Từ khoảnh khắc xót xa ấy, hành trình đưa chiếc lá nhỏ vươn ra thế giới bắt đầu, mở ra tương lai mới cho hàng trăm hộ nông dân nơi miền nắng gió.
Từ cơ duyên giữa vùng cát trắng đến cú vấp đầu tiên
Chuyến công tác năm ấy tưởng chỉ là một buổi thẩm định hợp đồng vay vốn, nhưng lại khiến cuộc đời ông Nguyễn Văn Thứ rẽ sang hướng khác. Khi thấy người dân phá bỏ những ruộng nha đam tươi tốt vì không có nơi thu mua, ông nhận ra rằng mình phải làm gì đó cho nơi này.
Ông bắt đầu tìm hiểu, đọc tài liệu, tự học quy trình chế biến nha đam, rồi quyết định nghỉ việc ngân hàng - nơi ông gắn bó nhiều năm - để thành lập Công ty Cổ phần Thực phẩm G.C (GC Food) vào năm 2011. Ông thuê đất ở Khu công nghiệp Giang Điền (Đồng Nai) dựng nhà máy, đồng thời chọn Ninh Thuận làm vùng nguyên liệu.
Ông Nguyễn Văn Thứ trực tiếp hướng dẫn bà con kỹ thuật trồng, chăm sóc nha đam theo tiêu chuẩn xuất khẩu.
Ông Thứ tin rằng: nếu người Nhật có thể tạo ra ngành công nghiệp nha đam hàng tỷ đô, thì người Việt hoàn toàn có thể làm điều tương tự. Ông mời chuyên gia Nhật sang hướng dẫn, chuẩn hóa quy trình, tự mình mang sản phẩm đi chào hàng và ký được hợp đồng.
Nhưng cú vấp đầu tiên đến rất sớm. Năm 2013, lô hàng nha đam xuất khẩu đầu tiên sang Nhật Bản - trị giá hơn nửa tỷ đồng - bị trả về. Với một doanh nghiệp mới, đây là số vốn lớn, là công sức, là kỳ vọng.
Không bỏ cuộc, ông trở lại xưởng, mổ xẻ từng khâu. Quy trình được sửa lại từ đầu. Ông tiếp tục mời chuyên gia Nhật hướng dẫn, chuyển giao công nghệ một cách bài bản. Song song với nhà máy, ông mở rộng vùng trồng nguyên liệu, hướng dẫn bà con cách canh tác theo tiêu chuẩn sạch, đạt năng suất cao và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Nhà máy chế biến nha đam của GC Food vận hành theo quy trình hiện đại, công suất 30.000 tấn thành phẩm/năm.
Thay vì thu hoạch theo mùa, ông hướng dẫn cách cắt tỉa lá để cây tiếp tục sinh trưởng. Cách làm này giúp người nông dân có thu nhập quanh năm, còn doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định và chất lượng.
Năm 2014, nhà máy mới của GC Food hình thành ngay tại Ninh Thuận. Từ đó, mọi thứ dần đi vào quỹ đạo. GC Food mở rộng sang xuất khẩu thạch dừa và các sản phẩm liên quan, đưa hàng Việt đến 27 quốc gia.
Khi chiếc lá nhỏ thay đổi một vùng quê
Những đêm trắng trong xưởng sản xuất, những ngày cháy da giữa đồng cát Ninh Thuận đã tạo nên một người đàn ông mê “nông nghiệp hạnh phúc”. Ông Thứ từng nói: “Mười tỷ có thể mua được một căn nhà ở phố, nhưng chỉ một tỷ thôi cũng có thể thay đổi cả một vùng quê”.
Và ông đã làm được điều đó. Sau gần hai thập kỷ, vùng đất cát Ninh Thuận bạt ngàn nắng gió đã được phủ xanh bằng những ruộng nha đam. Hàng trăm hộ dân có việc làm, thu nhập ổn định.
Ông Hoàng Minh Khánh - Phó Chủ tịch UBND phường Ninh Thuận - cho biết địa phương có gần 300 hộ trồng hơn 80 ha nha đam, năng suất bình quân 4 - 4,5 tấn/sào/tháng, cao hơn nhiều lần so với trồng hành hay bắp.
Bà con nông dân phấn khởi khi nha đam được doanh nghiệp thu mua ổn định, góp phần cải thiện thu nhập và thoát nghèo.
Ở vùng Ninh Hải, câu chuyện còn đặc biệt hơn: người Raglai lần đầu tiên tìm được sinh kế bền vững. Ông Thành Lai Chu, Giám đốc HTX Sơn Phát, nhớ lại: “Trước đây, bà con Raglai chỉ trồng bắp, đậu ván, mỗi năm kiếm được vài triệu, không đủ sống. Giờ trồng nha đam, một sào rưỡi cũng có thể thu 7 - 8 triệu đồng mỗi tháng”.
Đến nay, GC Food đã liên kết với hơn 500 hộ nông dân, trong đó có hơn 100 hộ là đồng bào dân tộc. Người dân không chỉ có thu nhập, mà còn có cảm giác tự hào về sản phẩm mình làm ra. Chiếc lá nhỏ ấy, từ chỗ bị nhổ bỏ, giờ đã trở thành sinh kế và hy vọng của cả một cộng đồng.
Theo ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, câu chuyện nha đam Ninh Thuận là minh chứng rõ nét về sức bật của nông nghiệp bản địa trong thời đại tiêu dùng xanh. Với khí hậu nhiệt đới và nền nông nghiệp linh hoạt, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm tự nhiên đáp ứng nhu cầu toàn cầu về thực phẩm, mỹ phẩm và dược phẩm.
