Tại Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 tổ chức ở Hà Nội, ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc kiêm Đặc phái viên về Công nghệ đã đưa ra những nhận định sâu sắc về vị thế của Việt Nam trong bản đồ số thế giới.
Theo ông, Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia dẫn đầu về chuyển đổi số, với cấu phần kinh tế số đang tăng trưởng nhanh gấp 2 đến 3 lần so với phần còn lại của nền kinh tế.
VietNamNet ghi lại những chia sẻ của ông Amandeep Singh Gill với báo chí bên lề Hội nghị ADGMIN ngày 15/1.
Thưa ông, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, ông đánh giá thế nào về vị thế và tốc độ phát triển của Việt Nam so với các nước trong khu vực và thế giới?
Ông Amandeep Singh Gill: Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu về chuyển đổi số, không chỉ trong khu vực ASEAN mà còn trên phạm vi toàn cầu.
Số liệu cho thấy cấu phần kinh tế số trong tổng thể nền kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng nhanh gấp 2 đến 3 lần so với phần còn lại. Điều này đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia đi đầu về kinh tế số.
Tất nhiên, vẫn còn những thách thức chung của khu vực như sự phát triển không đồng đều hay khả năng tương tác giữa các hạ tầng kỹ thuật số. Song, tôi rất mừng khi thấy các vấn đề này đang được các Bộ trưởng Kỹ thuật số ASEAN ưu tiên giải quyết thông qua Kế hoạch Tổng thể ASEAN.
Việt Nam xác định AI là một trong những công nghệ chiến lược trọng điểm. Ông có bình luận gì về định hướng này?
Đó là một định hướng hoàn toàn đúng đắn. Chúng ta không thể bỏ qua trí tuệ nhân tạo trong bất kỳ chiến lược quốc gia nghiêm túc nào về chuyển đổi kinh tế - xã hội. Tôi vô cùng ấn tượng khi được nghe so sánh về Nghị quyết 57 với "Khoán 10" trước đây.
Nếu như "Khoán 10" đã giải phóng sức lao động, thúc đẩy năng suất nông nghiệp và đảm bảo an ninh lương thực, Nghị quyết 57 hướng đến việc giải phóng nguồn sáng tạo to lớn của người dân Việt Nam.
Tôi cũng đã chia sẻ rằng, ở đâu các nhà lãnh đạo quan tâm sát sao đến chuyển đổi số thì ở đó tiến độ diễn ra nhanh hơn nhiều. Nếu không trở thành ưu tiên cấp chính phủ, việc chuyển đổi sẽ khó thành công.
Việt Nam đang huy động cả hệ thống chính trị để xây dựng nền tảng thể chế và hạ tầng cho sự phát triển của một hệ sinh thái số nhân văn và lấy con người làm trung tâm. Ông đánh giá thế nào về cách tiếp cận này?
Đây là một cách tiếp cận đúng đắn. Một hướng đi thân thiện với sự phát triển, lấy con người làm trung tâm và tập trung vào hạ tầng là điểm khởi đầu bắt buộc.
Bởi vì, nếu các nhà nghiên cứu, các nhà phát triển AI không có đủ năng lực tính toán để huấn luyện mô hình và nếu không có đủ dung lượng trung tâm dữ liệu (data center) để vận hành các mô hình đó, tức là thực hiện quá trình suy luận (inference) để tạo ra kết quả, AI sẽ không thể hoạt động.
Do đó, việc ưu tiên phát triển hạ tầng, ưu tiên phát triển nhân tài và ưu tiên xây dựng các tập dữ liệu dùng để huấn luyện AI chính là cách tiếp cận chính xác.
Về vấn đề hạ tầng, một yếu tố quan trọng không kém chính là hạ tầng năng lượng, bởi năng lượng hiện nay đang là một rào cản rất lớn đối với nhu cầu vận hành AI.
Thật tốt khi thấy tất cả các dạng năng lượng đều đang được ưu tiên, bao gồm cả năng lượng hạt nhân. Từ quan điểm của Liên Hợp Quốc, chúng tôi luôn ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo thay vì nhiên liệu hóa thạch để thúc đẩy sự mở rộng của lĩnh vực này.
Vậy theo ông, làm thế nào để đảm bảo sự phát triển của AI đi đôi với trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm?
Đây là một câu hỏi rất quan trọng. AI là một công nghệ đầy quyền năng. Nó có tiềm năng to lớn để mang lại những điều tốt đẹp, nhưng cũng có thể bị lạm dụng. Nó cũng có thể gây ra tác động tiêu cực, làm mất đi quyền năng/khả năng kiểm soát của con người.
Vì vậy, như tôi đã nói, cách tiếp cận "lấy con người làm trung tâm" là tối quan trọng. Ở đó, quyền và lợi ích của con người phải được đề cao; quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu phải được tôn trọng.
Sự phát triển của AI không được dẫn đến việc tập trung của cải và quyền lực mới. Nó không được làm giảm quyền năng của các cộng đồng hay cá nhân nào, hay bỏ lại họ phía sau.
Nếu chúng ta đưa tất cả mọi người cùng đi lên, nếu chúng ta phát triển các mô hình AI đáng tin cậy, tôn trọng bảo vệ dữ liệu và quyền con người, tiềm năng để AI chuyển đổi xã hội và nền kinh tế là lớn hơn rất nhiều.
Đó là kinh nghiệm thực tế mà chúng tôi nhìn thấy trên toàn cầu và điều quan trọng là kinh nghiệm này phải được phản ánh ở mọi khu vực, mọi quốc gia.
Tại Liên Hợp Quốc, quan điểm của chúng tôi là AI phải phục vụ cho toàn thể nhân loại, không chỉ cho một số ít. Nó phải trao quyền cho con người thay vì tước đoạt quyền lực của họ. Nó phải gia tăng tiềm năng sáng tạo, khả năng tự thể hiện và năng suất lao động của con người.
Nó không được gạt họ ra bên lề. Trong nền kinh tế tương lai, chúng ta đang thấy những tín hiệu đầy hy vọng. Dù còn rất nhiều việc phải làm phía trước, nhưng tôi luôn cảm thấy được truyền cảm hứng mỗi khi đến thăm Việt Nam và tin rằng điều này có thể thực hiện tốt.
Liên Hợp Quốc và Việt Nam sẽ có những hợp tác cụ thể nào trong lĩnh vực này thời gian tới, thưa ông?
Liên Hợp Quốc đã thiết lập các cơ chế toàn cầu mới về quản trị AI và tất cả các quốc gia thành viên, bao gồm Việt Nam, đều đã đưa ra cam kết theo Hiệp ước Số Toàn cầu (Global Digital Compact) và tham gia vào quá trình quản trị AI toàn cầu.
Cơ chế thứ nhất là Đối thoại toàn cầu về Quản trị AI, sẽ diễn ra hàng năm. Năm nay tổ chức tại Geneva, năm sau tại New York. Kinh nghiệm quốc gia của Việt Nam trong việc quản trị AI, các quy định pháp lý gần đây về trí tuệ nhân tạo sẽ là những đóng góp giá trị để chia sẻ với các quốc gia khác. Họ có thể học hỏi từ đó, biết cách tránh những sai lầm và tiếp thu những thực tiễn tốt nhất từ Việt Nam cũng như các nước khác.
Quan trọng không kém là hoạt động của Hội đồng Khoa học độc lập quốc tế về AI. Các nhà khoa học Việt Nam đang phát triển công nghệ AI tiên tiến, vì vậy việc họ tham gia vào cuộc đối thoại toàn cầu về sự phát triển và tác động của công nghệ này là một cam kết khác mà chúng tôi có với Việt Nam.
Cảm ơn ông!
