Zalo vừa có bước đi mới khi chuyển sang thu thập dữ liệu gương mặt và giọng nói để định danh người dùng. Tuy nhiên, động thái này tiếp tục vấp phải những nghi ngại về tính bảo mật và quyền riêng tư.
Thay đổi cách thức định danh
Đầu tháng 1/2026, ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất Việt Nam - Zalo - đã thay đổi phương thức xác thực tài khoản. Thay vì yêu cầu người dùng chụp ảnh Căn cước công dân (CCCD) hay hộ chiếu như trước, hệ thống hiện chuyển sang thông báo: "Xác thực gương mặt và giọng nói qua cuộc gọi tự động với Zalo".
Cụ thể, khi người dùng nhấn bắt đầu quá trình định danh, một cuộc gọi video từ Zalo sẽ được kết nối để thu thập dữ liệu sinh trắc học. Đây được xem là nỗ lực thay thế phương thức cũ sau khi cộng đồng người dùng phản ứng gay gắt và cơ quan chức năng vào cuộc thanh tra về việc thu thập dữ liệu quá mức cần thiết.
Tại sao Zalo thay đổi vào thời điểm này?
Các chuyên gia pháp lý nhận định, việc Zalo thay đổi cách thức định danh gắn liền với cột mốc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Tại Điều 29 của Luật này quy định rõ: Các nền tảng mạng xã hội không được yêu cầu cung cấp hình ảnh/video chứa nội dung đầy đủ hoặc một phần giấy tờ tùy thân làm yếu tố xác thực tài khoản. Do đó, việc dừng yêu cầu chụp ảnh CCCD là động thái bắt buộc để Zalo tuân thủ pháp luật.
Tuy nhiên, việc chuyển sang thu thập gương mặt và giọng nói lại mở ra một "vùng xám" mới về bảo mật.
Dù không còn cầm trên tay tờ giấy tờ vật lý, nhưng gương mặt và giọng nói thực chất là dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Đây là những đặc điểm sinh học riêng biệt, một khi bị rò rỉ sẽ gây hậu quả khôn lường hơn cả thông tin số định danh.
Giọng nói và gương mặt là duy nhất. Nếu dữ liệu này bị đánh cắp, tội phạm công nghệ cao có thể sử dụng công nghệ Deepfake để giả mạo danh tính, thực hiện các hành vi lừa đảo tài chính phức tạp.
Trước đó, nhiều người dùng phàn nàn rằng nếu không đồng ý với các điều khoản thu thập dữ liệu của Zalo, họ sẽ bị hạn chế tính năng hoặc không thể tiếp tục sử dụng dịch vụ. Đây là điều mà Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu VNG (đơn vị chủ quản Zalo) phải rà soát, tránh đẩy người dùng vào thế "phải đồng ý".
Người dùng cần làm gì?
Trong bối cảnh các quy định về bảo mật dữ liệu tại Việt Nam đang siết chặt, người dùng Zalo cần:
- Cẩn trọng khi thực hiện xác thực: Cân nhắc mức độ cần thiết của việc định danh đối với nhu cầu sử dụng cá nhân.
- Đọc kỹ thỏa thuận: Đừng bỏ qua các điều khoản về việc dữ liệu của bạn sẽ được lưu trữ bao lâu và có chia sẻ cho bên thứ ba hay không.
- Theo dõi sát thông tin: Cập nhật các kết luận từ Bộ Công Thương và cơ quan chức năng về tính hợp pháp trong hoạt động của Zalo.
Sự chuyển dịch từ "giấy tờ" sang "sinh trắc học" của Zalo có thể là một bước tiến về công nghệ, nhưng về mặt niềm tin người dùng, nền tảng này vẫn còn một chặng đường dài để chứng minh sự minh bạch và an toàn.
