Cuối năm 2025, Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha ghi nhận giá trị dự trữ vàng và ngoại hối gần 94 tỷ euro, mức cao nhất kể từ khi có số liệu thống kê.
Sự gia tăng này chủ yếu phản ánh nhu cầu vàng tăng mạnh trên thị trường quốc tế, bất chấp những đợt điều chỉnh ngắn hạn, trong bối cảnh thế giới trải qua một năm đầy bất ổn địa chính trị và tài chính. Vàng tiếp tục được coi là tài sản trú ẩn an toàn.
Tuy nhiên, tại Tây Ban Nha, vàng không chỉ là một con số trên sổ sách kế toán. Nó còn gắn với ký ức lịch sử, đặc biệt là khái niệm “vàng Moscow” – một trong những chương gây tranh cãi nhất trong lịch sử kinh tế – chính trị nước này thế kỷ 20.
Trước năm 1936, dự trữ vàng của Tây Ban Nha mang lại cho nước này mức độ linh hoạt nhất định trong quan hệ quốc tế, dù còn xa mới sánh được với các cường quốc kinh tế.
Số vàng đó nhanh chóng biến mất khi Nội chiến Tây Ban Nha bùng nổ. Sự cô lập ngoại giao của nền Cộng hòa Thứ hai, cùng với chính sách không can thiệp của cộng đồng quốc tế, khiến chính phủ Cộng hòa gần như không còn nguồn tài chính để mua vũ khí và vật tư.
Trong hoàn cảnh đó, chính phủ Cộng hòa quyết định chuyển phần lớn dự trữ vàng của Ngân hàng Trung ương ra nước ngoài, chủ yếu sang Liên Xô, nhằm thanh toán cho vũ khí, vật tư và hỗ trợ quân sự phục vụ chiến tranh.
Việc chuyển giao này là có thật và được ghi chép đầy đủ. Tháng 10/1936, khoảng 510 tấn vàng được vận chuyển từ kho Algameca ở Cartagena ra nước ngoài. Đây không phải là hành động tự phát hay bí mật, mà là quyết định có chủ đích của chính quyền hợp pháp, trong bối cảnh chiến tranh toàn diện.
Các nghiên cứu của những sử gia như Ángel Luis Viñas và Pablo Martín Aceña cho thấy số vàng này đã được chi tiêu trong chiến tranh, giúp phe Cộng hòa cầm cự gần 3 năm trước cuộc nổi dậy quân sự.
Theo cách nhìn này, “vàng Moscow” là một hình thức tài trợ chiến tranh trong hoàn cảnh đặc biệt. Một phần vàng cũng được bán cho Pháp với mục đích tương tự, dù sự kiện này không mang ý nghĩa biểu tượng lớn như việc chuyển vàng sang Liên Xô.
Gần 90 năm sau, câu hỏi “vàng của Tây Ban Nha đang ở đâu?” vẫn thường xuyên được nhắc lại.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới, hiện nay Tây Ban Nha nắm giữ khoảng 281 tấn vàng, được phân bổ tại Ngân hàng Trung ương và các kho lưu trữ ở Mỹ, Anh và Thụy Sĩ.
Số vàng này không liên quan đến lượng vàng đã chuyển sang Liên Xô, mà là kết quả của nhiều thập kỷ chính sách tiền tệ, quá trình hội nhập châu Âu và quản lý tài sản trong khuôn khổ Hệ thống tiền tệ Eurosystem.
Theo Euronews
