Ngày 24-1, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết trong quá trình vệ sinh, bóc tách lớp sơn cũ tại công trình Khâm Thiên giám để phục vụ trùng tu, đơn vị thi công đã phát hiện một bức họa cổ có bố cục như tấm bản đồ.
Bức họa rất giống tấm bản đồ cổ ở di tích Khâm Thiên giám.
Bức họa được thể hiện bằng các nét vẽ màu đen, gồm nhiều ký hiệu và dòng chữ thuộc 3 hệ ngôn ngữ: chữ Hán, chữ Việt và chữ Pháp, trong đó chữ Hán chiếm số lượng lớn.
Theo ghi nhận ban đầu, phần chữ Việt đề cập một số địa danh quen thuộc ở cố đô Huế như An Cựu, Lợi Nông, Thanh Thuỷ xã, Dương Phẩm xã, thiên lý lộ, hoả xa lộ… Trong khi đó, phần chữ Pháp có nội dung liên quan một tuyến đường sắt.
Ba ngôn ngữ trên tấm bản đồ.
Theo ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, đơn vị sẽ tiến hành khảo sát tổng thể, kiểm tra kỹ toàn bộ hệ thống tường và các hạng mục bên trong Khâm Thiên giám. Riêng bức họa cổ sẽ được nghiên cứu chuyên sâu nhằm làm rõ giá trị lịch sử, phục vụ công tác bảo tồn và tu bổ công trình.
Có thể đây là một tuyến đường sắt được thể hiện trên tấm bản đồ cổ vừa phát hiện ở Khâm Thiên giám.
Khâm Thiên giám được thành lập từ năm 1803, dưới thời vua Gia Long và được cải cách hoạt động quy củ hơn dưới triều vua Minh Mạng (1820-1840). Năm 1827, đài Quan tượng - đài quan sát khí tượng, khí hậu, thời tiết - được đắp. Năm 1918, Khâm Thiên giám chuyển từ Nam đài tới chỗ Thái Y viện (nay trên đường Hàn Thuyên, phường Phú Xuân, TP Huế).
Trải qua thời gian, trụ sở Khâm Thiên giám và đài Quan tượng đã bị hư hỏng, không còn nguyên vẹn như ban đầu. Năm 2013, đài Quan tượng được phục dựng mới hoàn toàn theo kiến trúc cũ.
Khâm Thiên giám là một cơ quan khoa học tự nhiên về khí tượng, nơi tập trung quan viên chuyên quan sát, chiêm nghiệm thiên văn, liệu đoán khí tượng thủy văn, khí hậu.
Khâm Thiên giám có nhiệm vụ dự báo thời tiết, làm lịch âm dương ban hành cả nước, quản lý tài liệu thư tịch về thiên văn, lịch pháp; chọn ngày giờ tốt cho mọi hoạt động của vua, triều đình và các công việc sản xuất nông nghiệp cùng lễ nghi ngoài dân gian.
Ban Quản lý dự án thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết Khâm Thiên giám đang được lập hồ sơ trình xếp hạng di tích quốc gia, làm cơ sở triển khai dự án tu bổ, phục hồi trong năm 2026.
