Nhưng khi nhìn kỹ vào đời sống tài chính của những gia đình ổn định lâu dài – không phất nhanh, cũng không lao đao - mới thấy một sự thật khá… phũ: họ không giỏi kiếm tiền hơn, họ chỉ làm tốt 4 việc rất căn bản mà số đông bỏ qua.
Không phải bí quyết bí truyền. Không cần đầu tư cao siêu. Chỉ là những lựa chọn lặp đi lặp lại, đều đặn, đủ lâu và đủ tỉnh táo.
1. Biết rõ tiền của mình đang đi đâu - chứ không chỉ biết mình “có bao nhiêu”
Rất nhiều người nói được chính xác mức lương, nhưng lại không nói nổi tiền của mình đã biến mất như thế nào vào cuối tháng.
Sung túc không bắt đầu từ việc kiếm thêm, mà bắt đầu từ việc nhìn thẳng vào dòng tiền:
- Mỗi tháng chi cố định bao nhiêu cho ăn uống, nhà ở, con cái?
- Bao nhiêu khoản “nhỏ nhỏ” nhưng lặp lại hàng ngày?
- Khoản nào thực sự giúp cuộc sống tốt hơn, khoản nào chỉ để giải tỏa cảm xúc?
Những người sống ổn tài chính thường không ghi chép quá cầu kỳ, nhưng họ luôn có một “bản đồ tiền” trong đầu. Họ biết:
- Mỗi đồng chi ra là để mua tiện ích hay mua cảm giác?
- Nếu tháng này hụt tiền, hụt ở đâu?
- Nếu cần cắt, cắt khoản nào ít đau nhất?
Không phải lúc nào cũng cần bảng chi tiêu chi li. Nhưng ít nhất phải trả lời được 3 câu hỏi: Tiền đến từ đâu - đi về đâu - và còn lại bao nhiêu.
Nghe đơn giản, nhưng rất nhiều người sống mơ hồ suốt hàng chục năm.
2. Luôn để tiền đi trước cảm xúc - không để cảm xúc dắt tay ví tiền
Một trong những lý do khiến nhiều gia đình “không nghèo nhưng không bao giờ dư” là vì tiền thường ra quyết định sau cảm xúc.
- Mệt → mua sắm cho đỡ stress
- Buồn → đặt đồ ăn cho nhanh vui
- Thấy người khác có → mình cũng nên có
- Lo lắng → tiêu tiền để thấy an toàn hơn
Những người sống sung túc không phải là người không có cảm xúc, mà là người tạo ra một khoảng dừng giữa cảm xúc và hành động tài chính.
Họ có những nguyên tắc rất rõ:
- Không mua ngay khi đang xúc động
- Không dùng tiền để “chữa lành tạm thời”
- Không biến mua sắm thành phần thưởng mặc định
Thay vì hỏi “mình có thích không?”, họ hỏi:
- Món này giúp cuộc sống của mình dễ hơn hay chỉ vui 10 phút?
- Nếu không mua, 1 tuần sau mình còn nhớ không?
- Số tiền này để dành cho việc gì quan trọng hơn?
- Chỉ cần chậm lại một nhịp, rất nhiều khoản chi sẽ tự biến mất.
3. Dành tiền trước cho tương lai chứ không phải chờ dư mới để dành
Một sai lầm kinh điển: “Tháng này tiêu xong, nếu còn thì để dành.”
Kết quả là… hiếm khi còn.
Những người sống sung túc làm ngược lại:
- Tiền tiết kiệm, tích lũy, dự phòng được tách ra ngay khi có thu nhập
- Phần còn lại mới là tiền để chi tiêu
Họ không đợi giàu mới tiết kiệm, mà tiết kiệm để không bao giờ rơi vào cảnh khẩn cấp.
Không cần số tiền lớn. Quan trọng là:
- Có khoản dự phòng cho biến cố
- Có khoản tích lũy cho mục tiêu trung hạn
- Có cảm giác “mình đang đi lên”, dù chậm
Khi có tiền dự phòng, con người bớt hoảng loạn. Khi bớt hoảng loạn, quyết định tài chính sẽ bớt sai.
Sự sung túc, rất nhiều khi, chỉ là cảm giác không phải sống trong trạng thái đề phòng rủi ro thường trực.
4. Mua ít hơn nhưng mua đúng và mua để dùng lâu dài
Những người có tài chính ổn định thường không mua quá nhiều, nhưng mỗi món họ mua đều có lý do rõ ràng:
- Dùng được lâu
- Giảm công sức về sau
- Thay thế được nhiều món rẻ tiền khác
Họ hiểu rằng:
- Mua rẻ nhưng phải mua lại nhiều lần là đắt
- Mua cho đủ chứ không mua cho đầy
- Đồ đạc quá nhiều chính là chi phí ẩn: dọn dẹp, bảo quản, thay thế
Thay vì chạy theo danh sách “nên có”, họ hỏi:
- Món này giải quyết vấn đề gì trong cuộc sống của tôi?
- Nếu không có nó, tôi có thật sự bất tiện không?
- Nó giúp tôi tiết kiệm thời gian, sức lực hay tiền bạc trong dài hạn không?
Chính cách mua sắm có chọn lọc này khiến họ:
- Ít hỏng vặt
- Ít phát sinh chi ngoài kế hoạch
- Ít mệt mỏi vì đồ đạc
Sung túc không nằm ở số lượng đồ, mà nằm ở mức độ nhẹ đầu khi sống cùng chúng.
Kết luận: Sung túc không phải là đích đến, mà là trạng thái
Không cần lương tăng gấp đôi. Không cần đầu tư liều lĩnh. Không cần sống kham khổ.
Chỉ cần:
- Hiểu tiền của mình
- Kiểm soát cảm xúc khi tiêu
- Ưu tiên tương lai ngay từ đầu
- Mua ít nhưng đúng
Làm tốt 4 điều này, cuộc sống sẽ dần chuyển sang một trạng thái rất khác: Ít lo hơn, chủ động hơn và cảm giác “đủ” đến sớm hơn bạn nghĩ.
Sung túc, hóa ra, không phải sống xa hoa. Mà là sống mà không bị tiền làm cho bất an mỗi ngày.
