Giáo viên và học sinh (Ảnh: AI).
Những ngày gần đây, dư luận bất ngờ chứng kiến các vụ việc giáo viên tự ý sửa bài thi, hạ điểm, nâng điểm kiểm tra cho học sinh. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở con số điểm bị “phù phép”, mà sâu xa hơn là sự tổn thương đối với nguyên tắc công bằng - nền tảng cốt lõi của giáo dục.
Tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ (phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai), việc cô giáo T.T.K.N., giáo viên môn Tiếng Anh, sửa bài làm của học sinh theo hướng bị điểm thấp hơn đã khiến không ít giáo viên và phụ huynh ngỡ ngàng. Dù động cơ là gì, hành vi can thiệp vào bài làm khiến sai lệch kết quả là không thể chấp nhận.
Chưa kịp lắng xuống, dư luận tiếp tục xôn xao trước vụ việc xảy ra ở Trường THPT Tô Hiến Thành (tỉnh Thanh Hóa) khi 33 giáo viên tự ý chỉnh sửa 126 lượt điểm thi của học sinh liên quan đến kỳ kiểm tra giữa kỳ I và cuối kỳ I năm học 2025-2026.
Phần lớn số điểm bị sửa theo hướng nâng từ 1 đến 3 điểm so với bài làm thực tế, có trường hợp điểm của học sinh từ 6 được nâng lên 8 điểm. Ngoài ra, cũng có một số học sinh bị hạ điểm, như từ 8,5 xuống 8 điểm, từ 7,5 xuống 7 điểm…
Dẫu nhà trường khẳng định đây là việc sửa sai do nhầm lẫn kỹ thuật trong quá trình nhập liệu, không phát hiện trường hợp cố ý can thiệp nâng điểm vì mục đích cá nhân, song, sự việc vẫn đặt ra yêu cầu cần rà soát, siết chặt hơn nữa quy trình kiểm tra, đánh giá nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng trong giáo dục.
Theo quy định hiện hành của Bộ GD&ĐT, quy trình kiểm tra, đánh giá học sinh ở các cấp học được xây dựng khá chặt chẽ. Ở bậc tiểu học, Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT quy định rõ các hình thức đánh giá thường xuyên và định kỳ nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng. Ở bậc THCS, THPT, đề kiểm tra phải được thẩm định, bài làm được chấm chéo, điểm số nhập và kiểm tra chéo trước khi công bố.
Về lý thuyết, những “hàng rào kỹ thuật” này đủ để hạn chế tiêu cực. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khi giáo viên trực tiếp chấm bài của lớp mình dạy hoặc khi khâu giám sát của Ban giám hiệu thiếu chặt chẽ, những kẽ hở vẫn xuất hiện. Và chỉ cần một người thầy thiếu bản lĩnh nghề nghiệp, thiếu lương tâm, công bằng trong giáo dục có thể bị xóa bỏ chỉ bằng vài nét bút.
Điều đáng nói là, khi điểm số bị can thiệp, người chịu thiệt thòi không chỉ là những học sinh bị hạ thấp kết quả một cách oan uổng, mà còn là những em được nâng điểm “ảo”. Các em sẽ lớn lên với một kết quả không phản ánh đúng năng lực, tạo ra tâm lý chủ quan, lệch lạc trong nhận thức về giá trị của học tập và nỗ lực cá nhân.
Ở góc độ quản lý, bên cạnh trách nhiệm cá nhân của giáo viên vi phạm, Ban giám hiệu các nhà trường không thể đứng ngoài. Việc để giáo viên tự ý sửa bài, nâng điểm cho thấy công tác kiểm tra, giám sát chuyên môn chưa thực sự đi vào chiều sâu, chưa kiểm soát chặt từng khâu trong quy trình đánh giá.
Tuy vậy, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận: không một quy trình nào có thể kiểm soát hoàn toàn đạo đức nghề nghiệp. Giáo dục, suy cho cùng, vẫn là lĩnh vực đặt nặng chữ “tâm”. Khi người thầy tự tay “phù phép” điểm số, họ không chỉ vi phạm quy chế chuyên môn mà còn tự đánh mất uy tín nghề nghiệp và niềm tin của xã hội dành cho nhà giáo.
Những vụ việc vừa qua là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ đối với công tác quản lý điểm số, chất lượng dạy học trong nhà trường. Giáo dục chỉ có thể phát triển bền vững khi mọi khâu đánh giá đều trung thực, minh bạch, phản ánh đúng năng lực người học.
Đã đến lúc cần những giải pháp quyết liệt hơn, từ siết chặt kỷ cương chuyên môn đến nâng cao trách nhiệm giải trình của nhà trường và giáo viên, để bảo đảm nguyên tắc công bằng không bị đánh đổi vì bất kỳ lý do nào.
Chỉ khi đó, mục tiêu “học thật, thi thật, nhân tài thật” như câu nói của Thủ tướng Phạm Minh Chính mới không dừng lại ở khẩu hiệu, mà trở thành giá trị cốt lõi của nền giáo dục.
Bộ GD&ĐT cấm giáo viên sửa điểm thi của học sinh
Quy định giáo viên không được cố ý làm sai lệch kết quả tuyển sinh, đánh giá học sinh được Bộ GD&ĐT đưa vào Thông tư 03 quy định về quy tắc ứng xử của nhà giáo có hiệu lực thi hành từ ngày 30/1. Thông tư này thay thế quy định về đạo đức nhà giáo ban hành từ năm 2008 và bãi bỏ các quy định liên quan khác.
Điểm nhấn đáng chú ý trong Thông tư là Bộ GD&ĐT ngăn ngừa tình trạng giáo viên sửa điểm thi của học sinh bằng một quy tắc ứng xử cụ thể, thay vì chung chung như quy định cũ.
Theo đó, trong quy tắc ứng xử với người học, giáo viên không được phân biệt đối xử; không xúc phạm, gây tổn thương, trù dập, định kiến, bạo hành, xâm hại học sinh; không ép buộc học sinh tham gia hoạt động mang tính chất tự nguyện; không công khai thông tin của học sinh trái quy định; không gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong các hoạt động tuyển sinh, đánh giá học sinh.
Trước đó, quy định này chỉ được nêu trong Thông tư 28 về Điều lệ trường tiểu học.
Nguyễn Văn Lực - Huyên Nguyễn
