Gan lợn từ lâu đã là thực phẩm quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Đây là nguyên liệu phổ biến, dễ mua, dễ chế biến. Thế nhưng, không ít người lại e dè, thậm chí thẳng thắn từ chối ăn gan lợn vì cho rằng đây là bộ phận “độc”, là nơi tích tụ chất thải của cơ thể động vật. Ít ai biết rằng, việc quay lưng với gan lợn cũng đồng nghĩa với việc tự bỏ qua một nguồn dinh dưỡng rất giá trị, đặc biệt là sắt và vitamin A.
Hàm lượng sắt đáng kinh ngạc trong gan lợn
Gan lợn rất giàu sắt.
Theo số liệu từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 100g gan lợn có tới 25mg sắt. Trong khi đó, 100g thịt bò - loại thực phẩm vốn nổi tiếng giàu sắt - chỉ cung cấp khoảng 2,6mg sắt. Như vậy, hàm lượng sắt trong gan lợn cao gần gấp 10 lần thịt bò.
Không chỉ vậy, gan lợn còn chứa lượng vitamin A lên tới 6.000mcg/100g, con số vượt trội nếu so với thịt lợn (loại nửa nạc nửa mỡ), vốn chỉ có khoảng 10mcg vitamin A trong cùng khối lượng.
Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, gan lợn là thực phẩm rất tốt cho trẻ em, phụ nữ mang thai và phụ nữ trong lứa tuổi sinh đẻ nhờ khả năng bổ sung sắt và vitamin A. Việc ăn gan với lượng hợp lý không hề gây độc mà còn giúp cải thiện tình trạng thiếu máu, suy dinh dưỡng.
Một số món ăn từ gan lợn.
Ngoài hai vi chất nổi bật kể trên, gan lợn còn là nguồn cung cấp dinh dưỡng khá toàn diện. Phân tích cho thấy, trong 100g gan lợn có khoảng 18,8g chất đạm, cao hơn so với 16,5g đạm trong 100g thịt lợn nửa nạc nửa mỡ.
Gan lợn cũng chứa nhiều vitamin nhóm B và các khoáng chất vi lượng quan trọng, góp phần hỗ trợ chuyển hóa, tăng cường chức năng hệ thần kinh và hệ miễn dịch.
Một hiểu lầm khá phổ biến hiện nay là cho rằng gan động vật “tích tụ chất độc”, ăn gan tức là ăn độc. Thực tế, gan là cơ quan giải độc, có nhiệm vụ giữ lại và chuyển hóa các chất độc thành dạng không độc, sau đó đào thải ra khỏi cơ thể. Chất độc không tích lũy lâu dài trong gan của con vật khỏe mạnh. Do đó, không có chuyện ăn gan động vật là ăn chất độc như nhiều người vẫn lo ngại.
Những đại kỵ khi ăn gan lợn và cách ăn an toàn
Gan lợn tươi.
Dù giàu dinh dưỡng, gan lợn không phải là thực phẩm có thể ăn tùy tiện. Một trong những điểm cần lưu ý nhất là hàm lượng cholesterol trong gan lợn khá cao. Trong 100g gan lợn có khoảng 300mg cholesterol. Vì vậy, người cao tuổi, người mắc các bệnh rối loạn chuyển hóa như tăng cholesterol máu, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, gút, bệnh thận hoặc người thừa cân, béo phì cần hạn chế ăn gan lợn.
Gan lợn cũng có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng nếu con vật không khỏe mạnh hoặc khâu chế biến không đảm bảo.
Khi chọn mua gan lợn, cần:
Ưu tiên gan lợn tươi, khỏe mạnh: màu đỏ sẫm tươi, bề mặt mịn, đàn hồi tốt.
Không chọn gan có dấu hiệu bất thường: xuất hiện nốt sần, đốm trắng hoặc bề mặt lổn nhổn.
Tránh gan có mùi lạ, mùi hôi hoặc màu nhợt nhạt.
Cách sơ chế và khử mùi gan:
Sau khi mua về, gan nên được cắt lát mỏng, rửa sạch dưới nước lạnh để loại bỏ máu ứ, sau đó thấm khô.
Có thể ngâm gan trong nước muối loãng khoảng 10 - 30 phút, hoặc ngâm trong sữa tươi để giảm mùi và giúp gan mềm hơn.
Điều quan trọng nhất đó là gan phải được nấu chín kỹ, tuyệt đối không ăn gan tái hay chưa qua chế biến. Một lưu ý khác là không nên kết hợp gan lợn với các thực phẩm quá giàu vitamin C như giá đỗ, cải xoăn. Nguyên nhân là trong gan có nhiều ion kim loại như đồng, sắt, dễ làm oxy hóa vitamin C, khiến loại vitamin này mất tác dụng.
Theo khuyến cáo, người lớn nên ăn 2 - 3 lần gan lợn mỗi tuần; mỗi lần khoảng 50 - 70g, trẻ em chỉ nên ăn 30 - 50g mỗi bữa.
