Sau hơn 5 năm tạm dừng, công trình cống ngăn triều Bến Nghé đã chính thức được tái khởi động và vận hành thử nghiệm từ ngày đầu tháng 2/2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống chống ngập cho khu vực trung tâm thành phố.
Công trình cống ngăn triều Bến Nghé nằm trên kênh Bến Nghé (gần khu vực cầu Mống) - ranh giới giữa phường Xóm Chiếu (quận 4 cũ) với phường Sài Gòn (quận 1 cũ) - thuộc khu vực trung tâm TP.HCM.
Công trình cống ngăn triều Bến Nghé nằm cạnh cầu Mống (một trong những cây cầu cổ xưa nhất tại TPHCM).
Với vị trí đặc biệt giữa lõi đô thị, cống Bến Nghé được thiết kế theo hướng hài hòa cảnh quan, hạn chế tối đa tác động đến không gian kiến trúc và giao thông thủy. Điểm nhấn nổi bật của cống Bến Nghé là hệ thống cửa van chìm có trọng lượng hơn 434 tấn. Đây là cống duy nhất được thiết kế van chìm của toàn dự án.
Khi không vận hành, cửa van nằm ẩn dưới mặt nước, đảm bảo mỹ quan đô thị và cho phép tàu thuyền lưu thông bình thường trên kênh Bến Nghé.
Theo thiết kế, cống vận hành hoàn toàn tự động thông qua hệ thống xi lanh thủy lực và trung tâm điều khiển SCADA.
Khi mực nước triều trên sông Sài Gòn dâng cao, cửa van sẽ được nâng lên để ngăn triều xâm nhập vào hệ thống kênh rạch nội đô. Ngược lại, khi mực nước ngoài sông thấp hơn phía trong, cửa van được hạ xuống để thoát nước, đồng thời duy trì giao thông thủy thông suốt. Trong mùa mưa, cống còn đóng vai trò điều tiết nhằm hỗ trợ tiêu thoát nước khi điều kiện cho phép.
Bên trong khu vực điều khiển vận hành cống ngăn triều Bến Nghé.
Hệ thống cống gồm nhiều hạng mục kỹ thuật quan trọng như cửa van siêu trọng, dầm đỡ van, cừ chống thấm, hệ thống van điều tiết, nạo vét kênh, đường vận hành nội bộ và trung tâm điều khiển tự động.
Lối đi nội bộ ngầm dưới lòng kênh Bến Nghé của dự án.
Trang thiết bị tại dự án cống ngăn triều Bến Nghé được đầu tư hiện đại, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật.
Một số hình ảnh tại cống ngăn triều Bến Nghé.
Cống ngăn triều Bến Nghé lúc vận hành thử nghiệm.
Ông Nguyễn Tâm Tiến - Tổng giám đốc Trung Nam Group (nhà đầu tư dự án) cho biết hệ thống công trình thuộc dự án ngăn triều TPHCM có ba chức năng chính là ngăn triều, duy trì môi trường nước và hỗ trợ bơm tiêu giảm ngập.
Riêng cống ngăn triều Bến Nghé có thiết kế đặc thù là cống âm, với toàn bộ hệ thống cửa van được bố trí chìm dưới mặt nước. Theo ông Tiến, công trình này hoạt động như một “lớp phòng tuyến”, có nhiệm vụ ngăn triều từ bên ngoài xâm nhập, đồng thời hỗ trợ bơm nước ra ngoài để tạo điều kiện tiếp nhận và tiêu thoát lượng nước mưa từ các tuyến đường nội đô đổ ra kênh, rạch.
Cùng với dự án “Giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1” được khởi động trở lại, hiện nay cống ngăn triều Bến Nghé đang hoàn thiện những công việc cuối cùng, gồm: thi công nạo vét lòng kênh và hoàn thiện hệ thống điều khiển tự động SCADA.
Đại diện nhà đầu tư cho biết đến nay toàn dự án “Giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1” đã hoàn thành khoảng 94% khối lượng, phần còn lại chủ yếu tập trung vào kiểm tra, hiệu chỉnh thiết bị, kết nối hệ thống, vận hành thử và nghiệm thu. Công trình dự kiến sẽ hoàn thành và vận hành trong năm nay. Nhà đầu tư cam kết sẽ chịu trách nhiệm bảo hành, vận hành toàn bộ hệ thống trong 5 năm.
Nhiều năm qua, khi mưa lớn trùng với thời điểm triều cường, một số tuyến đường ở khu vực trung tâm TPHCM thường xuyên rơi vào tình trạng ngập úng, điển hình như đường Calmette (khu vực chân cầu Calmette, phía quận 1 cũ), đường Bùi Viện và các tuyến lân cận.
Theo ông Bùi Xuân Cường - Phó chủ tịch UBND TPHCM, việc hoàn thành và đưa cống ngăn triều Bến Nghé vào vận hành được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc kiểm soát triều cường, qua đó từng bước giải quyết tình trạng ngập úng kéo dài tại khu vực trung tâm thành phố.
