫn của người lớn.
Song song với đó, cần nhấn mạnh với trẻ rằng: ngoại hình chỉ là một phần, phẩm chất và năng lực nội tại mới là yếu tố quyết định con đi được bao xa trong cuộc đời.
