Từ món ăn quen thành "hiện tượng mạng xã hội"
Những ngày gần đây, một loại bánh giò đóng trong hộp nhựa bất ngờ trở thành tâm điểm bàn luận trên các hội nhóm ẩm thực và cộng đồng dân cư. Chỉ cần hấp hoặc quay nóng vài phút, người mua đã có ngay một chiếc bánh giò nóng hổi, mềm mịn, không cần bóc lá, không lo dây bẩn. Chính sự tiện lợi này khiến nhiều người tò mò mua thử, thậm chí chia sẻ rằng bánh "ăn ổn", "nhân đậm đà", "không thua bánh gói lá truyền thống".
Thế nhưng, song song với những lời khen là làn sóng tranh luận ngày càng gay gắt. Trọng tâm không nằm ở hương vị, mà ở chiếc hộp nhựa - thứ đang khiến không ít người tiêu dùng băn khoăn: Liệu hấp nóng bánh trong nhựa có an toàn cho sức khỏe?
"BPA free" - dòng chữ trấn an chưa đủ sức thuyết phục
Trên bao bì sản phẩm, nhà sản xuất in rõ thông tin "BPA free" (không chứa BPA). Đây là chi tiết được nhiều người bán viện dẫn để khẳng định bánh an toàn. Tuy nhiên, trong phần bình luận, sự hoài nghi vẫn chiếm ưu thế. Không ít ý kiến cho rằng: "Không có BPA chưa chắc đã an tâm, nhựa gặp nhiệt cao vẫn rất đáng lo".
Thực tế, sự dè dặt này không phải vô cớ. Trong những năm gần đây, các cảnh báo liên quan đến nhựa, vi nhựa và hóa chất thôi nhiễm từ bao bì thực phẩm xuất hiện ngày càng nhiều, khiến người tiêu dùng trở nên nhạy cảm hơn với những sản phẩm "tiện nhưng dùng nhựa".
BPA là gì và vì sao từng bị coi là mối nguy?
BPA (Bisphenol A) là một hợp chất hóa học từng được sử dụng phổ biến trong sản xuất nhựa polycarbonate và lớp tráng epoxy của lon thực phẩm. Chất này có khả năng bắt chước hormone estrogen, gây rối loạn nội tiết trong cơ thể.
Nhiều nghiên cứu quốc tế từng chỉ ra mối liên quan giữa phơi nhiễm BPA kéo dài với:
- Rối loạn nội tiết và sinh sản
- Nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2
- Ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và hành vi ở trẻ nhỏ
Chính vì vậy, BPA đã bị hạn chế hoặc cấm sử dụng trong các sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm tại nhiều quốc gia. Thuật ngữ "BPA free" ra đời như một cam kết an toàn hơn cho người tiêu dùng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh: Loại bỏ BPA khó đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn rủi ro từ nhựa.
Vi nhựa - nỗi lo nằm ngoài chữ "BPA free"
Ngay cả khi không chứa BPA, hộp nhựa vẫn có thể trở thành nguồn phát sinh vi nhựa - những mảnh nhựa siêu nhỏ hình thành trong quá trình sử dụng, đặc biệt khi tiếp xúc với nhiệt độ cao.
Vi nhựa có thể sinh ra khi:
Hấp, luộc hoặc quay nóng thực phẩm trong hộp nhựa
Hộp nhựa bị trầy xước, lão hóa theo thời gian
Nhựa tiếp xúc với thực phẩm nóng, nhiều dầu mỡ
Các nghiên cứu gần đây đã phát hiện vi nhựa trong máu, phổi, nhau thai của con người. Dù khoa học vẫn đang tiếp tục đánh giá tác động lâu dài, nhiều bằng chứng cho thấy vi nhựa có thể gây viêm, mang theo kim loại nặng và các chất ô nhiễm, từ đó ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và chuyển hóa.
Với bánh giò - món ăn thường được làm nóng trước khi dùng, nguy cơ này càng khiến người tiêu dùng e ngại, nhất là khi không rõ loại nhựa của hộp có được thiết kế chuyên biệt cho việc hấp ở nhiệt độ cao hay không.
Khi sự tiện lợi đi kèm với nỗi lo sức khỏe
Không thể phủ nhận, ngày nay, nhiều sản phẩm liên quan đến thực phẩm đáp ứng đúng nhịp sống nhanh của đô thị: Gọn nhẹ, dễ bảo quản, dễ sử dụng. Tuy nhiên, câu hỏi được đặt ra là: Liệu sự tiện lợi có đang đi kèm những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn?
Nhiều người cho rằng, ăn một lần thì "chưa chắc đã sao", nhưng nếu việc làm nóng thực phẩm trong nhựa trở thành thói quen thường xuyên, nguy cơ tích lũy theo thời gian là điều không thể xem nhẹ.
Chính vì điều này mà để an toàn thực phẩm, người tiêu dùng cần lưu ý những điều sau:
- Không nên hấp hoặc quay nóng thực phẩm trực tiếp trong hộp nhựa, kể cả khi sản phẩm ghi BPA free
- Nên lấy thực phẩm ra bát sứ, thủy tinh hoặc inox trước khi làm nóng
- Tránh sử dụng hộp nhựa đã trầy xước, biến dạng hoặc đổi màu
- Ưu tiên các sản phẩm được đóng gói bằng vật liệu truyền thống như lá, giấy thực phẩm an toàn
- Về phía nhà sản xuất, việc công khai rõ loại nhựa sử dụng, mức chịu nhiệt và hướng dẫn làm nóng an toàn là yếu tố then chốt để tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.
Người tiêu dùng hãy tỉnh táo
Câu chuyện bánh giò hộp nhựa "gây sốt" không đơn thuần là một trào lưu ẩm thực. Nó phản ánh rõ sự thay đổi trong nhận thức: Người tiêu dùng Việt không còn chỉ quan tâm đến ngon – rẻ - tiện, mà ngày càng chú trọng đến an toàn và sức khỏe lâu dài.
Sự lo ngại về vi nhựa, dù đôi khi bị xem là thái quá, lại chính là tín hiệu cho thấy thị trường đang bước sang một giai đoạn mới - nơi mỗi món ăn không chỉ cần ngon miệng, mà còn phải mang lại cảm giác yên tâm cho người sử dụng.
