Từ trung tâm Đài Bắc của Đài Loan, tôi lên tàu điện lúc ngầm lúc nổi cỡ nửa giờ đồng hồ ngắm nhìn thành phố, rồi đón một chuyến xe buýt đến ngay cổng chính của Bảo tàng Cung điện quốc gia. Tọa lạc tại quận Thạch Lâm, tòa kiến trúc mái cong màu xanh ngọc được xây dựng trong khuôn viên tương đối rộng.
Cuộc thiên di lịch sử
Để hiểu bảo tàng này, người ta buộc phải ngược dòng về Tử Cấm Thành năm 1925. Khi Phổ Nghi, vị hoàng đế cuối cùng của nhà Thanh, rời khỏi hoàng cung, Cố cung Bắc Kinh trở thành nơi lưu giữ bộ sưu tập khổng lồ của triều Minh - Thanh. Đó là những báu vật quy tụ hàng trăm năm: đồ đồng, ngọc bích, thư pháp, tranh vẽ, điêu khắc cung đình… Trong biến cố lịch sử thời gian sau đó, các cuộc đóng gói và di dời cổ vật đã diễn ra gay cấn.
Bảo tàng có rất nhiều khách tham quan dù là ngày trong tuần
ẢNH: NGỌC MAI
Sau nhiều năm lưu lạc, bộ sưu tập cổ vật cuối cùng lại bị chia làm hai phần: một phần quay lại Bắc Kinh và một phần đã "vượt biển" tới đảo Đài Loan. Cuộc thiên di đó đến nay vẫn được xem là chưa từng có tiền lệ trong lịch sử gìn giữ văn hóa châu Á. Mặc dù số hòm không nhiều bằng kho tàng về lại Bắc Kinh, trong số hàng trăm ngàn cổ vật cập bến Đài Loan có rất nhiều báu vật được xem là giá trị nhất.
Kiệt tác bắp cải ngọc bích được xem là một trong những biểu tượng của Bảo tàng Cố cung ở Đài Bắc
Ảnh: Ngọc Mai
Những vị khách tham quan bảo tàng rất đa dạng. Tôi gặp nhiều du khách nước ngoài, có người cầm máy ảnh, người cầm điện thoại, người thì cầm cả sổ tay. Tôi cũng gặp nhiều đoàn học sinh từ tiểu học đến trung học; gặp cả thanh niên và những người lớn tuổi đến đây. Một du khách người Anh chia sẻ với tôi rằng ông có niềm đam mê lớn lao với đồ gốm và đã tìm đến để tận mắt ngắm một số món đồ từ thời nhà Hán. Còn tôi, đến đây với sự tò mò sau vài lần đọc thông tin trên báo chí về gần 700.000 báu vật lịch sử.
Mê quên lối về
Với công nghệ được đầu tư hiện đại tại Bảo tàng Cung điện quốc gia ở Đài Bắc (hay còn gọi là Bảo tàng Cố cung), tôi có thể dễ dàng tìm hiểu thông tin cơ bản về mỗi loại bảo vật có tại đây chỉ bằng vài cái vuốt tay trên bảng điều khiển điện tử. Nhưng tận mắt nhìn từng vật phẩm, từng trang sách, từng bức tranh thật sự làm tôi choáng ngợp.
Du khách có thể dễ dàng tìm kiếm thông tin từng vật phẩm được trưng bày
Ảnh: Ngọc Mai
Chén bát, sứ từ trước Công nguyên còn chút thô sơ vẫn được lưu giữ vẹn nguyên, cho đến những bình gốm nhà Thanh được ví như kiệt tác. Những bức tượng Phật, món đồ ngọc được chạm khắc tinh tế. Đến đây, những vật phẩm, trang sức của hoàng đế, hoàng hậu cho đến quan lại triều đình cũng có thể được tìm thấy. Một trong những báu vật được xem là biểu tượng của bảo tàng này là bắp cải ngọc bích (Jadeite Cabbage). Khối ngọc xanh - trắng được chạm khắc thành bẹ cải thảo với từng nếp lá cùng hai con côn trùng bé xíu trông rất sống động. Hay miếng thịt kho Đông Pha bằng đá mà tinh tế và chân thật khi có đủ các lớp bì - mỡ - nạc với tạo hình hoàn hảo. Đúng lúc giữa trưa mà nhìn tuyệt tác bằng đá này cũng phải tưởng tượng một bát cơm nóng kế bên.
Các cổ vật, sách quý, tranh ảnh được trưng bày tại bảo tàng
Ảnh: Ngọc Mai
Tôi đặc biệt bị thu hút bởi bộ sưu tập tài liệu lưu trữ và sách quý hiếm ở bảo tàng. Nếu yêu thích và muốn nghiên cứu sâu về lịch sử, văn minh Trung Hoa qua nhiều thế kỷ có lẽ sẽ phải mê mẩn ở đây nhiều ngày, bởi có tới hơn 200.000 hiện vật là sách quý. Những bức tranh và thư pháp độc đáo được trưng bày dọc theo các bức tường đủ để người xem nghĩ ngay hình ảnh trong các bộ phim cổ trang.
Theo số liệu chính thức, đây là một trong những bảo tàng thu hút du khách nhất ở châu Á. Bảo tàng cũng chủ động nâng cấp, cải tạo, đặc biệt rất chú trọng tạo ra môi trường có nhiệt độ và độ ẩm ổn định để bảo quản các hiện vật bằng giấy, lụa và gỗ. Bảo tàng cũng ưu tiên các dự án củng cố khả năng chống động đất để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho kho báu vô giá trước hiểm họa tự nhiên.
Hồi năm 2022, có những đồn đoán rằng Bảo tàng Cố cung đã lên kế hoạch chọn 90.000 trong số gần 700.000 báu vật để di tản giữa những lo ngại về căng thẳng địa chính trị. Tuy nhiên, ban quản lý bảo tàng đã bác bỏ thông tin đó. Bà Chu Công Tín, cựu Giám đốc bảo tàng, cho rằng nơi an toàn nhất đối với các món đồ quý giá chính là bảo tàng này, vốn được xây dựng dựa trên một ngọn núi. "Có những nhà kho được xây dựng trong các đường hầm trên núi để cất giữ báu vật, và những nhà kho trong đường hầm là nơi an toàn nhất để cất giữ những cổ vật này", bà nói.
