TRƯƠNG TRUNG PHỤNG - ÔNG LÀ AI ?
Cuối năm 1945, người dân Hải Phòng mới rõ xuất thân của ứng cử viên Trương Trung Phụng khi báo chí đăng thông tin ông ra tranh cử vào Quốc hội. Sinh tại Hành Thiện, tỉnh Nam Định (nay là tỉnh Ninh Bình) trong một gia đình thanh bạch, năm 1908 vừa lọt lòng được mấy tháng, ông chịu cảnh mồ côi cha. Mẹ ông đem con rời quê hương ra Hải Phòng buôn bán. Từ đó, thời thơ ấu của ông gắn với đất cảng ồn ào náo nhiệt.
Mùa hè năm 1925, ông tới Quảng Châu (Trung Quốc) và được giới thiệu vào học trong trường quân sự Hoàng Phố. Sau 3 năm học tập, Trương Trung Phụng tốt nghiệp với tấm bằng hạng ưu, được các thầy hết lời khen ngợi. Ông ở lại tham gia quân đội Trung Hoa. Năm 1937, phát xít Nhật đánh Lư Cầu Kiều mở màn cuộc xâm lăng Trung Quốc. Trương Trung Phụng lại đứng trong hàng ngũ lộ quân thứ 19 và được thăng chức dinh trưởng (quan tư) để cản bước tiến của quân phát xít. Trong một trận kịch chiến với phát xít Nhật, ông bị thương, phải trở về Quảng Châu dưỡng bệnh. Năm 1938, vừa khỏi bệnh, ông đảm nhiệm việc giữ phòng tuyến Hạc Sơn.
Đại tá Trương Trung Phụng
ẢNH: TƯ LIỆU K.M.S
Năm 1940, ông tham gia tổ chức "Trung Việt biên khu công tác đội" ở Liễu Châu. Đội này gồm cả người Trung Hoa và người Việt Nam do Trương Trung Phụng làm tổ trưởng quân sự. Tiếp đó, ông lại thành lập "Việt Nam dân tộc giải phóng ủy viên hội"… Năm 1945, được tin Mặt trận Việt Minh đã lãnh đạo nhân dân giành chính quyền trong nước, ông Trương Trung Phụng vui mừng khôn xiết và cùng các bạn đồng chí Bồ Xuân Luật, Lê Tùng Sơn và Hồ Đức Thành tìm đường về Hà Nội.
Bao năm xa cách quê hương nay trở về với Tổ quốc, là một trong những người đứng đầu Việt Nam Cách mạng đồng minh hội (Việt Cách), ông chủ trương đoàn kết với Mặt trận Việt Minh. Có thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dự kiến đưa ông Trương Trung Phụng tham gia Chính phủ liên hiệp, giữ chức Bộ trưởng.
MỘT VIỆC LÀM CÓ LỖI VỚI TIỀN NHÂN
Trong cuốn Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cao Bằng (1930 - 2020) do NXB Chính trị Quốc gia Sự thật phát hành (2020) và cuốn Lịch sử Trung đoàn 174 (1949 - 2019) do NXB Quân đội nhân dân phát hành (2019), không rõ dựa vào tư liệu nào đều viết ông Trương Trung Phụng là… thổ phỉ. Đây là một việc làm có lỗi với tiền nhân.
Lúc sinh thời, đại tá Hoàng Điền (1920 - 2005) - nguyên Phó tư lệnh Quân khu 4, đã nói rõ: "Ông Trương Trung Phụng xuất dương thời cụ Phan Bội Châu, vốn là người yêu nước, trung hậu, có lương tri, rõ phải trái, đã ủng hộ Việt Minh từ trước".
Mộ ông Trương Trung Phụng (1908 - 1982) tại Nghĩa trang TP.HCM
ẢNH: TRẦN THANH NHỰT
Mộ ông Trương Trung Phụng (1908 - 1982) tại Nghĩa trang TP.HCM
ẢNH: TRẦN THANH NHỰT
Tháng 7.1946, khi lớp bổ túc quân sự đầu tiên được tổ chức ở Tông (Sơn Tây), ông Trương Trung Phụng được cử làm Giám đốc và ông Hoàng Điền làm Chính trị viên. Đây là hai vị Hiệu trưởng và Chính ủy đầu tiên của trường Lục quân Đà Lạt ngày nay.
Tiếp đó, Bộ Quốc phòng tổ chức mở trường quân sự tại Soi Mít (Thái Nguyên), ông Trương Trung Phụng tham gia Ban giám hiệu, trực tiếp giảng dạy các kiến thức quân sự cho nhiều học viên sau này trở thành những tướng lĩnh nổi tiếng như trung tướng Đồng Sĩ Nguyên - nguyên Phó thủ tướng Chính phủ, trung tướng Đặng Quân Thụy - nguyên Phó chủ tịch Quốc hội… Người viết bài này có dịp hỏi chuyện trung tướng Đặng Quân Thụy, ông xác nhận là học viên của trường dưới sự giảng dạy của thầy Trương Trung Phụng, tiếc rằng ông không hề biết thầy lại là đồng hương làng Hành Thiện.
Đến tuổi về hưu, đại tá Trương Trung Phụng vào TP.HCM và từ trần ngày 23.12.1982, thọ 74 tuổi. Sau đó, ông Nguyễn Hùng Thắng - Phó tư lệnh Bộ chỉ huy Quân sự TP.HCM đã đề xuất xây lại phần mộ của thầy Trương Trung Phụng. Việc làm này được các cựu học viên Lục quân khóa IV hưởng ứng ngay. Bia mộ hiện nay vẫn còn nguyên dòng chữ "Lục quân Trần Quốc Tuấn khóa IV và cơ quan đồng lập mộ". Học trò của ông mỗi lần có dịp vào Nghĩa trang TP.HCM đều đến thắp hương tưởng niệm thầy và bạn đồng môn yên nghỉ tại đây.
Trong kỷ yếu của khóa IV, các học trò cao niên cùng nhớ lại: "Học viên khóa 4 Lục quân chúng ta quý nể thầy Trương Trung Phụng vì tính hiền từ, chưa khi nào thầy nóng giận, cáu gắt, dùng hình phạt nghiêm khắc với học viên". (còn tiếp)
Ngay từ tháng 4.1941, Ban Chấp hành Trung ương "Việt Nam dân tộc giải phóng" ra đời đã tổ chức ra 4 tổ: Chính vụ, Ngoại giao, Tài vụ, Quân sự. Trong tổ Quân sự có đồng chí Lê Thiết Hùng và ông Trương Trung Phụng. Khi đang học quân sự ở Trung Quốc, đồng chí Ngô Quốc Bình (cố Đại tướng Hoàng Văn Thái) và tôi thường gặp và tranh thủ sự đồng tình và cảm tình của ông Trương Trung Phụng. Khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Hồ Chủ tịch đã cử ông Trương Trung Phụng phụ trách Quân huấn một thời gian.
Đại tá Hoàng Điền
