Nhưng cùng với đó là thực trạng AI đang tiêu thụ điện năng ngày càng lớn, đặt ra câu hỏi lớn cho các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.
AI - cỗ máy khổng lồ tiêu thụ năng lượng.
Không thể phủ nhận rằng AI - đặc biệt là các mô hình lớn như GPT, Gemini hay Claude - đòi hỏi khối lượng tính toán và nguồn điện khổng lồ. Cơ quan năng lượng quốc tế IEA uớc tính dữ liệu toàn cầu cho thấy trung tâm dữ liệu (data center) - trái tim của mọi hệ thống AI - tiêu thụ khoảng 415 terawatt giờ (TWh) điện mỗi năm, tương đương khoảng 1,5% tổng điện năng tiêu thụ toàn cầu hiện nay và dự kiến sẽ tăng gấp đôi, lên gần 945 TWh vào năm 2030 do sự bùng nổ AI và dịch vụ đám mây.
Quan trọng hơn, AI được dự báo chiếm tỷ lệ ngày càng lớn trong tổng tải điện của các trung tâm dữ liệu. Một số dự báo cho thấy đến năm 2028, AI có thể chiếm tới 15 - 20% năng lượng tiêu thụ của trung tâm dữ liệu toàn cầu, so với chỉ khoảng 8% vào năm 2023.
Điều này dẫn đến tình trạng công nghệ được kỳ vọng thúc đẩy chuyển đổi xanh có nguy cơ đẩy nhu cầu điện toàn cầu tăng nhanh hơn khả năng sản xuất năng lượng sạch - nếu không được quản lý cẩn trọng.
Các số liệu khác thậm chí còn cảnh báo về mặt nước và khí thải. Một nghiên cứu cho thấy hoạt động của AI có thể tiêu thụ từ 312 đến 764 tỷ lít nước mỗi năm để làm mát cơ sở hạ tầng, và thải ra 32 - 80 triệu tấn CO₂ mỗi năm - con số tương đương hoặc cao hơn khí thải của một quốc gia nhỏ.
Tuy nhiên, thực tế cũng chỉ ra rằng AI không chỉ "ngốn" điện mà còn có khả năng tạo ra động lực "tiết kiệm" điện cho thế giới. Cụ thể, ứng dụng AI trong năng lượng đã cho thấy tác dụng tích cực rõ rệt, đó là quản lý lưới điện thông minh.
AI được dùng để phân tích, dự báo và điều phối nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, gió, giúp tăng khả năng hòa lưới mà không gây quá tải. Ở Đức, một nhà cung cấp năng lượng lớn đã triển khai hệ thống AI giúp tích hợp tới 46% năng lượng tái tạo vào lưới điện một cách ổn định.
AI cũng có tác dụng tối ưu hóa tòa nhà và nhà máy. Trong các tòa nhà thương mại, hệ thống AI tự động tối ưu ánh sáng, điều hòa không khí và hệ thống điện, giúp giảm mức tiêu thụ tới 15 - 30% so với cách vận hành truyền thống
Hay như chức năng quản lý sạc xe điện (EV) và nhu cầu tải điện. Theo đó, AI có thể lập lịch EV khi năng lượng tái tạo dồi dào nhất, giảm áp lực lên lưới vào giờ cao điểm.
Những ứng dụng này minh họa một lộ trình sáng hơn: AI có thể không chỉ tiêu tốn năng lượng mà còn giúp tiết kiệm năng lượng ở quy mô lớn nếu được đặt đúng mục tiêu sử dụng.
