Những "di sản tinh thần" quý giá của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Trong khuôn khổ Hành trình Hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc, chúng tôi được tham quan cửa khẩu Hữu Nghị tại Bằng Tường (Trung Quốc) và ấn tượng sâu sắc về không gian lịch sử đặc biệt ở đây.
Chính tại nơi đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại một bài thơ ngắn nhưng hàm chứa tư duy sâu sắc về lịch sử, hòa bình và tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc. Bài thơ mang tên Chỉ thay đổi một chữ, đăng trên Báo Nói mà nghe, số 141, là một tác phẩm chính luận bằng thơ, phản ánh tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quan hệ đối ngoại.
Đoàn đại biểu báo chí Việt Nam đọc bài thơ của Bác Hồ tại khu trưng bày ở cửa khẩu Hữu Nghị
ẢNH: VŨ THƠ
Ngay mở đầu bài thơ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt vấn đề trong chiều sâu địa lý - lịch sử: "Thiên trời địa đất - Trung Quốc, Việt Nam/Suốt muôn nghìn năm - Láng giềng lân cận". Đó là một thực tế không thể phủ nhận: hai quốc gia có chung đường biên giới dài, núi liền núi, sông liền sông, có sự giao thoa về văn hóa, dân cư, lịch sử.
Nhưng cũng chính từ sự cận kề ấy, lịch sử từng chứng kiến không ít giai đoạn xung đột và chiến tranh. Bài thơ nhắc lại những thời kỳ bị xâm lăng, áp bức không phải để khơi gợi hận thù, mà để chỉ ra một bài học lớn: khi tư duy thống trị và trấn áp ngự trị, hòa bình không thể tồn tại.
Bác viết: "Hán, Đường ép lấn - Nguyên, Minh xâm lăng/Đến bọn Mãn - Thanh - Rồi Tưởng giới Thạch/ Lên mặt hống hách - Khinh rẻ Việt Nam/ Đặt Trấn Nam quan - Trấn là trấn áp".
Nay,
Nhân dân Trung Quốc - Cách mạng thành công/ Nam, Bắc, Tây, Đông - Đều là đồng chí/ Cụ Mao chỉ thị/ Rằng "Nước Việt Nam/ Là nước anh em/Ta cần đoàn kết." Tự tay Cụ viết - Sửa "Trấn" Nam quan/ Thành cửa Mục Nam - Mục là hòa mục".
Cũng tại không gian trưng bày bài thơ có một phiên bản tiếng Việt và một phiên bản tiếng Trung (chữ Hán), cả hai phiên bản này được treo bên cạnh nhau
ẢNH: VŨ THƠ
Ý nghĩa sâu sắc nhất của bài thơ nằm ở chi tiết "chỉ thay đổi một chữ". Từ "Trấn Nam Quan" - trong đó chữ "trấn" mang hàm ý trấn áp, kiểm soát - được đổi thành "Mục Nam Quan", với chữ "mục" mang nghĩa hòa mục, hòa hiếu. Một chữ thay đổi, nhưng đó là sự thay đổi của cả tư duy chính trị và quan hệ giữa hai quốc gia.
Theo tư liệu lịch sử, năm 1950, Việt Nam - Trung Quốc chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Nhằm thể hiện tình hữu nghị giữa hai nước, năm 1953, theo chỉ thị của Chủ tịch Mao Trạch Đông, Trấn Nam Quan được đổi tên thành Mục Nam Quan.
Sau khi biết tin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lấy bút danh là CB để sáng tác một bài thơ ca ngợi tinh thần sửa đổi tên, bài thơ này được đăng trên Báo Nhân Dân của Việt Nam. Bài thơ có một phiên bản tiếng Việt và một phiên bản tiếng Trung (chữ Hán), cả hai phiên bản này được treo bên cạnh nhau tại đây.
Đoàn đại biểu báo chí, truyền thông Việt Nam tham quan Khu trưng bày tại cửa khẩu Hữu Nghị tại Bằng Tường
ẢNH: VŨ ĐỨC
Năm 1965, để tăng cường hơn nữa tình hữu nghị Việt - Trung, thể hiện tình cảm thắm thiết "vừa là đồng chí, vừa là anh em", Mục Nam Quan đã được quyết định đổi tên thành Hữu Nghị Quan như ngày nay. Tên gọi ấy đã trở thành biểu tượng cho tình láng giềng hữu nghị giữa hai nước.
Quan hệ Việt Nam - Trung Quốc không chỉ phục vụ lợi ích riêng của hai nước
Không dừng lại ở tình cảm song phương, bài thơ còn mở rộng tầm nhìn ra khu vực và thế giới. Bác viết: "Việt - Hoa huynh đệ/ Hoa - Việt kết đoàn/ Đồng khổ, cộng cam - Giữ gìn hòa bình châu Á/ Giữ gìn hòa bình thế giới". Những câu thơ cho thấy rõ tư duy quốc tế trong đường lối đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đối với Người, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc không chỉ phục vụ lợi ích riêng của hai nước mà còn góp phần vào hòa bình, ổn định của khu vực châu Á và cộng đồng quốc tế.
Tại đây còn trưng bày rất nhiều bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh như: một cặp thư pháp chữ Hán do Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tặng Chu Ân Lai; các bức ảnh của Bác khi đến thăm Hữu Nghị Quan; các bức thư bằng chữ hán của Bác trong thời kỳ kháng chiến…
Những bức ảnh Bác Hồ đến thăm cửa khẩu Hữu Nghị được lưu giữ tại khu trưng bày
ẢNH: VŨ THƠ
Bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh trên tuyến đường sắt quốc tế từ Hà Nội đến Mục Nam Quan được trưng bày tại khu lưu niệm
ẢNH: VŨ THƠ
Trong thời hiện đại, Hữu Nghị Quan còn gắn liền với những năm tháng hai dân tộc sát cánh trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và giải phóng đất nước. Nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước đã qua lại cửa khẩu này, mang theo sự ủng hộ, giúp đỡ và tinh thần đoàn kết quốc tế.
Ngày nay, cửa khẩu Hữu Nghị đã mang một diện mạo hoàn toàn khác. Những đoàn xe container nối dài, hàng hóa tấp nập xuất nhập khẩu, dòng người qua lại sôi động mỗi ngày. Nhưng bên cạnh nhịp sống kinh tế hiện đại ấy, nơi đây vẫn lặng lẽ lưu giữ những lớp trầm tích lịch sử, trong đó có bài thơ của Bác Hồ - một "di sản tinh thần" đặc biệt về ngoại giao nhân văn.
Nhân dịp 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Trung Quốc và Năm giao lưu nhân văn Việt - Trung, đoàn các cơ quan báo chí truyền thông của Việt Nam đã tham gia hành trình Hữu nghị Trung Quốc - Việt Nam, do Đài Phát thanh Truyền hình Quảng Đông (Trung Quốc) tổ chức tại vùng lưỡng Quảng (Quảng Tây và Quảng Đông) từ 22 - 29.12.2025.
Điểm đến đầu tiên của hành trình là cửa khẩu Hữu Nghị tại Lạng Sơn (Việt Nam) và Bằng Tường (Trung Quốc). Chia sẻ về việc chọn cửa khẩu Hữu Nghị là điểm khởi đầu của Hành trình hữu nghị Trung Quốc - Việt Nam, bà Lý Tử Quân, Phó trưởng ban Truyền hình đối ngoại của Đài Phát thanh Truyền hình Quảng Đông, nói: "Tại Hữu Nghị Quan năm xưa, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã đi qua cửa khẩu này để vào Trung Quốc. Vì thế, tại nơi này, chúng tôi muốn tưởng nhớ đến các bậc vĩ nhân, những người đã để lại cho chúng ta sự nghiệp vẻ vang".
Bà Lý Tử Quân, Phó trưởng ban Truyền hình đối ngoại của Đài Phát thanh Truyền hình Quảng Đông, tham quan khu trưng bày tại cửa khẩu Hữu Nghị
ẢNH: VŨ THƠ
