Từ 0h đến 0h26, bốn em bé đã cất tiếng khóc chào đời - một bé trai, ba bé gái; một ca sinh mổ và ba ca sinh thường. Hai mươi sáu phút đầu tiên của năm mới bắt đầu bằng bốn sự sống.
Phía sau những tiếng khóc ấy là 36 năm làm nghề của bác sĩ chuyên khoa II Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, người vẫn luôn gọi công việc của mình bằng hai chữ giản dị: “sứ mệnh”. Trong đêm trực đặc biệt ấy, ông không nói nhiều về thành tích. Ông nói về quy trình tự nhiên của chuyển dạ, về việc không thể vội vàng chỉ vì vài phút “tượng trưng”, bởi đôi khi sớm hơn một chút có thể là một can thiệp không cần thiết cho em bé và một rủi ro không đáng có cho người mẹ.
Cuộc trò chuyện diễn ra ngay khi nhịp làm việc vẫn chưa ngơi. Và phía sau sự điềm tĩnh của người bác sĩ đầu ngành là một hành trình khác: hành trình vừa được cộng đồng gọi tên tại WeChoice Awards 2025.
Trong đêm Gala với thông điệp “Viết tiếp câu chuyện Việt Nam”, ê-kíp thông tim can thiệp bào thai của Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã nằm trong Top 10 Nhân vật truyền cảm hứng và đặc biệt trở thành một trong 5 Đại sứ Truyền cảm hứng – giải thưởng cao nhất do Hội đồng thẩm định bình chọn.
Lần đầu tiên, một ê-kíp y bác sĩ đến từ hai bệnh viện hàng đầu TP.HCM cùng hiện diện và được vinh danh trên sân khấu Gala WeChoice. Đó không chỉ là thành tựu y khoa. Đó là trí tuệ, là lòng can đảm, là sự phối hợp chính xác đến từng giây giữa hai đơn vị, và hơn hết là niềm tin vào sự sống của những sinh linh chưa kịp chào đời.
Với những người làm nghề y, đặc biệt là tại Bệnh viện Từ Dũ, giao thừa có khác gì so với những ngày trực khác?
Cảm xúc thì mỗi người một khác, mỗi người một vị trí. Trong khoảnh khắc giao thừa, khi mọi người cùng nhau đoàn viên, khép lại năm cũ và chào đón năm mới với nhiều phấn khởi, thì vẫn còn rất nhiều công việc phải tiếp tục. Giống như các bạn phóng viên hôm nay cũng không được đón giao thừa bên gia đình, các thầy thuốc của Bệnh viện cũng vậy.
Chúng tôi được giao nhiệm vụ đảm bảo sự an toàn cho các em bé chào đời trong thời khắc đặc biệt ấy. Từ 0h đến 0h26, tại Bệnh viện Từ Dũ đã có 4 em bé ra đời, gồm 1 bé trai và 3 bé gái; trong đó có 1 trường hợp sinh mổ và 3 trường hợp sinh thường. Với chúng tôi, niềm hạnh phúc lớn nhất chính là sự an toàn của các thai phụ và các em bé.
Dù ở bất kỳ thời điểm nào, kể cả khoảnh khắc vui nhất, hồi hộp nhất, đoàn viên nhất, chúng tôi vẫn luôn sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ. Bề ngoài có thể đó đã trở thành điều quen thuộc, nhưng trong lòng vẫn có những xao xuyến, đặc biệt là trong đêm giao thừa. Cảm xúc mạnh mẽ nhất của chúng tôi lúc này là mang lại hạnh phúc cho gia đình sản phụ và đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cả mẹ và con. Đó là điều chúng tôi trân quý nhất.
Giao thừa là thời khắc rất đặc biệt, nhiều gia đình mong muốn con chào đời đúng khoảnh khắc ấy. Nhưng trong sản khoa, yếu tố tự nhiên và an toàn được đặt ở đâu so với những mong muốn mang tính “thời điểm”?
Trong 36 năm làm nghề, chúng tôi rất may mắn vì hầu hết các ca sinh vào thời khắc giao thừa tại Bệnh viện đều diễn ra thuận lợi, có thể nói đến 99% là những ca bình thường. Tuy nhiên, giao thừa vẫn có những tình huống trở nặng rất nhanh. Có trường hợp mẹ bị băng huyết sau sinh, có những em bé cân nặng lớn, khoảng 4,4 kg. Những ca như vậy luôn diễn ra trong sự hồi hộp của cả ê-kíp y tế lẫn gia đình. Nhưng điều may mắn là, dù có khó khăn và trở ngại, chúng tôi đều cố gắng để mọi việc được vượt qua một cách an toàn nhất.
Nhiều gia đình mong muốn chọn giờ đẹp, ngày đẹp để con chào đời. Đó là mong ước rất chính đáng và dễ hiểu. Tuy nhiên, em bé không ra đời theo ý muốn của gia đình. Khi đến thời điểm của mình, theo quy luật tự nhiên của quá trình chuyển dạ, em bé sẽ chào đời. Ngày giờ sinh, thực tế không hoàn toàn có thể lựa chọn.
Chỉ cần can thiệp sớm hơn vài phút, tưởng như không có ý nghĩa, nhưng có thể tạo ra những tác động không cần thiết. Việc can thiệp không đúng thời điểm có thể khiến em bé chưa đạt trạng thái tốt nhất khi chào đời, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ.
Vì vậy, chúng tôi luôn tuân thủ chặt chẽ quy trình chuyển dạ tự nhiên. Chúng tôi có lắng nghe và cân nhắc mong muốn của gia đình về thời điểm em bé chào đời, nhưng nguyên tắc cao nhất vẫn là đảm bảo an toàn tối đa cho cả mẹ và con.
Hiện nay, nhiều nguy cơ có thể được dự báo từ giai đoạn thai kỳ. Bệnh viện đang tập trung vào những giải pháp nào để phát hiện sớm và kiểm soát rủi ro trước khi em bé chào đời?
Bước sang năm mới, điều chúng tôi mong muốn là ê-kíp có thể làm tốt hơn năm trước, tiếp tục nâng cao chất lượng chuyên môn để đạt được những kết quả tốt nhất.
Trong nhiều năm qua, số ca sinh và số ca phẫu thuật tại bệnh viện luôn ở mức rất cao. Tuy nhiên, điều chúng tôi trăn trở nhất hiện nay không chỉ là đảm bảo một ca sinh an toàn, mà là làm sao kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ ngay từ giai đoạn thai kỳ. Chúng tôi mong muốn trong quá trình khám thai có thể phát hiện sớm các bất thường của thai nhi, dự đoán được những nguy cơ có thể xảy ra khi em bé chào đời để có phương án xử trí phù hợp.
Hiện nay, công tác đảm bảo an toàn cho mẹ và bé trong lúc sinh tại TP.HCM đã tiệm cận với các nước phát triển. Vì vậy, kỳ vọng của chúng tôi là tiếp tục giữ vững mục tiêu sinh an toàn, phẫu thuật an toàn, đồng thời nâng cao năng lực phát hiện và can thiệp sớm các bất thường thai nhi.
Nhiều bạn trẻ, đặc biệt là phụ nữ gần hoặc trên 30 tuổi, thường rất lo lắng khi nghĩ đến chuyện sinh con. Có người chia sẻ rằng trước khi bước vào “cửa sinh” đã bị hù dọa đủ điều nên càng thêm hồi hộp. Bác sĩ có lời khuyên nào dành cho những người sắp làm mẹ không?
Thứ nhất, sinh con bây giờ không còn là câu chuyện đau đớn như cách đây mười, hai mươi năm trước nữa. Chúng ta đã có những phương tiện, những kỹ thuật giúp sinh không đau. Cả quá trình chuyển dạ đều được theo dõi sát sao bằng hệ thống monitor hiện đại, theo dõi tim thai liên tục để đảm bảo an toàn tối đa cho mẹ và bé.
Nhiều khi các bạn lo lắng là vì tự tìm hiểu trên mạng, hoặc nghe những câu chuyện truyền miệng từ rất lâu rồi: về chuyển dạ kéo dài, đau đớn, biến cố. Nhưng thực tế hiện nay, những biến cố sản khoa nghiêm trọng gần như không còn tại bệnh viện chúng tôi.
Thứ hai, không chỉ sinh thường không đau, mà mổ lấy thai cũng không còn là nỗi ám ảnh. Sau khoảng 4-5 tiếng, sản phụ đã có thể ngồi dậy và đi lại bình thường.
Điều quan trọng nhất là các bạn đừng giữ nỗi lo trong lòng. Hãy trao đổi thẳng thắn với bác sĩ trong suốt quá trình khám thai. Chúng tôi sẽ tư vấn cụ thể, rõ ràng để các bạn hiểu rằng: mang thai là chuyện hoàn toàn tự nhiên, sinh con cũng là một quá trình sinh lý tự nhiên - từ thời bà cố, bà ngoại, bà nội của chúng ta đã như vậy.
Ngày nay, điều kiện y tế tốt hơn rất nhiều. Xung quanh các bạn luôn có nhân viên y tế, có trang thiết bị hiện đại, có đội ngũ chuyên môn sẵn sàng hỗ trợ bất cứ lúc nào.
Tôi nghĩ rằng chỉ cần hiểu đúng và tin tưởng đúng, các bạn sẽ giải tỏa được rất nhiều lo lắng. Tóm lại, có thai là chuyện bình thường. Sinh đẻ cũng hết sức tự nhiên và bình thường. Và các bạn hãy an tâm.
Có khi nào bác sĩ cảm thấy áp lực và mệt mỏi vì kỳ vọng quá lớn? Điều gì giúp ông và ê-kíp không bị áp lực đè nặng, mà vẫn giữ được sự điềm tĩnh trong những khoảnh khắc căng thẳng nhất?
Mệt mỏi thì chắc chắn có. Nhưng người bệnh không được nhìn thấy sự mệt mỏi đó.
Nếu bác sĩ tỏ ra chán chường hay thiếu tự tin, bệnh nhân sẽ càng lo lắng hơn. Vì vậy, mệt mỏi có thể để trong lòng, nhưng trách nhiệm nghề nghiệp phải đặt lên trên hết.
Ngay từ khi dạy sinh viên, tôi đã nói: nghề y không phải nghề nhẹ nhàng, cũng không phải nghề dễ dàng. Khi đã tự nguyện bước vào ngành này, các bạn phải chấp nhận yêu cầu rất khắt khe của nghề. Trong sản phụ khoa, áp lực còn lớn hơn nữa.
Có những biến cố xảy ra rất nhanh; chỉ trong một, hai, ba phút có thể ảnh hưởng đến tính mạng của mẹ và bé. Vì vậy, sự tập trung và trách nhiệm gần như tuyệt đối. Biết là cực, biết là áp lực. Nhưng nếu cứ nghĩ mình cực và áp lực, chúng ta sẽ càng nặng nề hơn. Vì vậy, chúng tôi chuyển hóa điều đó thành sứ mệnh nghề nghiệp. Khi coi đó là sứ mệnh, tâm lý sẽ nhẹ nhàng hơn. Từ đó, mỗi người sẽ tự biết cách cân bằng, giữ gìn và phục hồi sức khỏe tinh thần của mình.
Sau khi nhận giải thưởng và trở về với công việc thường ngày tại bệnh viện, bác sĩ đã nói gì với ê-kíp của mình? Và mọi người đã đón nhận sự vinh danh ấy như thế nào?
Thật sự lúc đầu tôi không biết nhiều về WeChoice. Nhưng khi nghe hai chữ ấy: We - Choice, tôi hiểu đó là sự lựa chọn của cộng đồng, của tất cả mọi người. Và khi bệnh viện chúng tôi được gọi tên, tôi nghĩ điều đặc biệt nhất không nằm ở giải thưởng, mà ở việc chúng tôi đã được cộng đồng lựa chọn.
Sau khi nhận giải và trở về bệnh viện, tôi đã nói với anh chị em rằng: chúng ta cứ tiếp tục làm đúng công việc của mình. Âm thầm, lặng lẽ, tiếp tục phấn đấu và tiếp tục thành công. Những nỗ lực thực sự rồi sẽ được ghi nhận.
Giám đốc 2 bệnh viện đại diện nhận cúp Đại sứ Truyền cảm hứng WeChoice 2025
Trong ngành y, chúng tôi vẫn quan niệm ‘hữu xạ tự nhiên hương’. Công việc của người thầy thuốc không ồn ào như các lĩnh vực văn hóa hay thể thao, nơi một khoảnh khắc có thể được hàng triệu người biết đến ngay lập tức. Nghề của chúng tôi diễn ra phía sau cánh cửa phòng mổ, trong những ca trực xuyên đêm, trong những quyết định tính bằng từng phút.
Chính vì vậy, khi được các bạn đưa lên sân khấu và được cộng đồng ghi nhận như thế, chúng tôi hiểu rằng trách nhiệm của mình từ nay còn nặng nề hơn trước rất nhiều.
Được tin tưởng đã khó. Nhưng giữ được niềm tin ấy còn khó hơn rất nhiều.
Khi hình ảnh đã được xây dựng, điều quan trọng nhất là phải giữ gìn hình ảnh đó. Mỗi y bác sĩ phải chăm chút cho từng bệnh nhân, từng lời nói, từng hành động, để trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng mang lại điều tốt nhất có thể trong điều kiện của mình.
Giống như những ca can thiệp bào thai, khi gần như không còn hy vọng, nhưng chỉ cần còn một cơ hội sống, chúng tôi phải làm. Huống chi là những công việc hằng ngày, chúng tôi càng phải làm tốt hơn nữa.
Vì vậy, sau giải thưởng, điều chúng tôi cảm nhận rõ nhất không phải là niềm vui, mà là trọng trách. Trọng trách giữ gìn hình ảnh mà cộng đồng đã trao gửi. Trọng trách xứng đáng với sự lựa chọn ấy.
Xin cảm ơn những chia sẻ chân thành của bác sĩ Trần Ngọc Hải.
