Một tấm biển lớn ở quảng trường Enghelab tại Tehran cảnh báo tấn công các tàu chiến của Mỹ (Ảnh: AFP).
Mỹ đưa lực lượng quân sự tới Trung Đông
Khi các máy bay chiến đấu và tàu sân bay của Mỹ tiến gần Vịnh Ba Tư, Iran và các đồng minh trong khu vực cảnh báo họ sẽ đáp trả quyết liệt nếu xảy ra một cuộc tấn công.
Những tuyên bố gay gắt này từ lâu đã là một phần quen thuộc trong thông điệp của Iran và các đồng minh gửi tới Washington. Lần gần đây nhất những tuyên bố đó bị đáp trả, khi máy bay chiến đấu Mỹ cùng Israel tham gia cuộc chiến kéo dài 12 ngày chống Iran vào tháng 6 năm ngoái.
Những lời đe dọa xuất hiện trở lại khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây tuyên bố ông đang điều một lực lượng hải quân lớn, mà ông gọi là một “hạm đội”, tới Vịnh Ba Tư.
“Chúng ta sẽ chờ xem điều gì xảy ra”, ông nói với các phóng viên khi trở về từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ.
Trong một cuộc phỏng vấn với Axios ngày 26/1, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục tuyên bố: "Chúng tôi có một hạm đội lớn sát bờ biển Iran. Lớn hơn cả Venezuela".
Tổng thống Trump không tiết lộ ông sẽ sử dụng phương án nào đối với Iran. Theo ông, tình hình ở Iran "đang biến động".
Các quan chức ở Trung Đông ngày càng lo ngại rằng Mỹ sẽ tấn công Iran trong những ngày tới, một cuộc tấn công có thể kích hoạt vòng xoáy trả đũa nhằm vào các căn cứ của Mỹ trên khắp khu vực do Iran và các lực lượng ủng hộ nước này tiến hành.
Theo lời một quan chức Mỹ, vào ngày 26/1, tàu sân bay Abraham Lincoln, cùng 3 tàu chiến được trang bị tên lửa Tomahawk, đã tiến vào khu vực hoạt động của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ ở phía tây Ấn Độ Dương.
Nếu Nhà Trắng ra lệnh tấn công Iran, về mặt lý thuyết, tàu sân bay này có thể tiến hành chiến dịch quân sự trong vòng một hoặc hai ngày. Theo các quan chức Mỹ, Washington cũng đã điều thêm khoảng 10 máy bay tấn công F-15E tới khu vực để tăng cường lực lượng không kích.
Lực lượng đồng minh của Iran
Vào ngày 26/1, Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Iran đều cảnh báo sẽ đáp trả nếu Mỹ hành động quân sự.
“Nếu chúng tôi trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công Mỹ - Israel, phản ứng của chúng tôi sẽ quyết liệt và đau đớn hơn trước”, ông Reza Talaei-Nik, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Iran, nói, đề cập đến cuộc chiến hồi tháng 6 năm ngoái do Israel phát động chống Iran và có sự tham gia của máy bay Mỹ.
Tư lệnh hải quân Iran cũng tuyên bố các lực lượng vũ trang nước này “hoàn toàn sẵn sàng bảo vệ chủ quyền quốc gia”.
Một tấm biển khổng lồ đã được dựng lên tại quảng trường trung tâm ở thủ đô Tehran của Iran vào ngày 25/1, mô tả một tàu sân bay bị tấn công. Một khẩu hiệu được viết: “Gieo gió thì gặt bão”.
Ảnh hưởng của Iran trong khu vực đã suy giảm trong hai năm qua, nhưng sự ủng hộ của các lực lượng đồng minh dành cho Tehran vẫn mạnh.
Israel đã tấn công và làm suy yếu lực lượng Hezbollah ở Li Băng, vốn được xem là đồng minh mạnh nhất của Tehran trong khu vực, cũng như nhóm vũ trang Palestine Hamas. Động thái này của Israel diễn ra sau cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu vào Israel vào ngày 7/10/2023, châm ngòi cho cuộc chiến ở Gaza.
Mối đe dọa xung đột ở "chảo lửa" Trung Đông cũng leo thang từ các đồng minh ủng hộ Iran trong khu vực, bao gồm các lực lượng dân quân ở Iraq và lực lượng Houthi ở Yemen.
Ngày 26/1, lực lượng Houthi tại Yemen, vốn được Iran hậu thuẫn, ám chỉ họ đã sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công vào hoạt động vận tải hàng hải ở Biển Đỏ.
Tại Li Băng, ông Naim Qassim, thủ lĩnh Hezbollah, đã có bài phát biểu cảnh báo Mỹ trước hàng trăm người ủng hộ tại một sự kiện ở vùng ngoại ô phía nam Beirut, nơi tổ chức này có ảnh hưởng lớn. Nhiều người trong số họ vẫy các tấm áp phích mang quốc kỳ Iran hoặc hình ảnh lãnh tụ tối cao Iran, Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei.
“Khi ông Trump đe dọa ông Imam Khamenei, ông ấy đang đe dọa hàng chục triệu người tôn sùng vị lãnh đạo này. Nghĩa vụ của chúng ta là đối mặt với mối đe dọa đó bằng mọi biện pháp và sự chuẩn bị cần thiết”, ông Qassim nói với đám đông.
Thủ lĩnh Hezbollah cảnh báo cuộc chiến chống lại Iran vào thời điểm này sẽ châm ngòi xung đột khu vực. Ông tuyên bố cuộc tấn công vào Iran cũng là nhắm tới nhóm vũ trang của Li Băng.
Kataib Hezbollah, lực lượng dân quân Shiite được Iran hậu thuẫn mạnh nhất ở nước Iraq láng giềng, đã kêu gọi các tay súng của mình chuẩn bị cho một cuộc chiến tiềm tàng, đồng thời cho biết nếu xung đột leo thang, các giáo sĩ của họ có thể quyết định tuyên bố tiến hành “các chiến dịch tử vì đạo”.
“Một cuộc chiến chống lại Iran sẽ không hề dễ dàng”, nhóm này cảnh báo.
Kataib Hezbollah đã đưa ra lời đe dọa trực tiếp vào tối 25/1 đối với bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran, cảnh báo một “cuộc chiến toàn diện” trong khu vực sẽ là hệ quả của sự leo thang.
Trong các cuộc họp tại Baghdad những ngày gần đây, ông Joe Kent, Giám đốc Trung tâm Chống Khủng bố Quốc gia Mỹ, đã cảnh báo phía Iraq rằng nếu các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq tấn công binh sĩ Mỹ, Washington sẽ trả đũa các lực lượng này. Quân đội Mỹ hiện duy trì sự hiện diện quy mô lớn tại Erbil, thuộc khu vực Kurdistan bán tự trị của Iraq.
Bộ Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 26/1 ra tuyên bố tái khẳng định “cam kết không cho phép không phận, lãnh thổ hoặc vùng biển của mình bị sử dụng cho bất kỳ hành động quân sự thù địch nào chống lại Iran, cũng như không cung cấp bất kỳ hỗ trợ hậu cần nào cho các hành động như vậy”.
Ông Kevin Donegan, cựu phó đô đốc và từng là chỉ huy hải quân hàng đầu của Mỹ tại Trung Đông, cho rằng kết cục của bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào chính quyền Iran đều khó lường. Vì vậy, theo ông, mục tiêu của ông Trump nhiều khả năng là cải thiện vị thế trong các cuộc đàm phán tương lai hơn là giành một chiến thắng quân sự toàn diện.
“Mặc dù từng có các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống tên lửa cũng như chỉ huy, kiểm soát của họ, Iran vẫn còn rất nhiều tên lửa và máy bay không người lái có thể tấn công các căn cứ của Mỹ trong khu vực. Do đó, một phần của thế trận hiện nay của Mỹ sẽ là tăng cường phòng thủ”, ông Donegan nhận định.
