Chỉ một chữ sai, cả cuộc trò chuyện có thể rẽ sang hướng không ai ngờ tới. Đó là cảm giác quen thuộc với rất nhiều người nước ngoài khi học tiếng Việt, chỉ cần nói chệch một âm, câu nói lập tức "đổi nghĩa trong tích tắc".
Mẩu chuyện được chia sẻ trên blog học tiếng Việt @easyvietnamesewithan mới đây đã chia sẻ một tình huống hài hước thường xuyên được nhắc lại như ví dụ điển hình cho sự khó nhằn của phát âm tiếng Việt. Nhân vật trong câu chuyện chỉ nói nhầm một chút xíu ở âm cuối của từ cần nói nhưng trong giao tiếp đời thường, sự khác biệt nhỏ ấy lại đủ để khiến cả câu nói đi chệch hướng.
Theo chia sẻ, một học viên nước ngoài sau thời gian học tiếng Việt khá chăm chỉ đã bắt đầu tự tin giao tiếp. Anh muốn rủ bạn bè đi chơi nên dự định nói câu rất quen thuộc: "Cuối tuần này mình đi chơi với bạn nhé". Thế nhưng khi nói ra, vì phát âm chưa tròn âm cuối, câu nói ấy lại biến thành: "Cuối tuần này mình đi chơi với bánh nhé".
Khoảnh khắc đó, người nghe chỉ biết đứng hình vài giây. Trong khi nhân vật chính vẫn giữ vẻ mặt đầy tự tin, người đối diện lại không biết nên trả lời thế nào: gật đầu cho một cuộc hẹn hay hỏi xem… chiếc bánh kia đang nằm ở tiệm nào.
Học viên nước ngoài đã nói nhầm “bạn” (friend) với “bánh” (cake) (Ảnh minh hoạ: Phúc Mập Vlog)
Không ít người học tiếng Việt cho biết họ từng gặp tình huống tương tự. Có người định nói "Hôm nay gặp bạn không?", nhưng lại phát âm thành "Hôm nay gặp bánh không?", khiến câu chuyện bỗng chốc chuyển từ kế hoạch tụ tập sang chủ đề ăn uống lúc nào không hay. Những hiểu lầm như vậy xuất phát từ hệ thống âm tiết và thanh điệu đặc trưng của tiếng Việt, chỉ cần thay đổi rất nhỏ giữa "bạn - bán - bánh - bận", ý nghĩa đã khác hoàn toàn.
Giữa vô số ngôn ngữ trên thế giới, có những ngôn ngữ nếu nói sai là thì người nghe vẫn hiểu đại khái. Nhưng có những ngôn ngữ mà chỉ lệch nửa nhịp, câu nói lập tức đổi sang một "vũ trụ khác". Trong trường hợp này, tiếng Việt có lẽ thuộc nhóm thứ hai.
Có lẽ vì thế mà trong cộng đồng người học tiếng Việt, những lần phát âm nhầm hiếm khi bị coi là lỗi. Trái lại, chúng trở thành những kỷ niệm đáng yêu, khiến việc học ngôn ngữ không chỉ là ghi nhớ từ vựng hay ngữ pháp, mà còn là trải nghiệm văn hóa sống động, phong phú.
