Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas (Ảnh: PE).
Phát biểu tại một hội nghị quốc phòng ở Brussels (Bỉ), Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas nhấn mạnh EU vẫn mong muốn duy trì mối quan hệ bền chặt với Mỹ. Tuy nhiên, châu Âu buộc phải thích ứng với những thay đổi mang tính căn bản trong chính sách của Washington.
"Chúng tôi vẫn muốn một mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vững mạnh. Mỹ sẽ tiếp tục là đối tác và đồng minh của châu Âu. Nhưng châu Âu phải thích nghi với thực tế mới", bà nói.
Trong tuyên bố, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU cũng cảnh báo những rạn nứt vĩnh viễn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương và nhấn mạnh châu Âu cần hành động khẩn trương để tự bảo vệ mình trong bối cảnh trật tự thế giới đang dịch chuyển sang "logic của kẻ mạnh và các vùng ảnh hưởng".
Theo bà Kallas, EU cần đẩy mạnh năng lực quốc phòng độc lập với Mỹ và đảm nhận vai trò lớn hơn trong NATO cũng như khả năng thành lập một lực lượng quân sự EU do các quốc gia thành viên tài trợ và sở hữu.
Niềm tin của châu Âu vào Mỹ với tư cách là đối tác quốc phòng đã bị lung lay kể từ khi Tổng thống Donald Trump liên tục đặt câu hỏi về đóng góp của Washington đối với NATO và gần đây nhà lãnh đạo Mỹ còn cảnh báo sẽ giành quyền kiểm soát Greenland, một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, một thành viên NATO.
Bà Kallas cảnh báo rằng châu Âu không còn là trọng tâm chính của Mỹ nữa. Theo bà, sự dịch chuyển này đã diễn ra trong thời gian dài và mang tính cấu trúc, chứ không chỉ là hiện tượng nhất thời. "Điều đó có nghĩa là châu Âu phải đứng lên. Không một cường quốc nào trong lịch sử có thể phó mặc sự sống còn của mình cho bên khác mà vẫn tồn tại", bà nhấn mạnh.
Bà đề xuất danh sách các ý tưởng nhằm mang lại cho châu Âu quyền tự chủ lớn hơn trong quốc phòng và gắn kết mạnh mẽ hơn với tư cách là các quốc gia châu Âu trong NATO, đồng thời đặt câu hỏi liệu 23 quốc gia thành viên của liên minh quân sự này, vốn cũng là thành viên EU, có thể được giao “các mục tiêu năng lực châu Âu” hay không.
Ngoài ra, bà mạnh mẽ kêu gọi EU và NATO làm tốt hơn việc chia sẻ thông tin tình báo, một thực tế đang gặp nhiều khó khăn do căng thẳng đang diễn ra giữa đảo Síp (thành viên EU) và Thổ Nhĩ Kỳ (thành viên NATO). Hiện tại, việc chia sẻ thông tin phụ thuộc vào từng đồng minh riêng lẻ, không hoàn hảo và chậm chạp, khiến EU khó có thể tập trung nguồn tài trợ của mình để giúp các quốc gia hoàn thành mục tiêu của NATO.
Bà Kallas cũng kêu gọi EU “vận hành” điều khoản phòng thủ chung của riêng mình, điều khoản mà cho đến nay chưa bao giờ được viện dẫn.
Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU còn cảnh báo nguy cơ thế giới đang quay trở lại một trật tự chính trị dựa trên cưỡng ép, các vùng ảnh hưởng và logic "kẻ mạnh quyết định lẽ phải" là hoàn toàn hiện hữu.
"Châu Âu phải thừa nhận rằng sự dịch chuyển mang tính địa chấn này sẽ còn kéo dài, và cần hành động với tinh thần khẩn trương", bà kêu gọi.
