Ảnh minh họa.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ, đã được sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ
Tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung trường hợp cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim, dịch vụ thương mại điện tử (bao gồm dịch vụ thương mại điện tử và các hoạt động bưu chính, vận chuyển trực tiếp cho sản phẩm thương mại điện tử) có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh, thì đơn vị được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng căn cứ dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị.
Đối với kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi có sử dụng phần mềm tính tiền cho người mua là cá nhân không kinh doanh theo quy định của Luật Đường bộ, có đầy đủ các thông tin của chuyến đi gồm: tên đơn vị kinh doanh vận tải, biển kiểm soát phương tiện vận tải, hành trình (điểm đi - điểm đến), cự ly chuyến đi (tính theo km), tổng số tiền hành khách phải trả, thì cuối ngày đơn vị lập hóa đơn tổng cho người mua là cá nhân không kinh doanh căn cứ dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị.
Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu. Trường hợp khách hàng yêu cầu hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị phải lập hóa đơn và giao cho khách hàng theo từng giao dịch.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung quy định về lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh nhằm phù hợp với đặc thù hoạt động của các ngành có tần suất giao dịch lớn.
Bộ Tài chính cho biết, trước đây, tại điểm a khoản 4 Điều 9 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP đã quy định việc lập hóa đơn tổng đối với một số dịch vụ như chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện.
Tuy nhiên, Nghị định số 70/2025/NĐ-CP đã bỏ quy định lập hóa đơn tổng, do đó phát sinh vướng mắc trong thực tiễn. Cụ thể, số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế. Số liệu thực tế cho thấy lượng hóa đơn phát sinh từ ngân hàng, máy tính tiền và các lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ đã tăng gấp nhiều lần so với giai đoạn trước đây, dẫn đến nguy cơ quá tải hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế được thiết kế với khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn/năm. Số lượng hóa đơn tiếp nhận trên hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế hiện nay khoảng 18 tỷ hóa đơn (gấp 3 lần thiết kế ban đầu).
Cơ quan thuế ước tính số lượng sẽ khoảng 60 tỷ hóa đơn/năm, vượt xa công suất thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử cả về khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ, có thể ảnh hưởng đến các hoạt động lập hóa đơn của toàn ngành kinh tế. Nhưng hiện nay, nhiều ngân hàng, công ty chứng khoán chưa thực hiện việc xuất hóa đơn cho từng giao dịch đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh do chưa đáp ứng được hạ tầng công nghệ thông tin.
Bộ Tài chính cho biết, việc bãi bỏ quy định cho phép lập hóa đơn tổng tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP khiến doanh nghiệp phải lập hóa đơn riêng lẻ cho hàng triệu giao dịch nhỏ, làm gia tăng mạnh chi phí, nhân lực, áp lực lưu trữ dữ liệu và không cần thiết trong trường hợp khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn. Do đó, một số tập đoàn, doanh nghiệp và hiệp hội đề nghị tiếp tục cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng đối với cá nhân không kinh doanh nhằm giảm chi phí và vẫn bảo đảm dữ liệu giao dịch đầy đủ, minh bạch.
Về hiệu lực áp dụng, Bộ Tài chính cho hay, theo phản ánh của các ngân hàng và doanh nghiệp chứng khoán, hiện nay, nhiều doanh nghiệp chưa có đủ thời gian để chỉnh sửa hệ thống công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu lập hóa đơn theo quy định tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP.
Do đó, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tránh làm tăng gánh nặng tuân thủ, Bộ Tài chính trình Chính phủ cho phép quy định tại khoản 2 Điều 2 về hiệu lực thi hành như sau: Trường hợp các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện về công nghệ thông tin để lập hóa đơn, chứng từ theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, thì thực hiện lập hóa đơn, chứng từ theo quy định tại Nghị định này từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành.
Việc quy định như trên không đặt ra trách nhiệm pháp lý mới, không làm tăng trách nhiệm pháp lý đối với hành vi vi phạm, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong việc giảm gánh nặng chi phí tuân thủ khi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu lập hóa đơn theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, phù hợp với Điều 55 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15.
