Doanh nghiệp tìm mọi cách thu hút lao động thạo tiếng Trung

Tuy nhiên, theo bà Phương Hoa, phụ trách nhân sự doanh nghiệp điện tử ở Bắc Ninh, dù áp dụng nhiều cách, việc tuyển dụng lao động thành thạo tiếng Trung vẫn rất khó, đặc biệt trong bối cảnh các nhà máy ở Bắc Ninh đồng loạt tuyển dụng. Có trường hợp thỏa thuận xong mức lương, hẹn ngày đi làm, nhưng bất ngờ nhắn tin từ chối kèm lời xin lỗi.

"Ứng viên được công ty đang làm tăng lương giữ người", bà lý giải về lần tuyển dụng hụt cuối năm 2025. Lao động thành thạo tiếng Trung được nhắm cho vị trí quản lý kỹ sư với lương 35-40 triệu đồng kèm một số phúc lợi.

Nỗi lo của nữ trưởng phòng nhân sự càng lớn khi năm 2026, phân xưởng vừa mở rộng và đang tuyển gần 1.000 người. Trong đó khoảng 300 vị trí là nhân viên hành chính - văn phòng, tổ trưởng, quản lý kỹ thuật, quản lý bộ phận chức năng với yêu cầu tiếng Trung cơ bản HSK 4. Càng nhiều vị trí bậc trung dành cho người Việt trong công ty FDI Trung Quốc tỷ lệ thuận với áp lực tuyển dụng tăng.

Theo bà Hoa, trước Tết, các cán bộ nhân sự vẫn nhận được hồ sơ nhưng không phong phú như kỳ vọng vì ứng viên vượt trội rất hiếm, hầu hết là bậc thấp hoặc trung bình. Những CV có chuyên ngành ngoại ngữ hoặc biết tiếng sẽ được phân loại và xếp lên đầu. Nhưng phần lớn là người vừa tốt nghiệp hoặc sắp đi làm, chưa có kinh nghiệm hoặc biết tiếng nhưng không có chuyên ngành.

Những ứng viên này nếu phù hợp vị trí vẫn sẽ đậu phỏng vấn và sẽ được công ty đào tạo thêm. Mức lương cho nhóm này khoảng 15 triệu đồng một tháng chưa tính tăng ca, phụ cấp. Ứng viên tốt nghiệp từ một số trường có tiếng như Bách khoa, ngoại ngữ là lợi thế và được thỏa thuận lương cao hơn 30-40% so với nhóm khác.

"Nếu tốt nghiệp đúng chuyên ngành từ trường top đầu mà còn thạo tiếng Trung thì CV sẽ luôn được đặt lên đầu, thậm chí còn phải đặt gạch họ từ lúc trong trường", bà kể. Doanh nghiệp vì thế thường liên kết với nhà trường để "nuôi" nguồn nhân lực từ khi còn là sinh viên năm 2-3.

Khó tìm nhất là người đã có kinh nghiệm và biết tiếng Trung cho các vị trí quản lý. Với phân khúc này, bà Hoa thường phải gặp trực tiếp để trao đổi và thỏa thuận về lương và phúc lợi, mặt bằng chung trong vùng 35-40 triệu đồng nhưng vẫn hiếm CV. Việc tuyển dụng vị trí này thường qua các mối quan hệ riêng hoặc giới thiệu nội bộ thay vì môi giới hoặc đến trung tâm.

"Đây cũng là nhóm mà các cán bộ nhân sự dễ bị lật kèo vào phút chót hoặc bị bên khác tuyển mất", bà Hoa kể, lý giải ở góc độ tâm lý người đi làm chịu tác động của thu nhập hoặc thăng tiến. Hôm nay họ có thể đi phỏng vấn với ý định chuyển việc, nhưng khi chỗ làm hứa hẹn tăng lương hoặc lên chức thì sẽ cân nhắc lại. Nữ trưởng phòng hy vọng ra Tết, việc tìm kiếm khả quan hơn khi một bộ phận lao động bắt đầu chu kì tìm việc mới.

Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh thống kê ba tháng đầu năm trong số 60.000 lao động cần tuyển thì khoảng 10.000 vị trí yêu cầu ngoại ngữ, tỷ lệ gần 17%. Công việc chủ yếu phụ trách vận hành và tiếp xúc trực tiếp với giới chủ. Ông Trần Văn Quảng, Trưởng phòng Tư vấn giới thiệu việc làm, cho biết thiếu hụt nhân lực chủ yếu trong lĩnh vực điện tử. Nhu cầu tuyển dụng cao giúp lao động thêm cơ hội việc làm và nâng thu nhập. Song nguồn tuyển không dễ dàng, những năm tới càng tăng cao khi các doanh nghiệp FDI mở rộng đầu tư.

Với doanh nghiệp tuyển nhân sự biết tiếng Trung tỷ lệ 15-20% trong số hàng nghìn lao động cùng lúc là chuyện nan giải. Trong bối cảnh nguồn tuyển hạn hẹp, doanh nghiệp ngoài việc liên kết đào tạo với các trường còn mở rộng ứng viên tới các trung tâm tiếng Trung quanh khu vực, nơi khoảng 70% người học là sinh viên đại học, cao đẳng chuẩn bị ra trường và nhân sự các công ty đi học thêm ngoại ngữ cơ bản hoặc nâng cao để phục vụ công việc.

Cô Nguyễn Thị Chung, phụ trách đào tạo trung tâm ngoại ngữ ở Bắc Ninh, cho biết cận Tết, bộ phận tuyển dụng một số doanh nghiệp điện tử đã đến "đặt hàng" nhân lực theo hình thức liên kết. Người học có cơ hội vào công ty tham quan trực tiếp để trải nghiệm môi trường làm việc, xem xét vị trí phù hợp trước khi ứng tuyển, được đào tạo chuyên ngành trước khi tiếp nhận công việc.

Nhu cầu tuyển dụng trong các năm 2026-2027 sẽ càng tăng cao. Có doanh nghiệp mới xây dựng nhà xưởng, lắp đặt máy móc, chưa vận hành nhưng bộ phận tuyển dụng đã "đặt hàng" dần ứng viên biết tiếng Trung. Nếu cam kết làm việc, họ sẽ đào tạo thành nhân lực nguồn rồi đưa sang Trung Quốc thêm 3-6 tháng học tiếp để quay về Việt Nam vận hành nhà máy.

Thậm chí có doanh nghiệp cần tuyển 7.000 người khoảng 1.000 trong số này cần tiếng Trung cho các vị trí nhân viên, tổ trưởng, vận hành, kiểm soát chất lượng, chủ quản sản xuất mà không phải công nhân phổ thông. Cũng có doanh nghiệp liên hệ tuyển nhiều lần nhưng chưa đủ số lượng vì mức lương chưa đáp ứng kỳ vọng lao động, trong khi công ty khác có thể trả cao hơn.

"Ứng viên thiếu tiếng thì họ tìm đến trung tâm, còn thiếu kinh nghiệm thì được đưa đi đào tạo, chỉ cần chuyên ngành phù hợp với vị trí công việc", cô cho hay.

Người học tốt nghiệp khóa học tiếng Trung thường xin được việc làm luôn, cũng có người chưa hoàn thành khóa học vẫn đi rải CV. Những người này thường khó tiếp tục khóa học vì hầu như nộp CV là được gọi đi phỏng vấn và đi làm ngay. Trường hợp này được bảo lưu để quay lại học tiếp vào thời điểm thích hợp. Song cô Chung vẫn khuyến khích người học thay vì đi làm sớm thì hoàn thành để lấy ít nhất chứng chỉ HSK 4- mức cơ bản để có cơ hội thỏa thuận mức lương tốt hơn.

Năm 2025, báo cáo của Joboko thống kê tiếng Trung dẫn đầu về tăng trưởng vị trí việc làm với số lượng gần 13.000, gấp đôi so với cùng kỳ năm 2023. Trong khi các ngoại ngữ Hàn, Nhật dao động tỷ lệ 20%. Thị trường thực tế ghi nhận nhiều ứng viên có tiếng Trung dù ít năm kinh nghiệm vẫn được trả lương tương đương nhân sự cấp cao - "hiện tượng hiếm gặp" ở các vị trí không yêu cầu ngoại ngữ. Riêng ngành sản xuất, kỹ thuật và kinh doanh, mức lương của ứng viên biết tiếng Trung cao hơn 10-40% so với vị trí tương đương không yêu cầu ngoại ngữ.