UAV Shahed (Ảnh minh họa: Euromaidan Press).
Trong thời gian qua, Ukraine ghi nhận việc Nga đang gắn nhiều loại tên lửa lên UAV Shahed, từ không đối không, cho tới tên lửa phòng không vác vai (MANPADS).
Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất của Ukraine hiện nay không phải là các nỗ lực của Moscow nhằm hiện đại hóa những loại vũ khí đã cũ. Điều nguy hiểm nhất là việc Nga ngày càng gia tăng thử nghiệm các loại hình liên lạc khác nhau, cho phép điều khiển UAV Shahed tấn công tầm xa ở chế độ góc nhìn thứ nhất (FPV), ông Kostyantyn Kryvolap, cựu kỹ sư thử nghiệm của Cục Thiết kế Antonov, nói với UNIAN.
Nhờ tính năng này, người điều khiển UAV không chỉ đơn thuần phóng UAV tới các tọa độ đã được lập trình sẵn, mà còn nhận được hình ảnh video theo thời gian thực và có thể trực tiếp điều chỉnh đòn tập kích trong quá trình bay.
Nếu mô hình này được triển khai thành công trên quy mô lớn, UAV sẽ không còn là “đạn dược dùng một lần” nữa, mà trở thành vũ khí có điều khiển với mức độ linh hoạt tác chiến rất cao.
Trước đó, Ukraine cho biết, Nga cũng đang tìm cách “thổi luồng sinh khí mới” vào các tên lửa thời Liên Xô, bằng cách lắp hỏa lực phòng không vác vai (MANPADS) lên UAV kiểu Geran-2. Dù ý tưởng này trông có vẻ ấn tượng, nhưng trên thực tế nó vấp phải những hạn chế kỹ thuật nhất định.
Theo ông Kryvolap, việc lắp MANPADS làm giảm tầm bay của UAV, từ mức trên lý thuyết khoảng 2.500km xuống còn xấp xỉ 2.000km. Tuy nhiên, mức giảm này không mang tính quyết định, bởi trong cấu hình như vậy, Shahed thực chất đã mất đầu đạn của chính nó và chỉ còn đóng vai trò như một phương tiện mang tên lửa.
“Cách bố trí này chắc chắn làm giảm tầm bay, nhưng lúc đó không còn đầu đạn nữa, và bản thân Shahed chỉ còn là một nền tảng mang tên lửa MANPADS biết bay. Vì vậy không thể nói tới độ chính xác", ông Kryvolap giải thích.
Rủi ro lớn nhất chính là hệ thống liên lạc. Ở cấu hình cơ bản, UAV chỉ bay tới các tọa độ đã được thiết lập trước. Nhưng nếu có các kênh truyền dữ liệu ổn định, về mặt lý thuyết nó có thể được sử dụng ở chế độ FPV.
“Bản thân MANPADS, theo tôi, là điều không có nhiều ý nghĩa. Nhưng nếu Nga bảo đảm được việc truyền ổn định ít nhất 2 kênh liên lạc, thì những nền tảng như vậy đã có thể hoạt động ở cự ly lên tới khoảng 200km”, ông Kryvolap lưu ý.
Ukraine trên thực tế đã ghi nhận những dấu hiệu của cách tiếp cận này, cụ thể là trong các vụ tập kích vào đoàn tàu mà Nga thực hiện, trong đó có tàu chở nhiên liệu ở khu vực giáp ranh giữa các tỉnh Sumy và Chernihiv.
Tuy nhiên, việc gắn MANPADS cũng gây ra những rủi ro lớn cho máy bay Ukraine làm nhiệm vụ đánh chặn UAV Nga. Trong thời gian qua, để đối phó với các cuộc tập kích với tần suất ngày càng dồn dập của Nga và khắc phục tình trạng thiếu nghiêm trọng tên lửa phòng không, Ukraine đã điều động tiêm kích, trực thăng để bắn hạ UAV, tên lửa đối phương.
UAV Shahed gắn MANPADS của Nga có thể gây ra mối đe dọa nghiêm trọng, khi tấn công ngược trở lại các vũ khí "săn mồi", gây ra những tổn thất rất khó bù đắp cho đối phương.
