Nội dung này nằm trong hồ sơ dự án Luật Thủ đô sửa đổi do Bộ Tư pháp xây dựng, dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp 1 vào tháng 4/2026.
Tại Điều 19 về phát triển giáo dục và đào tạo, dự thảo luật quy định UBND TP Hà Nội có thẩm quyền ban hành chương trình giáo dục phổ thông ở các trường chuyên và cơ sở giáo dục chất lượng cao, trên cơ sở bảo đảm yêu cầu của chương trình khung quốc gia. Thành phố cũng được điều chỉnh chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông phù hợp thực tiễn, đồng thời quy định tiêu chí, điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy và dịch vụ giáo dục chất lượng cao.
Dự thảo cho phép Hà Nội quy định việc liên kết giáo dục giữa các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập của thành phố với các cơ sở giáo dục nước ngoài. Chính quyền thành phố cũng được đầu tư, xây dựng hệ thống trường học công lập, trường chất lượng cao, trường liên cấp, trường chuyên, bảo đảm không gian, cảnh quan sư phạm trong và ngoài nhà trường, cùng đội ngũ giáo viên đáp ứng tối đa nhu cầu học tập của học sinh.
HĐND TP Hà Nội được đề xuất quyết định mô hình, cơ chế quản lý và cơ chế tài chính đối với các trường chuyên từ trung học cơ sở trở lên, các cơ sở giáo dục nhiều cấp học và cơ sở giáo dục chất lượng cao.
Các thí sinh tại một điểm thi tốt nghiệp THPT tại Hà Nội. Ảnh: Thanh Hằng
Theo Bộ Tư pháp, các chính sách này nhằm thể hiện định hướng xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo chất lượng cao, có khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Việc cho phép triển khai các mô hình giáo dục đa cấp, trường chuyên, cơ sở giáo dục chất lượng cao, liên kết giáo dục với nước ngoài, cùng với phân cấp mạnh thẩm quyền quản lý, cấp phép và ban hành chương trình giáo dục sẽ tạo hành lang pháp lý linh hoạt, phù hợp với đặc thù đô thị lớn.
Cơ quan soạn thảo cho rằng các cơ chế này góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô trong bối cảnh cạnh tranh khu vực và toàn cầu.
Luật Thủ đô hiện hành được Quốc hội khóa 15 thông qua vào tháng 6/2024 và có hiệu lực từ 1/1/2025. Tuy nhiên, Bộ Tư pháp đánh giá thực tiễn quản lý, phát triển đô thị Hà Nội vẫn bộc lộ nhiều hạn chế khi quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh trong khi hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội chưa theo kịp. Tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng cục bộ, ô nhiễm môi trường, ô nhiễm không khí kéo dài, ô nhiễm nghiêm trọng tại các dòng sông vẫn diễn biến phức tạp. Công tác bảo đảm an toàn đô thị, nhất là phòng cháy, chữa cháy tại khu vực đông dân cư còn nhiều hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ cao.
Bên cạnh đó, yêu cầu đổi mới thể chế cho phát triển Thủ đô còn xuất phát từ các mục tiêu chiến lược và tầm nhìn phát triển mới. Hà Nội được xác định là trung tâm đầu não chính trị, hành chính quốc gia, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển và tư duy phát triển mới của đất nước, đồng thời giữ vai trò dẫn đầu cả nước về văn hóa, khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Từ các cơ sở trên, Bộ Tư pháp nhấn mạnh cần có cơ chế, chính sách đặc thù để Thủ đô chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện các dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính kết nối vùng và liên vùng. Việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng theo tinh thần dự thảo văn kiện Đại hội Đảng XIV và các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị, hướng tới xác lập một thể chế phát triển đặc thù, vượt trội, ổn định lâu dài cho Hà Nội.
Luật Thủ đô hiện hành mới chỉ ghi nhận khái niệm "cơ sở giáo dục chất lượng cao", trong khi chương trình đào tạo tại các trường chuyên về cơ bản vẫn phải tuân thủ chặt chẽ chương trình giáo dục phổ thông quốc gia, chỉ được điều chỉnh ở mức tăng cường thời lượng, bồi dưỡng chuyên đề hoặc tổ chức hoạt động ngoại khóa. Dự thảo Luật Thủ đô 2026 lần đầu tiên luật hóa quyền thiết kế chương trình giáo dục riêng cho các trường này, thay vì chỉ điều chỉnh cách thức tổ chức dạy học.
