Tuyết phủ trắng các tuyến đường ở Ukraine vào mùa đông lạnh giá (Ảnh: Reuters).
Ông Yurii Ihnat, Trưởng bộ phận truyền thông của Bộ Tư lệnh Không quân Ukraine, cho biết trong cuộc tấn công quy mô lớn vào Ukraine hôm 7/2, lực lượng phòng không Ukraine không thể triển khai máy bay chiến đấu F-16 và Mirage để đánh chặn tên lửa của Nga do thời tiết xấu.
Theo ông Ihnat, thời tiết xấu là yếu tố chính ngăn cản Ukraine sử dụng máy bay chiến đấu để đối phó tên lửa Nga. Tuyết rơi và tầm nhìn kém khiến các phi công không thể đánh chặn tên lửa hành trình một cách hiệu quả.
"Chúng tôi đang đối phó với điều kiện thời tiết rất khó khăn. Đây là lý do chính khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn - tầm nhìn cực kỳ kém. Tuyết rơi đồng nghĩa với việc máy bay không thể cất cánh. Do vậy, chúng tôi không thể trông cậy hoàn toàn vào máy bay chiến đấu”, ông giải thích.
Đại tá Ihnat nói thêm rằng các vấn đề tương tự cũng ảnh hưởng đến các đơn vị sử dụng máy bay không người lái (UAV) đánh chặn, vì chúng cần hình ảnh rõ nét để dẫn đường đến mục tiêu.
Ngoài thời tiết xấu, lỗ hổng phòng không cũng khiến nỗ lực phản công của Ukraine gặp nhiều khó khăn.
Ông Ihnat cũng lưu ý rằng Nga đang ngày càng sử dụng nhiều tên lửa đạn đạo. Do hệ thống Patriot có bán kính đánh chặn hạn chế đối với các mục tiêu như vậy, nên việc bảo vệ tất cả các thành phố cùng một lúc là vô cùng khó khăn với Ukraine.
"Hệ thống Patriot phải được triển khai với số lượng đủ ở các thành phố khác nhau, nhưng tầm đánh chặn của chúng đối với tên lửa đạn đạo chỉ khoảng 25km. Rất khó để bao phủ toàn bộ đất nước", ông nhấn mạnh.
Ngoài những hạn chế về mặt kỹ thuật, số lượng hệ thống phòng không cũng ảnh hưởng đến hiệu suất. Ukraine hiện gần như hoàn toàn dựa vào tên lửa do phương Tây cung cấp.
"Trước đây, chúng tôi có các hệ thống phòng không sử dụng tên lửa thời Liên Xô - Buk, S-300 và các loại khác. Giờ đây, chúng tôi hoàn toàn dựa vào thiết bị và tên lửa của phương Tây. Điều đó có nghĩa là chúng tôi có ít khí tài phòng không hơn về số lượng, trong khi số lượng máy bay không người lái lại tăng lên", ông Ihnat kết luận.
Trong cuộc tấn công quy mô lớn vào ngày 7/2, lực lượng Nga đã phóng hơn 447 máy bay không người lái và nhiều loại tên lửa khác nhau vào Ukraine.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha tuyên bố Nga đang nhắm mục tiêu tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng Ukraine, khiến các nhà máy điện hạt nhân phải hoạt động trong điều kiện khẩn cấp, dẫn đến nguy cơ trực tiếp về sự cố hạt nhân không chỉ đối với Ukraine mà còn đối với toàn châu Âu.
Khoảnh khắc F-16 Ukraine bắn nổ UAV Nga
Trong điều kiện xung đột thực tiễn, Ukraine vẫn sử dụng các máy bay chiến đấu, bao gồm F-16, để đối phó với máy bay không người lái của Nga.
Không quân Ukraine ngày 8/2 đăng tải một video cho thấy phi công Ukraine đã điều khiển máy bay chiến đấu F-16 và phá hủy một máy bay không người lái Shahed của Nga.
"Không, đây không phải là video do (trí tuệ nhân tạo) AI tạo ra. Đây là một phi công Ukraine trên máy bay chiến đấu F-16, người đã bắn hạ một máy bay không người lái Shahed của đối phương trên bầu trời Ukraine một cách ngoạn mục”, Không quân Ukraine cho biết.
“Đây không phải là lần đánh chặn đầu tiên như vậy… Phi công đã sử dụng pháo trên máy bay để bắn hạ mục tiêu”, Không quân Ukraine cho biết thêm.
Khoảnh khắc F-16 Ukraine bắn nổ UAV Nga (Nguồn: Pravda).
F-16 do tập đoàn Lockheed Martin của Mỹ chế tạo. Máy bay có thể mang phóng được nhiều loại bom và tên lửa hiện đại.
Ukraine đã nhận được những tiêm kích F-16 đầu tiên từ Hà Lan và Đan Mạch vào năm 2024 sau khi được Mỹ “bật đèn xanh”.
Các máy bay chiến đấu thế hệ thứ tư do Mỹ sản xuất này đã được triển khai để tăng cường lá chắn bầu trời của Ukraine và giúp đẩy lùi các cuộc tấn công trên không của Nga.
Hiện không rõ phi đội của Ukraine có tổng cộng bao nhiêu chiếc F-16, song Kiev xác nhận họ đã mất 4 chiếc trong hoạt động tác chiến.
Theo Business Insider, Kiev đến nay chính thức nhận được 44 trong tổng số 87 máy bay tiêm kích được các nước châu Âu cam kết viện trợ.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 8/2 cho biết, Ukraine sắp được nhận những tiêm kích thuộc hàng tốt nhất thế giới từ phương Tây, bao gồm F-16.
“Hiện nay, Ukraine đã có các thỏa thuận để tiếp nhận 150 tiêm kích Gripen và 100 tiêm kích Rafale. Theo đánh giá của chúng tôi, đây là những máy bay tốt nhất thế giới. Dĩ nhiên, còn có cả F-16. Không quân Ukraine đã vận hành F-16, nhưng đó không phải là máy bay mới, trong khi những máy bay tôi vừa đề cập là máy bay mới”, Tổng thống Zelensky nói.
Trước đó, vào tháng 10/2025, ông Zelensky cho biết Ukraine đang theo đuổi một chương trình quy mô lớn nhằm phát triển không quân chiến đấu. Mục tiêu là xây dựng một phi đội gồm 250 máy bay hiện đại, bao gồm F-16, Gripen và Rafale.
Những động thái trên diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine sắp bước sang năm thứ 5 và chưa có dấu hiệu lắng xuống, các cuộc đàm phán đến nay vẫn chưa đạt được đột phá.
Tình hình trên tiền tuyến cho thấy Nga đang chuẩn bị cho một giai đoạn mới của cuộc chiến, có thể tác động đồng thời tới nhiều hướng khác nhau.
Trong những tháng gần đây, Nga đã tăng cường các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các thành phố ở Ukraine, bao gồm thủ đô Kiev. Nga đã nhắm mục tiêu tập kích vào các cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine giữa lúc mùa đông lạnh giá.
