“Tháng này em định mua 1 chỉ vàng, cho có cái gì đó để dành.”
Mai, 26 tuổi, nhân viên văn phòng ở TP.HCM, lương 20 triệu/tháng, nói vậy trong nhóm bạn. Ngay lập tức có hai luồng ý kiến: “Chuẩn đó, vàng đang tăng” và “Có bao nhiêu tiền đâu mà đòi đầu tư”.
Câu hỏi nghe rất nhỏ: lương 20 triệu có nên mua vàng? Nhưng đằng sau nó là bài toán lớn hơn: với mức thu nhập tầm này, ưu tiên tài chính nên xếp theo thứ tự nào?
Giả sử một người độc thân, lương 20 triệu/tháng, chi phí cố định (thuê nhà, ăn uống, đi lại, điện nước, cà phê, linh tinh) khoảng 12–14 triệu. Phần còn lại dao động 6–8 triệu nếu không có biến cố. Nghe thì có vẻ “dư được kha khá”, nhưng chỉ cần một lần ốm đau, về quê đột xuất hoặc công ty chậm thưởng là kế hoạch tích lũy lập tức xô lệch.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Theo nguyên tắc tài chính cơ bản, tỷ lệ tích lũy tối thiểu nên ở mức 20% thu nhập. Với lương 20 triệu, con số đó là 4 triệu/tháng. Nếu kỷ luật hơn, có thể đẩy lên 30%, tức khoảng 6 triệu. Nhưng vấn đề không nằm ở con số bao nhiêu phần trăm, mà nằm ở thứ tự ưu tiên.
Với người chưa có quỹ khẩn cấp, câu trả lời thẳng thắn là: chưa nên mua vàng ngay. Quỹ khẩn cấp nên đủ 3-6 tháng chi tiêu. Nếu mỗi tháng tiêu 13 triệu, quỹ này cần ít nhất 40-80 triệu. Đây là khoản tiền phải để ở dạng thanh khoản cao: tiền mặt hoặc tài khoản tiết kiệm rút được nhanh. Lý do rất đơn giản: khi mất việc hoặc có việc gấp, bạn cần tiền ngay, không phải chờ giá vàng đẹp để bán.
Ảnh minh hoạ
Vàng không phải không tốt, nhưng vàng có độ trễ. Giá mua - giá bán luôn chênh nhau một khoảng nhất định. Nếu mua 1 chỉ hôm nay và tuần sau cần tiền gấp, khả năng cao bạn lỗ. Với người thu nhập trung bình, mỗi lần lỗ vài trăm nghìn đến một triệu không phải chuyện nhỏ.
Vậy khi nào lương 20 triệu có thể nghĩ đến vàng? Khi đã có quỹ khẩn cấp đủ an toàn và không mang nợ tiêu dùng. Lúc đó, vàng nên chiếm bao nhiêu? Với nhóm thu nhập trung bình, mức 5–10% tổng tài sản là con số hợp lý để đa dạng hóa. Nghĩa là nếu bạn có tổng tích lũy 100 triệu, vàng khoảng 5–10 triệu là vừa phải. Mua nhỏ, mua đều, không all-in theo sóng.
Một hiểu lầm phổ biến là nghĩ rằng mua vàng đồng nghĩa với “đầu tư”. Thực tế, với người lương 20 triệu, vàng thiên về giữ giá hơn là tạo tăng trưởng. Nó không tạo dòng tiền, không giúp bạn nhân đôi tài sản nhanh chóng. Nếu mục tiêu là tăng thu nhập hoặc bứt tốc tài chính, khoản 5–7 triệu mỗi tháng có thể mang lại lợi suất cao hơn khi đầu tư vào kỹ năng, chứng chỉ, ngoại ngữ hoặc một kênh đầu tư có tính tăng trưởng dài hạn.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Nhưng nói vậy không có nghĩa người lương 20 triệu không nên mua vàng. Vấn đề là mua vì mục đích gì. Nếu để phòng thân, sau khi đã có quỹ khẩn cấp, vàng là một lựa chọn tương đối an toàn. Nếu mua vì FOMO khi thấy giá tăng liên tục, rủi ro lại nằm ở tâm lý.
Tóm lại, với lương 20 triệu/tháng, thứ tự hợp lý nên là: kiểm soát chi tiêu → xây quỹ khẩn cấp 3-6 tháng → không nợ tiêu dùng → sau đó mới tính đến vàng như một phần nhỏ trong danh mục. Vàng phù hợp với người thu nhập trung bình nếu nó là lớp phòng thủ, không phải giấc mơ làm giàu.
Câu hỏi không phải “lương 20 triệu có nên mua vàng không?”, mà là “bạn đã đủ an toàn để mua vàng chưa?”. Với nhiều người trẻ, câu trả lời trung thực đôi khi không nằm ở giá vàng hôm nay, mà nằm ở số dư tài khoản của chính mình.
