Từ những chuyến bay cứu hộ đến xuất khẩu 5.000 UAV
Đêm mưa lũ ở Đắk Lắk. Hàng trăm hộ dân bị cô lập, mọi phương thức liên lạc đều ngưng trệ, chỉ có ánh đèn nhấp nháy của những chiếc UAV bay thấp trên các mái nhà. Tiếng loa gắn trên UAV vang lên giữa màn đêm lạnh buốt, hướng dẫn người dân bình tĩnh, tìm điểm trú an toàn, đồng thời thả xuống từng chiếc phao, hộp sữa và túi thuốc.
Đứng sau những chuyến bay ấy là CT UAV, doanh nghiệp đã dành hơn một thập kỷ để theo đuổi công nghệ UAV trong lặng thầm. Trưởng đoàn cứu hộ, anh Phan Văn Hán, kể rằng có kỹ sư của đội bị dẫm phải đinh giữa dòng nước lũ nhưng vẫn tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ vì người dân “đang cần mình lắm”. Tinh thần ấy hòa cùng sự bền bỉ trong nghiên cứu đã tạo nên nền tảng để CT UAV phát triển những thế hệ UAV có độ bền, độ ổn định và khả năng chịu gió mạnh vượt trội.
Năm 2020, giữa đại dịch COVID-19, CT Group quyết định thành lập Dr One - cái tên hàm chứa khát vọng “Tiến sĩ số 1”, đồng thời cũng chính là Drone. Đây được coi là giấc mơ khoa học Việt đầu tiên trong lĩnh vực UAV. Tuy nhiên, sự lựa chọn theo đuổi R&D vốn dĩ tốn kém, dài hơi và rủi ro. Trong khi CT Group quyết tâm đi vào nghiên cứu công nghệ cốt lõi, nhiều cổ đông khác cho rằng nên chọn phân phối, con đường dễ sinh lợi và ít rủi ro hơn. Cuộc khủng hoảng tài chính, cộng thêm sức ép từ COVID-19, đã khiến Dr One dần “lả đi” và cuối cùng buộc phải khép lại.
Khi mọi thứ tưởng như sụp đổ, CT Group đưa ra một quyết định quyết liệt: không thể bỏ cuộc, không để những bài học quý trở nên vô dụng. Nhóm nghiên cứu rút ra chân lý sống còn: phải làm chủ công nghệ lõi và đạt tốc độ R&D nhanh hơn tốc độ thay đổi của thị trường. CT UAV ra đời như một sự tái sinh: Không chỉ thay đổi nhận diện thương hiệu, mà còn xây dựng chiến lược đầu tư mạnh cho R&D, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế.
Nỗ lực bền bỉ ấy đã dẫn đến một cột mốc ngày 12/8/2025, CT UAV ký hợp đồng xuất khẩu 5.000 UAV sang Hàn Quốc, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Hàn Quốc Kim Min Seok. Hiện CT UAV có 5 nhà máy nghiên cứu, sản xuất UAV. Bên cạnh đó, công ty đang chuẩn bị xây dựng tổng khu công nghiệp UAV rộng 400ha với sân bay thử nghiệm, nhà máy sản xuất lớn và trường đào tạo chuyên ngành. Mục tiêu của CT UAV là trở thành doanh nghiệp UAV số 1 ASEAN vào năm 2027 và xuất khẩu hàng chục nghìn UAV mỗi năm.
Làm chủ hệ sinh thái UAV quân sự hiện đại
Trong khi CT UAV đại diện cho khối dân sự - công nghiệp, Viettel đóng vai trò trụ cột trong lĩnh vực UAV quân sự của Việt Nam. Chỉ trong chưa đầy một thập kỷ, doanh nghiệp đã xây dựng hệ sinh thái UAV hoàn chỉnh, đáp ứng cả nhiệm vụ trinh sát, giám sát lãnh thổ và tác chiến chính xác.
Dòng UAV trinh sát của Viettel thích nghi với điều kiện thời tiết, địa hình và độ ẩm cao của Việt Nam, nơi nhiều mẫu UAV nhập khẩu gặp khó khăn. Dòng UAV đa nhiệm tầm xa VU-MALE là đại diện tiêu biểu cho năng lực nghiên cứu chuyên sâu của Viettel. Với tầm bay trên 1.000km, dòng UAV này đáp ứng nhu cầu giám sát chiến lược trên diện rộng. Không chỉ dừng ở trinh sát, Viettel còn phát triển UAV cảm tử VU-C2 tích hợp trí tuệ nhân tạo giúp tự động tìm kiếm, phát hiện và khóa mục tiêu với tốc độ tấn công vượt 130 km/h. Đây là một bước tiến quan trọng, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có khả năng sản xuất UAV chiến thuật tự chủ.
Sự phát triển của Viettel cần được đặt trong tương quan với các dòng UAV nổi tiếng thế giới. So với Bayraktar TB2 của Thổ Nhĩ Kỳ, UAV Viettel chưa bằng về tải trọng vũ khí nhưng lại có ưu thế về tầm bay và chi phí vận hành. So với Shahed-136 của Iran, VU-C2 có kích thước nhỏ hơn nhưng cơ động hơn, tích hợp AI tiên tiến hơn và phù hợp chiến thuật cự ly ngắn. So với Wing Loong của Trung Quốc, UAV Viettel có giá thành cạnh tranh và chủ động hoàn toàn về công nghệ, tránh phụ thuộc các nguồn linh kiện nước ngoài đang bị kiểm soát chặt chẽ.
Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch Viettel cho biết, trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, Viettel sẽ thực hiện vai trò là hạt nhân dẫn dắt tổ hợp công nghiệp quốc phòng công nghệ cao; chủ động tham mưu, đề xuất các loại vũ khí trang bị kỹ thuật mới cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng.
Hiện nay, Viettel bắt đầu chú trọng phát triển UAV cho hệ sinh thái kinh tế tầm thấp. Điều ấn tượng hơn cả là sự kết nối liên ngành. UAV Viettel không chỉ phục vụ quốc phòng mà còn được chuyển giao vào các lĩnh vực dân sự như giám sát đường dây truyền tải điện, quản lý rừng, hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy và khảo sát địa hình.
Khi UAV Việt Nam xuất hiện tại Mỹ và châu Âu
Cùng với hai tên tuổi lớn, sự xuất hiện của Hera - sản phẩm của startup RTR Vietnam cho thấy sức sống mạnh mẽ của hệ sinh thái UAV Việt Nam. Hera là UAV gấp gọn bỏ vừa trong ba lô, có thể bay 56 phút không tải và mang trọng lượng 1 kg trong 53 phút. Thiết kế của Hera tối ưu cho việc triển khai nhanh, phù hợp với lực lượng an ninh, cứu hộ và tuần tra.
Điều đáng nói là Hera đã được cung cấp cho Lực lượng An ninh Quốc gia Mỹ, cảnh sát Mỹ và cảnh sát Hà Lan. Đây là thị trường cực kỳ khó tính, yêu cầu cao về tiêu chuẩn an ninh, chống nhiễu, độ bền và độ ổn định bay. Việc một sản phẩm UAV thuần Việt được chấp nhận cho thấy năng lực công nghệ Việt Nam đã đạt mức tương đương với những quốc gia đi trước.
Startup RTR Vietnam cũng đã được Mỹ và Australia cấp bằng sáng chế, điều hiếm có trong lĩnh vực UAV khi phần lớn bằng sáng chế tập trung ở Mỹ, Israel và Trung Quốc. Điều này không chỉ đem lại giá trị thương mại mà còn là lời khẳng định rằng Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển công nghệ lõi và bảo hộ sở hữu trí tuệ trên thị trường quốc tế.
Ông Michael Vũ Nguyễn, Tổng Giám đốc Boeing Việt Nam, đánh giá Việt Nam có khả năng làm chủ công nghệ UAV. Ông dẫn chứng startup RTR Vietnam với 100% người Việt, kỹ sư Việt, công nghệ Việt, đã được Mỹ và Australia cấp bằng sáng chế.
Đại diện cho Mạng lưới UAV Việt Nam, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Giám đốc điều hành chỉ ra việc Mỹ và các nước đồng minh bắt đầu hạn chế nhập khẩu UAV và linh kiện từ Trung Quốc thời gian gần đây đã mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu có thể tận dụng tốt cơ hội và vượt qua thách thức về công nghệ lõi, ông tin tưởng “Việt Nam có thể trở thành một trung tâm UAV hàng đầu ASEAN trong vòng 10 năm tới, với những sản phẩm Made in Vietnam không chỉ phục vụ trong nước mà còn vươn tầm thế giới”.
Kỷ nguyên mới của UAV Việt Nam
Hiện Mạng lưới UAV Việt Nam, quy tụ gần 100 chuyên gia và nhà khoa học trên toàn cầu, đang trở thành lực lượng hỗ trợ quan trọng giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ hiện đại, tiêu chuẩn quốc tế và chiến lược phát triển thị trường. Mục tiêu của mạng lưới là thúc đẩy hình thành ngành công nghiệp UAV trị giá 5 tỷ USD vào năm 2035, với các sản phẩm Make in Vietnam có mặt tại nhiều quốc gia.
Ba doanh nghiệp CT UAV, Viettel và RTR Vietnam đang tạo thành ba mũi nhọn của ngành UAV Việt Nam. Tất cả cùng hướng đến một mục tiêu chung: đưa Việt Nam trở thành quốc gia làm chủ công nghệ UAV, vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa đảm bảo quốc phòng - an ninh, vừa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Sự vươn lên của ba doanh nghiệp này cho thấy Việt Nam không chỉ bắt kịp thế giới mà đang từng bước tạo ra dấu ấn riêng của mình, chinh phục thị trường toàn cầu.
