Tôi kể bạn nghe chuyện ngày xa, khi quê nhà còn nhiều gian khó. Thuở trước, vùng đất phía đông nam Quảng Ngãi nghèo xác xơ. Sau buổi cày sâu cuốc bẫm, dân quê "te" tép cải thiện bữa cơm trong gia đình.
Te là dụng cụ đánh bắt gồm những thanh tre chẻ nhỏ bện cùng mây rừng gắn với miếng gỗ phía trước và hai đoạn tre phần ngọn làm tay đẩy. Người dân quê đặt te xuống nước, rồi còng lưng đẩy về phía trước. Lát sau, dừng lại nhặt rong, rác rồi nhấc cao đầu te phía trước cho tôm, tép, cá con rơi vào chiếc giỏ tre đeo bên hông. Hồi lâu lội bì bõm trong nước, giỏ nằng nặng với mớ cá nhỏ cùng ít tôm và nhiều nhất là tép.
Gỏi tép ăn cùng bánh tráng
ẢNH: TRANG THY
Chân bước nhanh trên đường về nhà, lòng rộn rã niềm vui. Tép rửa sạch, vớt ra rổ tre cho ráo nước rồi xào cùng dưa cải, rang với lá chanh, nấu canh hay kho mặn... ăn với cơm nóng dẻo thơm ấm lòng ngày mưa lạnh. Mớ tép còn có thể "nâng tầm" khi trộn gỏi với rau chuối vườn nhà.
Bụi chuối chát ngoài vườn là nguồn cung cấp rau quan trọng trong những ngày mưa lũ. Bởi khi ấy rau xanh bị mưa quật giập nát hay hư thối do ngập úng. Người kỹ tính trồng chuối chát mỡ vì vị chát dịu hơn hẳn so với chuối chát đá. Cây chuối chát cao chưa đến 8 tấc khi xắt rau ăn ngọt dịu pha lẫn vị chát nhẹ đọng nơi đầu lưỡi. Dùng dao bén cắt cây chuối chát non rồi bóc bỏ lớp bẹ già bên ngoài. Xắt mỏng lõi non thân chuối và cho vào ngâm trong nước để giảm bớt nhựa.
Sau đó, rửa rau vài lần rồi vớt ra rổ cho ráo nước. Cho muối hầm, đường, nước mắm, tỏi giã giập cùng nước cốt chanh vào tô rồi khuấy đều, tạo nên hỗn hợp thơm phức. Rau chuối cùng tép xào vừa chín cho vào thau với nước trộn rồi dùng đũa đảo cho ngấm đều. Thêm ít rau thơm cùng vài lát ớt xắt mỏng và tiêu xay nhuyễn rồi gắp ra đĩa. Rắc ít lạc rang giã giập lên trên là đã có món gỏi đậm đà hương vị… Ăn kèm với bánh tráng nướng, món gỏi càng thêm thơm ngon.
