Ông Trương năm nay đã 68 tuổi, dù có 2 người con trai nhưng ông hiện đang sống 1 mình ở Nam Ninh (Trung Quốc). Dù các con liên tục nài nỉ cha tới sống cùng nhưng ông đều từ chối, phần vì ông vẫn còn khỏe và minh mẫn, tự lo được cuộc sống; phần vì ngại thành phố đông đúc, náo nhiệt.
Thời trẻ, ông Trương làm cán bộ ở phường. Sau khi nghỉ hưu, ông có lương hưu cùng nguồn thu từ việc cho thuê 2 căn nhà mà cha mẹ để lại. Cả đời ông không buôn bán lớn, không đầu tư mạo hiểm. Với ông, ngân hàng là nơi an toàn nhất để gửi gắm số tiền dưỡng già, nơi “tiền không sinh sôi nhanh thì ít nhất cũng không thể mất”.
Cuối năm ngoái, sau khi bán 1 căn nhà để lấy tiền cho con trai lớn lo công việc, xong xuôi công chuyện, vẫn còn dư khoảng 1,45 triệu NDT (5 tỷ đồng), ông Trường quyết định gửi kỳ hạn 6 tháng. Ông coi đây là khoản tiền để phòng khi cấp bách, nên không gửi thời hạn quá dài.
Hôm đó, ông ôm túi tiền đến ngân hàng. Nhân viên giao dịch hỗ trợ là một người trẻ, ăn nói nhẹ nhàng, lễ phép, tỏ ra đặc biệt quan tâm đến khách hàng lớn tuổi. Anh ta giải thích khá lâu về các “sản phẩm linh hoạt”, “giải pháp tối ưu cho người cao tuổi”, nhấn mạnh rằng gửi tiền theo cách này vừa an toàn, vừa chủ động hơn gửi tiết kiệm thông thường.
Ông Trương nghe không hiểu hết, nhưng thấy trên giấy tờ vẫn có logo ngân hàng, con dấu đầy đủ, lại có chữ “bảo toàn vốn” nên yên tâm ký tên. Ông chỉ nhớ rõ một điều: Nhân viên nói 6 tháng sau có thể rút tiền, không mất gì cả. Với ông, thế là đủ.
Ảnh minh họa (Nguồn: Toutiao)
6 tháng trôi qua, đúng ngày đáo hạn, ông Trương quay lại ngân hàng mang theo sổ sách, giấy tờ, trong đầu đã tính sẵn khoản lãi để bù vào chi phí thuốc men và sinh hoạt cho nửa năm tới. Khi nhân viên nhập thông tin vào hệ thống, màn hình hiện lên một con số khiến ông sững người: Số dư vẫn là 1,45 triệu NDT, không hơn không kém. Không có một đồng lãi nào.
Ông Trương nghĩ máy tính bị lỗi. Nhưng nhân viên kiểm tra lại nhiều lần rồi mời quản lý ra tiếp. Người quản lý, với giọng điềm tĩnh, giải thích rằng khoản tiền ông gửi không phải là “tiết kiệm có kỳ hạn”, mà là một sản phẩm quản lý tài sản dạng linh hoạt, lợi nhuận phụ thuộc vào hiệu quả đầu tư trong giai đoạn đó. 6 tháng vừa rồi, thị trường biến động xấu, danh mục đầu tư không tạo ra lợi nhuận, nên khách hàng không được chia lãi.
“Nhưng tôi gửi tiền vào ngân hàng, sao lại liên quan đến thị trường gì ở đây?” - Giọng ông Trương run run.
Người quản lý đẩy tập hợp đồng về phía ông, chỉ vào dòng chữ nhỏ ghi rõ: “Sản phẩm không cam kết lợi nhuận, lãi suất có thể bằng 0. Không có gì nhầm lẫn ở đây, chúng tôi không sai vì bà đã ký vào hợp đồng” .
Ông Trương nhìn vào chữ ký của mình ở cuối trang, tay bắt đầu lạnh đi. Ông nhớ mang máng hôm đó nhân viên chỉ lướt nhanh qua phần này, nói rằng “đây là quy định chung, không ảnh hưởng gì”.
Điều khiến ông choáng váng hơn là lý do tiếp theo: Theo hợp đồng, sản phẩm này được tính theo ngày, không có khái niệm “kỳ hạn 6 tháng” như ông vẫn nghĩ. 6 tháng qua chỉ là “thời gian nắm giữ tối thiểu được khuyến nghị”, không phải thời gian đảm bảo sinh lời. Ngân hàng không sai quy trình, nhân viên không vi phạm hợp đồng, và về mặt pháp lý, ông không có cơ sở để khiếu nại việc “không có lãi”.
Ông Trương ngồi lặng người trên ghế. Với người trẻ, không có lãi trong 6 tháng có thể chỉ là một con số. Nhưng với ông, đó là cảm giác bị phản bội niềm tin. Suốt mấy chục năm, ông sống tiết kiệm, không dám tiêu pha, luôn tin rằng chỉ cần gửi tiền trong ngân hàng thì sẽ an toàn và có thêm chút lãi. Ông chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành người “đầu tư”, càng không nghĩ mình lại đầu tư vào thứ mà chính mình không hiểu.
Sau hôm đó, câu chuyện của ông lan ra trong khu dân cư. Nhiều người lớn tuổi giật mình kiểm tra lại các “sổ tiết kiệm” đang cầm trong tay, mới phát hiện không ít trong số đó thực chất là sản phẩm tài chính có rủi ro, chỉ khác là được bán ngay tại quầy ngân hàng. Một số người may mắn có lãi, số khác thì giống ông Trương, tiền không mất nhưng cũng không sinh thêm.
Câu chuyện của ông Trương không phải là một bi kịch mất tiền, nhưng là một bài học đắt giá về niềm tin đặt sai chỗ. Trong thế giới tài chính ngày càng phức tạp, đôi khi ranh giới giữa gửi tiết kiệm và đầu tư chỉ cách nhau vài dòng chữ nhỏ trong hợp đồng. Và với những người không quen đọc kỹ những dòng chữ ấy, cái giá phải trả đôi khi là sự bàng hoàng hụt hẫng, đôi khi lại là tiền mất tật mang.
Theo Toutiao
