Ôn thi IELTS trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều học sinh trong bối cảnh áp lực xét tuyển ngày càng lớn - Ảnh: VŨ HIÊN
Nhiều chuyên gia nhận định xu hướng học và thi chứng chỉ tiếng Anh quốc IELTS đang trẻ hóa và 'cơn sốt' IELTS đang lan rộng. Thời điểm nào là hợp lý để học và thi chứng chỉ này?
* ThS Lê Thanh Hoàn Mỹ (giảng dạy tại Trung tâm IELTS Ms. Mỹ):
Lớp 10 là thời điểm hợp lý
Tôi cho rằng xu hướng cho trẻ học và thi IELTS từ rất sớm, thậm chí ngay bậc tiểu học là không thực sự hiệu quả. IELTS là một bài thi mang tính học thuật cao, với nhiều chủ đề gắn với đời sống người trưởng thành.
Khi trẻ còn quá nhỏ, nếu buộc các em tiếp cận những khái niệm như giao thông, chính sách xã hội hay môi trường đô thị dễ dẫn đến học vẹt, học thuộc lòng để đối phó với bài thi.
Tôi từng gặp một học sinh lớp 7 được gia đình cho học thử IELTS. Khi làm bài viết về việc có nên thi lại bằng lái xe hằng năm hay không, em hoàn toàn bối rối. Vì em chưa từng lái xe, không hiểu "ổ gà" là gì và không có trải nghiệm để lập luận. Kết quả là bài viết trở thành sự chắp vá câu chữ, thiếu tự nhiên.
Đáng lo hơn là việc học IELTS quá sớm có thể khiến trẻ bỏ lỡ giai đoạn vàng để phát triển tiếng Anh giao tiếp và độ trôi chảy. Nhiều học sinh hình thành thói quen diễn đạt máy móc, nặng tính đúng cấu trúc nhưng thiếu linh hoạt trong giao tiếp đời thường.
Các em có thể viết, nói theo khuôn mẫu khá tròn trịa nhưng lại lúng túng khi cần diễn đạt những ý rất đơn giản trong cuộc sống. Về lâu dài, tiếng Anh dễ bị nhìn nhận như một bài thi hơn là một công cụ giao tiếp thực sự.
Theo tôi, lớp 10 là thời điểm hợp lý để bắt đầu học IELTS một cách nghiêm túc. Lộ trình 1-2 năm giúp học sinh vừa xây nền tảng vừa tránh áp lực học cấp tốc trong vài tháng cuối cấp. IELTS rõ ràng mang lại lợi thế trong xét tuyển đại học, du học hay công việc nhưng không phải ai cũng cần chạy theo.
Trước khi học học sinh nên tự hỏi rằng mình học IELTS để làm gì, mục tiêu có thực tế không. Áp lực học tập không mới, chỉ là ở thời điểm này nhiều học sinh đang phải đối mặt với áp lực mang tên IELTS.
* Ông Phạm Xuân Phi (Giám đốc Học viện IELTS Xuân Phi):
Không phải thước đo cho mọi lứa tuổi
Tôi nhận thấy xu hướng học IELTS đang trẻ hóa nhanh chóng. Không ít phụ huynh cho con học từ tiểu học với mong muốn đi trước một bước. Tuy nhiên tôi luôn khuyên nên cân nhắc kỹ. Vì IELTS là kỳ thi học thuật, không phải thước đo phù hợp cho mọi độ tuổi.
Ở bậc tiểu học, theo tôi, trẻ không cần biết IELTS là gì. Đây là giai đoạn vàng để các em tiếp xúc với tiếng Anh thực thông qua đọc truyện, xem phim, nghe nhạc, chơi và nói chuyện tự nhiên.
Từ bậc THCS, học sinh có thể bắt đầu xây nền qua việc đọc các bài viết đơn giản, tập viết đoạn ngắn, rèn tư duy phản biện. Nếu nền tảng tốt, lớp 8-9 có thể làm quen IELTS nhưng thời điểm đẹp nhất để thi vẫn là cuối lớp 10 hoặc hè lớp 11. Khi đó, chứng chỉ còn hiệu lực để xét tuyển đại học mà áp lực lớp 12 chưa quá nặng.
Một sai lầm phổ biến hiện nay là chạy theo mẹo và bài mẫu. Những thứ đó chỉ giúp đạt điểm trung bình. Muốn lên band cao, người học phải giỏi kỹ năng thực, cần đọc hiểu nhanh, diễn đạt rõ, nói tự nhiên. IELTS không kiểm tra trí nhớ mà kiểm tra khả năng dùng ngôn ngữ.
Trong bối cảnh thi trên máy tính ngày càng phổ biến, người học hoàn toàn có thể tận dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI)như ChatGPT hay Gemini để luyện viết, sửa lỗi hoặc luyện nói như một bạn học.
Tuy nhiên AI chỉ nên hỗ trợ việc luyện tập hằng ngày; với những bài viết dài hoặc giai đoạn cần định hướng điểm số, vai trò của giáo viên vẫn rất quan trọng. IELTS là công cụ mở cửa tri thức chứ không phải cuộc đua khoe điểm. Khi tiếng Anh đủ vững, việc đi thi sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Ngày càng nhiều bạn trẻ học và thi IELTS - Ảnh: IDP
* ThS Phan Khánh Vân (tổ trưởng bộ môn tiếng Anh Trường THPT Lê Thị Hồng Gấm):
Cân bằng giữa học ở trường và ôn thi IELTS
Với hơn 25 năm đứng lớp ở bậc THPT và từng tham gia chấm các kỳ thi chứng chỉ tiếng Anh của Đại học Cambridge, tôi thấu hiểu tâm lý lo lắng của học sinh và phụ huynh trước "cơn sốt" IELTS đang lan rộng.
IELTS là một công cụ quan trọng nhưng nếu tiếp cận thiếu chiến lược, nó có thể trở thành áp lực không cần thiết.
Theo kinh nghiệm chuyên môn, học kỳ 2 lớp 10 hoặc đầu lớp 11 là "thời điểm vàng" để học sinh bắt đầu học IELTS. Ở giai đoạn này, các em đã qua cú sốc chuyển cấp, tư duy phản biện đủ chín để tiếp cận các chủ đề học thuật trong Writing và Speaking.
Nếu thi vào cuối lớp 11 hoặc đầu lớp 12, chứng chỉ vẫn còn hiệu lực cho cả xét tuyển đại học lẫn du học, trong khi áp lực học tập chưa quá dồn dập như năm cuối.
Tuy nhiên IELTS không phải liều thuốc vạn năng. Học sinh nên đầu tư khi có mục tiêu du học rõ ràng, muốn tận dụng các phương thức xét tuyển kết hợp. Hoặc muốn miễn thi tiếng Anh đầu vào và đảm bảo chuẩn tiếng Anh đầu ra đại học.
Ngược lại với những em mất gốc hoặc chỉ học theo phong trào, hãy học "tiếng Anh nền" trước rồi mới tới "tiếng Anh học thuật". Trong trường hợp này, xây dựng tiếng Anh nền tảng cần được ưu tiên trước. Nếu mục tiêu nghề nghiệp hoặc trường đại học không yêu cầu IELTS, việc dành quá nhiều tiền bạc và thời gian vào nó có thể gây lãng phí nguồn lực.
Ngoài ra với các em học sinh nên cân bằng với việc học ở trường. Nội dung sách giáo khoa tiếng Anh mới có nhiều điểm tương đồng với IELTS, học sinh nên học sâu từ vựng, cấu trúc ngay trên lớp thay vì chỉ đối phó để kiểm tra. Hơn nữa với học sinh THPT, các em nên tập trung duy trì điểm số ở trường vì GPA cũng quan trọng không kém gì IELTS khi xét tuyển.
* ThS Cao Nhựt Minh Thuần (giáo viên luyện thi IELTS):
Xác định mục tiêu trước khi học
Theo tôi, cần phân biệt học tiếng Anh và luyện thi IELTS. Học tiếng Anh thì mình cứ học theo khả năng và theo định hướng bản thân. Có điều kiện tốt thì học sớm.
IELTS là một bài thi, đối với tôi không có khái niệm "học IELTS" mà đúng hơn là ôn thi theo cấu trúc bài thi để tối ưu hóa điểm số.
IELTS được thiết kế để khảo thí khả năng tiếng Anh của các bạn mong muốn học ở bậc đại học các chương được dạy một phần hay hoàn toàn bằng tiếng Anh.
Ngoài ra còn có IELTS general dành cho các trường hợp mong muốn làm việc ở nước ngoài. Vậy nên việc có nên thi IELTS hay không phụ thuộc hoàn toàn vào nhu cầu. Nếu cần chứng chỉ để bổ sung hồ sơ xét tuyển đại học, du học hay săn học bổng, thí sinh cần tìm hiểu kỹ yêu cầu cụ thể của từng trường, từng chương trình.
Trên lý thuyết, bất kỳ ai cũng có thể đăng ký thi IELTS, bởi bài thi này đánh giá trình độ từ A1 đến C2. Tuy nhiên người học cần xác định rõ đầu ra mong muốn. Chẳng hạn mục tiêu 6.5 (tương đương B2) đòi hỏi phải nắm chắc ngữ pháp, có vốn từ, kỹ năng của bậc này và giao tiếp được hầu hết các chủ đề trong cuộc sống.
Hiện nay đa số trung tâm giảng dạy sẽ làm hai việc một lúc là dạy tiếng Anh theo các chủ đề hay gặp khi thi và giúp các bạn luyện thi. Việc ôn thi nên diễn ra 2-3 tháng trước khi thi hoặc thong thả hơn thì 6 tháng.
Ngoài ra người học nên bắt đầu sớm, đừng để nước đến chân mới nhảy vì khi bị áp lực mình sẽ học kém hiệu quả. Hơn nữa học mỗi ngày với khối lượng vừa phải và ôn đi ôn lại nhiều sẽ mang lại kết quả tốt hơn là học dồn dập.
