Sau những bữa tiệc kéo dài dịp Tết, tình trạng viêm dạ dày - ruột cấp do vi khuẩn hoặc độc tố thực phẩm rất dễ xảy ra. Dù đa số diễn tiến nhẹ, nhưng việc xử trí sai cách hoặc đánh giá không đúng mức độ mất nước có thể khiến bệnh chuyển nặng nhanh chóng.
Theo BS.CK2 Lâm Nguyễn Thùy An, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, trong tiêu chảy cấp, điều quan trọng nhất không phải là số lần đi ngoài mà là mức độ mất nước và tình trạng toàn thân của người bệnh.
Nguyên tắc "vàng" khi bù nước
Người bệnh có thể tự theo dõi tại nhà nếu chỉ tiêu chảy vài lần, không nôn liên tục, vẫn uống được nước và không sốt cao. Lựa chọn ưu tiên hàng đầu là dung dịch bù nước và điện giải (Oresol).
Pha thuốc đúng chuẩn: Cần đọc kỹ hướng dẫn để pha đúng lượng nước quy định (thường là 200 ml hoặc 1 lít). Tuyệt đối không pha đặc hơn vì sẽ làm tăng nồng độ natri (nguy hiểm cho trẻ nhỏ) và không pha loãng hơn vì sẽ mất hiệu quả bù khoáng.
Cách uống khoa học: Uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần. Sau mỗi lần đi tiêu lỏng, người lớn nên uống thêm 200-250 ml; trẻ em uống khoảng 10 ml cho mỗi kg cân nặng.
Lưu ý: Dung dịch đã pha chỉ sử dụng trong 24 giờ. Không dùng nước ngọt có gas, rượu bia để bù nước vì sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng mất nước và kích thích dạ dày.
Mâm cỗ 30 Tết truyền thống của người Hà Nội. Ảnh: Bùi Thủy
Những sai lầm cần tránh
Bác sĩ An chỉ ra những thói quen sai lầm mà nhiều gia đình mắc phải:
Chỉ uống nước lọc: Nước lọc không bù được natri và kali đã mất, dễ dẫn đến mệt mỏi và chuột rút kéo dài.
Tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy: Việc làm chậm nhu động ruột khi chưa rõ nguyên nhân có thể giữ mầm bệnh và vi khuẩn lâu hơn trong đường tiêu hóa.
Lạm dụng kháng sinh: Phần lớn tiêu chảy cấp do virus, kháng sinh không có tác dụng mà còn gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột.
Nhịn ăn hoàn toàn: Cơ thể vẫn cần năng lượng để phục hồi niêm mạc ruột, do đó nên duy trì chế độ ăn lỏng, dễ tiêu.
Khi nào cần nhập viện ngay lập tức?
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu "báo động" sau:
Mất nước nặng: Khát nhiều nhưng không uống được, môi khô, mắt trũng, da khô, lượng nước tiểu giảm rõ rệt. Triệu chứng thần kinh: Mệt lả, lơ mơ hoặc khó đánh thức. Dấu hiệu nhiễm khuẩn: Sốt từ 38,5 độ C trở lên, đau bụng quặn dữ dội, tiêu chảy có máu hoặc phân đen. Nôn liên tục: Không thể uống được nước hay bất kỳ thứ gì.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh mạn tính (đái tháo đường, suy thận, suy giảm miễn dịch) có tốc độ mất nước rất nhanh. Nhóm này cần được bác sĩ đánh giá sớm, không nên theo dõi tại nhà quá lâu.
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, bù nước tương ứng với quá trình bảo toàn tân dịch. Nhận diện sớm dấu hiệu biến chứng và bù điện giải đúng cách là nền tảng giúp người bệnh vượt qua cơn ngộ độc thực phẩm an toàn.
