Chính phủ Indonesia dự kiến dùng ngân sách nhà nước để trả nợ cho Trung Quốc liên quan đến dự án đường sắt cao tốc hơn 7 tỷ USD.
Ngày 10/2, Thứ trưởng Ngoại giao Indonesia Prasetyo Hadi cho biết Tổng thống Prabowo Subianto đã quyết định chính phủ sẽ chi khoảng 1,2 nghìn tỷ rupiah (71,4 triệu USD) mỗi năm từ ngân sách quốc gia để trả nợ.
Trung Quốc là chủ đầu tư xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Whoosh của Indonesia. Đây là tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên ở Đông Nam Á.
Bắt đầu hoạt động thương mại vào tháng 10/2023, tuyến đường sắt này nối Jakarta và Bandung, với chiều dài 140 km và tốc độ tối đa 350 km/giờ.
Nhật Bản và Trung Quốc đã cạnh tranh giành thầu dự án này. Ban đầu, Nhật Bản đề xuất dự án giống với tuyến đường sắt cao tốc Shinkansen và được xem là ứng cử viên khả thi nhất.
Đề xuất của Nhật Bản ước tính tổng chi phí dự án là 6,2 tỷ USD, trong đó 75% sẽ được tài trợ bằng khoản vay 40 năm với lãi suất 0,1% được chính phủ Indonesia bảo lãnh.
Nhưng cuối cùng, chính quyền Tổng thống Joko Widodo khi ấy đã chọn nhà thầu Trung Quốc vào tháng 9/2015 sau khi Bắc Kinh đưa ra những cam kết mạnh mẽ.
Thỏa thuận do Trung Quốc đề xuất đặc biệt ở chỗ Indonesia không cần đóng góp tài chính hay bảo lãnh nợ.
Ngân hàng Phát triển Trung Quốc dự kiến cho vay 5,4 tỷ USD, tương đương 75% tổng chi phí dự án, và doanh thu từ tuyến đường sắt sẽ để trả nợ. Tuy nhiên, những gì đã xảy ra không đáp ứng được kỳ vọng ban đầu của dự án.
Nguyên nhân là do cái nhìn quá lạc quan. Tổng chi phí dự án ban đầu được ước tính là 6 tỷ USD, nhưng đã đội vốn lên 7,2 tỷ USD do chậm tiến độ và các yếu tố khác.
Doanh thu vé tàu cũng thấp hơn nhiều so với dự kiến. Dự báo ban đầu về số lượng hành khách là hơn 18 triệu người mỗi năm, nhưng năm ngoái chỉ có 6,2 triệu hành khách.
Công ty vận hành đường sắt cao tốc này thuộc sở hữu 60% của một tập đoàn các doanh nghiệp nhà nước do công ty đường sắt nhà nước Indonesia Kereta Api Indonesia (KAI) đứng đầu và 40% thuộc sở hữu của một tập đoàn Trung Quốc. Tình hình tài chính của công ty đã xấu đi nhanh chóng. Chủ tịch KAI Bobby Rasyidin mô tả nó như một "quả bom hẹn giờ".
Phía Indonesia đã ghi nhận khoản lỗ ròng 4,19 nghìn tỷ rupiah trong năm tài chính kết thúc vào tháng 12/2024 và khoản lỗ ròng 1,62 nghìn tỷ rupiah trong 6 tháng đầu 2025. Tính đến cuối tháng 6, nợ phải trả của tập đoàn đã tăng vọt lên 18,9 nghìn tỷ rupiah.
Năm 2017, Ngân hàng Phát triển Trung Quốc đã cấp cho công ty vận hành đường sắt cao tốc khoản vay 4,5 tỷ USD với lãi suất 2% trong 40 năm. Đến năm 2023, ngân hàng này tiếp tục cấp thêm khoản vay 35 năm với lãi suất trên 3%.
Theo truyền thông địa phương, chỉ riêng tiền lãi hàng năm đã lên tới khoảng 120 triệu USD. Khoản 1,2 nghìn tỷ rupiah mỗi năm mà chính phủ quyết định gánh vác thậm chí còn không đủ để trả tiền lãi.
Để giải quyết các vấn đề của Whoosh, cần thêm nguồn vốn và tái cấu trúc nợ. Trong khi quỹ liên kết với chính phủ sở hữu công ty điều hành đang xem xét cung cấp vốn để trả nợ, chính phủ cũng đang đàm phán với Trung Quốc để gia hạn thời hạn trả nợ.
Để đảm bảo lợi nhuận, công ty điều hành cần mở rộng mạng lưới đường sắt để tăng lượng hành khách, cũng như tăng doanh thu ngoài đường sắt bằng cách thúc đẩy phát triển đô thị xung quanh các nhà ga.
Ngày 20/1, ông Agus Harimurti Yudhoyono, Bộ trưởng điều phối cơ sở hạ tầng, thông báo ông đang xem xét thành lập một ủy ban quốc gia để giải quyết vấn đề nợ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc phối hợp với các bộ và cơ quan liên quan.
Theo Nikkei Asia
