Nhiều gia đình có thói quen tận dụng cơm thừa để rang cho bữa sau. Tuy nhiên, nếu bảo quản và sử dụng không đúng cách, cơm thừa có thể trở thành nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm. Hiện tượng này được gọi là “hội chứng cơm rang”.
Theo CCTV, một người đàn ông hơn 50 tuổi ở Quảng Đông (Trung Quốc) đã lấy cơm để trong tủ lạnh vài ngày đem rang ăn. Không lâu sau, ông xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy và khó thở. Khi được đưa đến bệnh viện, ông đã rơi vào tình trạng sốc nặng, tim, gan, thận và nhiều cơ quan khác bắt đầu suy. Nhờ được cấp cứu tích cực, bệnh nhân mới qua khỏi nguy hiểm.
Kết quả xét nghiệm cho thấy người đàn ông suy đa tạng vì ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Bacillus cereus. Đây là loại vi khuẩn thường xuất hiện trong cơm hoặc cơm rang để lâu ở nhiệt độ phòng.
Thực phẩm dễ nhiễm Bacillus cereus chủ yếu là các món giàu tinh bột như cơm để qua đêm, rượu nếp, bánh mì, thịt viên… Những thực phẩm này thường không có sự thay đổi rõ rệt về mùi vị hay hình thức bên ngoài, khiến người ăn khó nhận biết nguy cơ.
“Hội chứng cơm rang” được chia thành hai thể. Thứ nhất là thể gây nôn, do vi khuẩn gây nôn thường xuất hiện trong cơm, mì, khoai tây và các thực phẩm giàu tinh bột. Độc tố này rất bền với nhiệt, chỉ bị phá hủy khi đun ở nhiệt độ 126 độ C trong 90 phút. Thời gian ủ bệnh ngắn, từ 0,5 đến 6 giờ, với các triệu chứng chủ yếu là buồn nôn và nôn. Trường hợp nặng có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, gây tổn thương tế bào gan và dẫn tới suy đa cơ quan.
Thứ hai là thể gây tiêu chảy, do độc tố ruột của Bacillus cereus gây ra. Loại độc tố này kém bền nhiệt hơn, có thể bị tiêu diệt khi đun ở 45 độ C trong 30 phút hoặc 56 độ C trong 5 phút. Thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 36 giờ, biểu hiện chính là đau bụng và tiêu chảy.
Để phòng tránh “hội chứng cơm rang”, các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế để thức ăn quá lâu, đặc biệt là các món từ gạo và thực phẩm dễ sinh vi khuẩn; tốt nhất là nấu xong và ăn ngay. Thức ăn cần được bảo quản đúng cách bằng túi hoặc hộp chuyên dụng và chỉ lưu trữ ngắn hạn trong tủ lạnh. Bên cạnh đó, bạn cần rửa tay thường xuyên, giữ dụng cụ nhà bếp và bát đũa sạch sẽ để tránh lây nhiễm chéo.
Ngoài cơm, một số thực phẩm khác cũng không nên ăn qua đêm. Hải sản giàu protein như cua, cá, tôm, sò dễ sinh các sản phẩm phân hủy protein khi để lâu, có thể gây kích ứng đường tiêu hóa và ảnh hưởng chức năng gan, thận. Rau lá xanh sau khi nấu chín nếu để lâu hoặc bảo quản không đúng cách dễ sinh nitrit hàm lượng cao, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc. Sữa đậu nành tươi khó bảo quản, chỉ sau vài giờ đã có thể sinh nhiều vi khuẩn, vì vậy nên uống ngay sau khi nấu. Các loại nấm, mộc nhĩ để qua đêm cũng không nên sử dụng do nguy cơ phát sinh độc tố gây đau bụng, tiêu chảy.
