Dịp Tết hay những buổi tiệc đầu năm, câu chuyện “bị ép uống rượu bia” không còn xa lạ. Nhiều người vì nể nang hoặc chịu áp lực từ bạn bè, đồng nghiệp mà sử dụng rượu bia vượt quá khả năng kiểm soát.
Đáng lo ngại, không ít trường hợp sau đó vẫn lái xe và gây tai nạn, kéo theo thiệt hại về sức khỏe, tài sản, thậm chí tính mạng của người khác. Vậy trong những tình huống như vậy, trách nhiệm pháp lý sẽ được xác định ra sao?
Luật sư Nguyễn Hùng Quân (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Luật sư Nguyễn Hùng Quân (Đoàn Luật sư TPHCM) cho biết, theo Khoản 1 Điều 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019, các hành vi xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu, bia là hành vi bị nghiêm cấm.
Cụ thể hóa quy định này, Khoản 2 và Khoản 3 Điều 30 Nghị định 117/2020/NĐ-CP quy định mức xử phạt vi phạm hành chính từ 500.000 đồng đến 3 triệu đồng đối với cá nhân có hành vi ép buộc người khác sử dụng rượu, bia. Đây là cơ sở pháp lý nhằm răn đe, phòng ngừa tình trạng ép uống "không say không về" vốn tiềm ẩn nhiều hệ lụy.
Tuy nhiên, dưới góc độ trách nhiệm dân sự và hình sự khi xảy ra tai nạn giao thông, cần tách bạch rõ vai trò, hành vi của từng chủ thể.
Người đã sử dụng rượu, bia, biết rõ bản thân không còn đủ khả năng làm chủ hành vi, nhưng vẫn điều khiển phương tiện giao thông, vốn được xem là nguồn nguy hiểm cao độ thì trước hết phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Việc vi phạm quy định về nồng độ cồn và gây tai nạn có thể dẫn đến trách nhiệm hành chính, dân sự, thậm chí hình sự tùy theo mức độ thiệt hại.
Tuy vậy, trong trường hợp có căn cứ chứng minh người điều khiển phương tiện bị lôi kéo, ép buộc sử dụng rượu, bia vượt quá mức chịu đựng thông thường của bản thân, và giữa hành vi ép buộc đó với hậu quả tai nạn có mối quan hệ nhân quả trực tiếp, thì người có hành vi ép buộc có thể phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Việc xác định trách nhiệm liên đới phụ thuộc vào chứng cứ cụ thể như tin nhắn, clip, lời khai nhân chứng, mức độ tác động, hoàn cảnh diễn ra sự việc…
Như vậy, pháp luật không chỉ xử lý người trực tiếp gây tai nạn mà còn đặt ra chế tài đối với hành vi ép buộc uống rượu, bia. Tuy nhiên, để phát sinh trách nhiệm liên đới bồi thường, cần chứng minh rõ yếu tố lỗi và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi ép buộc và hậu quả xảy ra.
Không lái xe sau khi uống rượu bia
