Đã trả phí bảo trì đường bộ, tại sao phải trả thêm tiền qua trạm BOT?

"Đã trả phí bảo trì đường bộ cố định hàng năm, tại sao vẫn phải trả thêm tiền mỗi khi qua trạm BOT?" là câu hỏi của rất nhiều người dùng ô tô, thường xuyên đăng tải trên các hội, nhóm mạng xã hội. Trên thực tế, hai khoản chi phí này nghe khá giống nhau nhưng về bản chất lại hoàn toàn khác nhau.

Phí bảo trì đường bộ và qua trạm BOT khác nhau thế nào?

Phí sử dụng đường bộ (thường gọi là phí bảo trì đường bộ) là khoản thu bắt buộc đối với các phương tiện đã đăng ký và kiểm định để lưu hành. Mức phí này do Nhà nước quy định, chủ xe phải nộp định kỳ (thường theo chu kỳ đăng kiểm, theo năm hoặc theo tháng đối với doanh nghiệp).

Theo quy định hiện hành, số tiền thu được sẽ nộp toàn bộ vào Ngân sách nhà nước (ngân sách trung ương), không giữ lại tại Quỹ Bảo trì đường bộ như trước đây. Từ nguồn ngân sách này, Nhà nước sẽ bố trí kinh phí để phục vụ công tác bảo trì hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ do Nhà nước quản lý.

ẢNH: T.N

Nhờ đó, những tuyến đường công cộng mà người dân sử dụng hằng ngày được duy tu, sửa chữa hư hỏng, sơn lại vạch kẻ đường và bảo trì các công trình phụ trợ, đảm bảo an toàn chung khi lưu thông.

Điểm quan trọng là phí sử dụng đường bộ được thu theo đầu phương tiện và thời gian lưu hành, không phụ thuộc vào tần suất sử dụng hay quãng đường di chuyển. Do đó, dù xe tham gia giao thông nhiều hay ít, mức phí này vẫn giữ nguyên theo biểu mức thu quy định.

Trong khi đó, phí qua trạm BOT là một loại phí dịch vụ, chỉ phát sinh khi người điều khiển xe đi vào tuyến đường thu phí. Các tuyến đường này thường do doanh nghiệp tư nhân đầu tư theo hình thức xây dựng, kinh doanh và chuyển giao (Build - Operate - Transfer). Khoản thu được sử dụng để hoàn vốn cho nhà đầu tư và vận hành những tuyến đường chất lượng như cao tốc, cầu lớn, hầm xuyên núi…

Phí BOT được thu theo lượt (hoặc theo gói), tùy thuộc vào loại phương tiện và quãng đường lưu thông. Thay vì đi vào những tuyến đường không thu phí, tài xế có thể lựa chọn đi tuyến đường có trạm BOT để tiết kiệm thời gian, nhiên liệu. Do đó, đây không phải khoản bắt buộc như lệ phí bảo trì đường bộ, người dùng chỉ trả khi có nhu cầu đi vào tuyến đường kể trên.

ẢNH: T.N

Một số người cho rằng đang bị "phí chồng phí" khi vừa phải đóng lệ phí bảo trì, vừa trả tiền BOT. Tuy nhiên, thực tế là mỗi loại phí phục vụ mục đích khác nhau và do những cơ quan, đơn vị quản lý khác nhau. Lệ phí bảo trì là của Nhà nước để sửa chữa đường xuống cấp; còn phí BOT là khoản người dùng tự nguyện chi trả khi sử dụng hạ tầng do tư nhân đầu tư.

Nhìn chung, chủ ô tô hiện đang chi trả các loại phí hạ tầng khác nhau: phí sử dụng đường bộ (bắt buộc, nộp vào ngân sách để bảo trì đường chung) và phí BOT (tự nguyện theo hành trình, trả cho nhà đầu tư)... Việc hiểu rõ bản chất từng loại phí sẽ giúp chủ xe tránh hiểu nhầm khi thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến phương tiện.