Trọng tài ngoại sai sót ở V-League và vấn đề niềm tin

Nhưng thực tế nhiều năm qua cho thấy trọng tài ngoại không làm giải đấu trong "sạch hơn", mà chỉ phơi bày một vấn đề sâu xa hơn: sự thiếu niềm tin vào hệ thống trọng tài nội và phần nào sự lúng túng trong cách quản trị khủng hoảng của bóng đá Việt Nam.

Khi trận "đinh" phải nhờ "người ngoài"

Trận Ninh Bình - Công an Hà Nội ở vòng 12 V-League 2025-2026 được ví như "chung kết lượt đi" của mùa giải. Vì tính chất nhạy cảm, ban tổ chức quyết định mời trọng tài Malaysia điều khiển, với mục tiêu giảm thiểu nghi ngờ về công tác điều hành.

Thế nhưng, thay vì khép lại tranh cãi, trận đấu lại mở ra một làn sóng phản ứng dữ dội. HLV Albadalejo của CLB Ninh Bình bị xử phạt vì những hành động thiếu kiềm chế với trọng tài.

Những phát biểu gay gắt của ông, dù không phù hợp, vẫn phản ánh một trạng thái quen thuộc ở V-League: bức xúc với cách điều hành trận đấu vẫn tồn tại, bất kể trọng tài là người Việt hay người nước ngoài.

Câu hỏi đặt ra, nếu mời trọng tài ngoại mà tranh cãi vẫn bùng lên, giải pháp này thực sự mang lại điều gì cho niềm tin của giải đấu?

Thế giới bóng đá làm ra sao?

Ở các nền bóng đá phát triển, giải vô địch quốc gia là sân khấu của trọng tài nội. Có bao giờ Premier League mời trọng tài Hà Lan hay bất kỳ quốc gia nào khác điều khiển trận derby Manchester?

Tương tự, La Liga không mời trọng tài quốc gia nào khác để điều khiển các trận El Clasico. Không chỉ châu Âu, mà ngay ở châu Á và cả người láng giềng Thái Lan ở Đông Nam Á cũng thế, không hề có bóng dáng trọng tài ngoại ở những trận đấu nội địa.

Thay vào đó chúng ta chỉ thấy trọng tài trung lập ở các giải đấu có sự tham gia của nhiều nền bóng đá quốc gia khác nhau như Cúp châu lục, giải các đội tuyển quốc gia.

Nói một cách dễ hiểu hơn, có một quy luật bất thành văn: giải quốc nội phải do chính hệ thống của quốc gia đó điều hành. Bởi năng lực trọng tài không chỉ là vấn đề chuyên môn, mà còn là thước đo cho trình độ quản trị của cả nền bóng đá.

Trọng tài ngoại không đồng nghĩa với ít sai sót

Một ngộ nhận phổ biến là mời trọng tài ngoại sẽ khách quan hơn và ít có những quyết định sai sót hay sai lầm hơn so với trọng tài nội. Thực tế, điều này không có cơ sở chắc chắn.

Ví dụ rất rõ và rất thực tế là trọng tài nước ngoài không quen nhịp độ và cách chơi của cầu thủ Việt Nam, giao tiếp hạn chế, khó kiểm soát cảm xúc trận đấu khi căng thẳng dâng cao.

Quan trọng hơn, khi xảy ra sai sót, cơ chế trách nhiệm gần như không rõ ràng. Sau trận đấu, trọng tài ngoại rời đi, còn tranh cãi ở lại với giải đấu. Ngược lại với trọng tài nội có thể treo còi, giáng cấp, công khai kết luận đúng - sai… và có thể đào tạo lại.

Nói cách khác, trọng tài nội sai còn có cơ chế sửa, còn trọng tài ngoại sai thì chỉ để lại hậu quả.

Khôi phục niềm tin

Hiện tượng mời trọng tài ngoại thực chất là một giải pháp tình thế để khôi phục niềm tin. Gốc rễ ở đây là niềm tin. Phải liên tục củng cố ban trọng tài, nâng chất lượng đào tạo, minh bạch hóa việc đánh giá sau mỗi trận, bảo vệ những trọng tài đủ bản lĩnh bắt trận lớn, thay vì chọn cách là trận quan trọng thì mời "người ngoài".

"Thủ tục tự động" này đã tạo ra một thông điệp, đó là xác nhận trọng tài Việt đa phần chỉ đủ sức bắt những trận ít áp lực.

Nếu thực trạng này kéo dài, niềm tin vào lực lượng trọng tài Việt Nam không được phục hồi mà còn phủ nhận khả năng tự điều chỉnh của chính nền bóng đá Việt Nam.

Kết thúc con đường vòng

Mời trọng tài ngoại không làm V-League công bằng, minh bạch hơn. Nó chỉ cho thấy sự lúng túng phần nào trong cách xử lý tranh cãi và sự thiếu tự tin vào chính đội ngũ trọng tài nội.

Một giải đấu chuyên nghiệp không thể đi tìm sự công bằng ở bên ngoài. Công bằng phải được xây dựng từ hệ thống bên trong: từ đào tạo trọng tài, từ cơ chế giám sát, từ sự minh bạch sau mỗi sai sót.

Bóng đá không chỉ là bàn thắng và bảng xếp hạng, mà còn là cảm giác công bằng mà người hâm mộ gửi gắm vào mỗi tiếng còi. Khi một giải đấu phải tìm đến trọng tài ngoại cho những trận quyết định, điều đó không chỉ nói về năng lực trọng tài, mà còn nói về sự thiếu tự tin của cả hệ thống.

Thế giới bóng đá xây niềm tin từ trọng tài nội. Nhật Bản, Hàn Quốc và Thái Lan đã tin và trao cho trọng tài của họ cầm còi trong những trận sống còn của mùa giải, bóng đá Việt Nam cũng phải hướng tới điều đó, thay vì mãi đi con đường vòng.

Cách các giải VĐQG xử lý trọng tài ở các trận quan trọng