Năm 2026 là năm đầu tiên công tác tuyển quân được thực hiện theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Do vậy, để việc tuyển công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự được thực hiện chặt chẽ, dân chủ, công khai, đúng quy trình, đúng luật, thống nhất trong toàn quốc, Cục Quân lực (Bộ tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ Quốc phòng) đã giới thiệu 5 điểm mới từ năm nay.
5 điểm mới về tuyển công dân tham gia nghĩa vụ quân sự từ năm 2026
ẢNH: ĐÌNH HUY
1. Đăng ký nghĩa vụ quân sự và quản lý công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự
Từ năm 2026, công dân thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự bằng hình thức trực tiếp, hoặc trực tuyến, đồng thời rút ngắn thời hạn đăng ký từ 10 ngày xuống 5 ngày. Đây là nội dung mới nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22.12.2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và thực hiện Đề án 06 của Chính phủ, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện các thủ tục hành chính về lĩnh vực nghĩa vụ quân sự, góp phần cải cách thủ tục hành chính trong thực hiện nghĩa vụ quân sự.
2.Thẩm quyền gọi sơ tuyển, gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, gọi công dân nhập ngũ
Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định giao số lượng, danh sách gọi công dân nhập ngũ và thực hiện nghĩa vụ tham gia công an nhân dân theo đề nghị của Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp tỉnh (thay thế thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện trước đây).
Chủ tịch UBND cấp xã quyết định gọi từng công dân sơ tuyển, gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, gọi nhập ngũ (thay thế thẩm quyền của chỉ huy trưởng ban chỉ huy quân sự cấp huyện, trưởng công an cấp huyện trước đây).
3.Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tuyển quân
Trách nhiệm của UBND các cấp trong thực hiện công tác tuyển quân năm 2026 có nhiều thay đổi so với trước đây để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong đó, cấp xã cơ bản trực tiếp triển khai thực hiện tròn khâu trong tuyển quân, như gọi từng công dân sơ tuyển, gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, gọi nhập ngũ.
Ban chỉ huy phòng thủ khu vực có trách nhiệm hướng dẫn, giúp đỡ công tác tuyển quân ở địa phương, đồng thời trực tiếp tổ chức hiệp đồng giao nhận quân, hiệp đồng thâm nhập, chốt quân số, bù đổi (nếu có), tổ chức lễ giao nhận quân theo quyết định của chủ tịch UBND cấp tỉnh, phối hợp giải quyết quân nhân đào bỏ ngũ.
Đối với cấp tỉnh, có trách nhiệm tổ chức giao công dân cho các đơn vị nhận quân và tổ chức lễ giao nhận quân do ban chỉ huy phòng thủ khu vực thực hiện.
4. Trách nhiệm của đơn vị nhận quân
Từ năm 2026, đối với các đơn vị cấp trung đoàn và tương đương, cần hiệp đồng chặt chẽ với ban chỉ huy phòng thủ khu vực, UBND các xã trên địa bàn để thống nhất về chỉ tiêu tuyển nhận, thời gian nghiên cứu hồ sơ và chốt quân số; phối hợp tổ chức lễ giao nhận quân, thực hiện giao nhận quân, lưu quân (nếu có) và phúc tra tiêu chuẩn chiến sĩ mới.
Thời hạn phúc tra tiêu chuẩn chiến sĩ mới có thay đổi, nới rộng thời hạn từ 7 ngày lên thành 10 ngày kể từ ngày nhận quân, các đơn vị phải tổ chức phúc tra tiêu chuẩn chiến sĩ mới và bù đổi xong (nếu có). Đồng thời, xác định việc phối hợp, hiệp đồng với ban chỉ huy phòng thủ khu vực và UBND cấp xã để thực hiện bù đổi.
5. Tổ chức hiệp đồng giao nhận quân
Ban chỉ huy phòng thủ khu vực phối hợp UBND các xã trên địa bàn để tổ chức hiệp đồng giao nhận quân với các đơn vị nhận quân cấp trung đoàn và tương đương.
Do có sự thay đổi để phù hợp với việc vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vì vậy, để hoàn thành tốt công tác tuyển quân năm 2026 và những năm tiếp theo, các địa phương cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, phát huy vai trò, trách nhiệm của hội đồng nghĩa vụ quân sự các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, trách nhiệm tham mưu, đề xuất của cơ quan quân sự cấp tỉnh, cấp xã và sự giám sát của nhân dân đối với công tác tuyển quân.
Tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, kịp thời phát hiện, ngăn ngừa và xử lý nghiêm những sai phạm trong tuyển quân, không để xảy ra tiêu cực, nhũng nhiễu...
