Trong đó, căn bếp, nơi tưởng chừng an toàn nhất, lại đang âm thầm giấu nhiều nguy cơ. Bác sĩ cảnh báo có 3 loại “độc tố vô hình” rất dễ xuất hiện trong bếp, không chỉ làm tổn thương gan, mạch máu mà còn liên quan đến ung thư.
Trước Tết, đây là lúc nên mạnh tay “dọn dẹp”, vì sức khỏe của cả gia đình.
Bác sĩ y học chức năng Âu Hãn Văn tại Đài Loan (Trung Quốc) cho biết, nhiều người vẫn lầm tưởng rằng “cứ cho vào tủ lạnh là không hỏng” hay “quá hạn chút cũng không sao”. Thực tế, một khi độc tố đã hình thành, nhiệt độ thấp không thể ngăn chặn hoàn toàn, và việc đun sôi hay chiên rán cũng không thể phá hủy chúng.
Theo ông, trong nhà bếp có 3 nhóm vật dụng dễ bị bỏ qua nhất. Đáng lo ngại là các độc tố này có khả năng chịu nhiệt rất cao, tích lũy lâu dài sẽ gây tổn thương gan, thận và hệ mạch máu.
1. Bột, đồ khô bị ẩm mốc, vón cục
Những thứ có nguy cơ cao gồm bột đậu phộng, bột ớt, cà phê xay, các loại gia vị dạng bột, dược liệu khô. Khi mở lâu ngày, gặp ẩm, chúng rất dễ nhiễm aflatoxin, còn gọi là độc tố nấm mốc vàng, hoặc ochratoxin. Chỉ cần thấy bột vón cục, đổi màu hay có mùi mốc, bắt buộc phải bỏ cả gói, tuyệt đối không vì tiếc mà tiếp tục dùng.
Các độc tố này có khả năng chịu nhiệt cực mạnh. Dù đun sôi hay chiên ở nhiệt độ cao cũng không thể phân hủy. Khi đi vào cơ thể, chúng gây tổn thương gan, thận mang tính mạn tính và không thể đảo ngược.
Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư châu Á, aflatoxin có độc tính cao gấp hàng chục lần thạch tín. Chỉ khoảng 1 miligam đã có thể gây ung thư, 20 miligam thậm chí gây tử vong. Đây cũng là một trong những chất gây ung thư gan tự nhiên mạnh nhất từng được ghi nhận.
2. Hạt, dầu ăn có mùi ôi khét
Các loại hạt để lâu, dầu chiên đi chiên lại, hoặc dầu ăn đã mở nắp quá nửa năm đều tiềm ẩn nguy cơ. Nhiều người thấy hạt không còn giòn, dầu có mùi lạ nhưng vẫn nghĩ “đun nóng lại là ổn”. Đây là thói quen cực kỳ nguy hiểm.
Khi dầu mỡ bị oxy hóa, chúng tạo ra nhiều gốc tự do và peroxide, kích hoạt phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể. Không có cách nấu nướng nào giúp dầu đã ôi trở lại an toàn. Việc sử dụng lâu dài làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
3. Dụng cụ nấu ăn bị trầy xước
Những chiếc chảo chống dính bong tróc, nồi inox trầy sâu, hộp nhựa hay đồ melamine bị mờ, xước đều cần được thay thế. Khi lớp chống dính hư hỏng, quá trình đun nóng có thể giải phóng hợp chất perfluoroalkyl và polyfluoroalkyl, gọi tắt là PFAS, cùng với kim loại nặng như nhôm. Đây là nhóm “hóa chất vĩnh cửu”, tích lũy lâu dài trong cơ thể, gây rối loạn nội tiết và có liên quan đến nhiều loại ung thư.
Với hộp nhựa hay melamine, các vết xước khiến vi nhựa và chất gây rối loạn nội tiết như bisphenol A, chất hóa dẻo dễ hòa tan hơn khi đựng thức ăn nóng hoặc nhiều dầu mỡ.
Mua sắm Tết sao cho an toàn hơn
Trước khi sắm sửa cuối năm, các bác sĩ khuyến cáo nên rà soát lại gian bếp. Tất cả bột khô vón cục, đổi màu, có mùi lạ, các loại hạt ôi, dầu quá hạn đều nên bỏ ngay. Khi mua thực phẩm, ưu tiên gói nhỏ, đủ dùng trong thời gian ngắn, thay vì ham rẻ mua số lượng lớn. Nên chọn sản phẩm đóng gói kín, có nguồn gốc rõ ràng, tránh đồ khô bán trôi nổi.
Không chỉ trong bếp: 6 chất gây ung thư thường gặp quanh ta
Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp nhiều chất quen thuộc vào nhóm gây ung thư mức độ cao nhất. Bác sĩ gia đình Lý Tư Hiền tại Đài Loan (Trung Quốc) từng tổng hợp một số chất phổ biến mà con người tiếp xúc hằng ngày.
- Aflatoxin từ thực phẩm mốc là chất gây ung thư gan mạnh hàng đầu.
- Benzen trong khói thuốc, khí thải xe cộ làm tăng nguy cơ ung thư máu.
- Formaldehyde từ nội thất mới có liên quan đến ung thư vòm họng.
- Polycyclic aromatic hydrocarbons hình thành khi nướng cháy thức ăn liên quan đến ung thư phổi và da.
- Acetaldehyde là sản phẩm chuyển hóa của rượu, làm tăng nguy cơ ung thư miệng và thực quản.
- Acrylamide xuất hiện trong đồ chiên rán, bánh nướng ở nhiệt độ cao có liên quan đến ung thư thận và nội mạc tử cung.
Độc tố môi trường tích lũy âm thầm
Theo bác sĩ Lý Đường Việt, nhiều hóa chất môi trường có thể xâm nhập cơ thể qua không khí, nước, thực phẩm và da. Chỉ cần liều rất nhỏ, chúng đã có thể bắt chước hormone estrogen, gây rối loạn nội tiết và tạo ra các chất chuyển hóa có khả năng gây ung thư. Những tác động này liên quan đến ung thư vú, ung thư tiền liệt tuyến, rối loạn sinh sản, gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa.
Giảm nguy cơ không đến từ một thay đổi lớn, mà từ những thói quen nhỏ: dùng đồ thủy tinh thay nhựa, không hâm nóng thức ăn trong hộp nhựa, hạn chế đồ chiên cháy, giữ không khí trong nhà thông thoáng, giặt áo mới trước khi mặc. Những điều tưởng như rất nhỏ, nhưng tích lũy lâu dài lại chính là hàng rào bảo vệ sức khỏe vững chắc nhất cho cả gia đình.
Nguồn và ảnh: TOPick
