CÁC BỘ SÁCH KHÁC LÀ TƯ LIỆU BỔ TRỢ
Giáo viên Trần Tuấn Anh, Trường THPT Thủ Đức (P.Thủ Đức, TP.HCM), chia sẻ về lý thuyết các bộ sách giáo khoa (SGK) đều viết theo yêu cầu nội dung thống nhất của Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018. Vì thế việc chọn một bộ sách sử dụng chung sẽ không ảnh hưởng nhiều đến việc dạy và các bộ sách còn lại sẽ là nguồn tư liệu bổ trợ cho giáo viên (GV).
Thầy Tuấn Anh cho hay việc thay đổi từ các bộ sách khác sang bộ Kết nối tri thức cuộc sống yêu cầu GV thay đổi cách truyền đạt kiến thức tới học sinh (HS). Chẳng hạn với môn toán, sách Chân trời sáng tạo viết theo hướng gợi mở, hỗ trợ... còn sách Kết nối tri thức cuộc sống viết theo hướng trình bày, giải thích, hướng dẫn… Vì vậy, khi chuyển sang bộ sách mới, GV cần chủ động nghiên cứu mạch kiến thức; điều chỉnh, thống nhất kế hoạch dạy học. Việc thay đổi chủ yếu nằm ở cách triển khai bài học, không phải ở chuẩn kiến thức hay yêu cầu chương trình.
Các trường học sẽ sử dụng một bộ SGK thống nhất từ năm học tới
ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH
Còn thầy Phạm Lê Thanh, GV Trường THPT Nguyễn Hiền (P.Bình Thới, TP.HCM), bày tỏ việc lựa chọn thống nhất một bộ SGK giảng dạy từ năm học tới không tạo ra rào cản hay khó khăn nào ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.
Ngay từ khi tiếp cận Chương trình GDPT 2018, các GV đều đã xác định rất rõ chương trình là pháp lệnh, cốt lõi, kim chỉ nam của mọi quá trình dạy học. Điều này được thể hiện qua việc bám sát yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của HS chứ không phải phụ thuộc cứng nhắc vào nội dung của SGK. Về bản chất, SGK chỉ là phương tiện, là nguồn ngữ liệu tham khảo để GV tổ chức các hoạt động học tập phù hợp.
Vì vậy, theo thầy Lê Thanh, yếu tố quyết định không nằm ở việc dùng bộ sách nào, mà nằm ở tâm thế và năng lực, sự sáng tạo của thầy cô. GV cân nhắc chọn lọc ngữ liệu khoa học đa dạng từ nhiều nguồn, kể cả tư liệu tham khảo do chính thầy cô viết và biên soạn trên tinh thần chủ động sáng tạo để đưa kiến thức vào các hoạt động dạy học; linh hoạt điều chỉnh nội dung cho phù hợp với đối tượng HS, điều kiện thực tiễn của nhà trường và địa phương.
Đồng thời, theo thầy Phạm Lê Thanh, với sự bùng nổ và phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), việc dạy học cần đa dạng hóa học liệu kết hợp phát triển năng lực số cho HS thông qua mạch kiến thức. GV khai thác các nguồn tài nguyên mở sẽ giúp bài học trở nên sinh động, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS.
"Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, SGK không còn là kịch bản cố định, mà là một trong nhiều công cụ hỗ trợ. Khi GV thực sự làm chủ chương trình và đổi mới phương pháp dạy học, thì dù sử dụng bộ sách nào, mục tiêu phát triển năng lực và phẩm chất cho HS theo tinh thần Chương trình GDPT hiện hành vẫn hoàn toàn có thể đạt được những mục tiêu đề ra", GV Trường Nguyễn Hiền nói.
CƠ HỘI ĐỂ ĐIỀU CHỈNH PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Bà Phạm Thúy Hà, Hiệu trưởng Trường tiểu học Đặng Trần Côn (P.Vĩnh Hội, TP.HCM), cho rằng khi sử dụng bộ sách mới, GV chỉ phải tiếp cận với cấu trúc SGK, cấu trúc bài học mới.
"Ngay từ bây giờ GV sẽ tiếp cận dần sách Kết nối tri thức cuộc sống đã có sẵn ở thư viện để so sánh và làm quen. Trước khi bước vào năm học mới nhà trường sẽ tổ chức bồi dưỡng về SGK mới cho GV", Hiệu trưởng Phạm Thúy Hà cho hay.
Hiệu phó một trường THCS tại P.Tân Định cũng cho biết tất cả các bộ sách đều được thẩm định trên cơ sở đảm bảo triển khai yêu cầu cần đạt của chương trình. GV vẫn giữ các tiến trình lên lớp đã thực hiện, chỉ cập nhật các kênh, lệnh phù hợp khi cho HS tìm hiểu kiến thức thông qua SGK.
Theo nhiều giáo viên, yếu tố quyết định không nằm ở việc dùng bộ sách nào, mà nằm ở tâm thế và năng lực, sự sáng tạo của thầy cô
ảnh: Đào Ngọc Thạch
Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, chỉ ra rằng GV cần tiếp tục củng cố, quan tâm đến dạy thế nào, đánh giá kết quả ra sao chứ không đặt trọng tâm vào việc dạy cái gì?
Vì thế, theo thạc sĩ Bảo Khôi, dẫu bộ SGK có thể thay đổi, làm xáo trộn ít nhiều đến việc xây dựng kế hoạch chuyên môn, kế hoạch bài dạy nhưng tinh thần đổi mới về phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá vẫn là vấn đề cốt lõi khi triển khai.
Chẳng hạn ở môn ngữ văn, hệ thống thể loại không thay đổi, hệ thống tri thức theo từng khối lớp cũng đã được quy định cụ thể trong chương trình. Thay đổi chỉ là ngữ liệu và thứ tự triển khai nội dung dạy học.
Việc thay đổi ngữ liệu cũng chính là cơ hội để GV điều chỉnh phương pháp dạy học sau khi rút kinh nghiệm qua một chặng đường trải nghiệm với chương trình mới.
Cũng theo thạc sĩ Bảo Khôi, trong giai đoạn 2020 - 2024, sau khi đã được hội đồng thẩm định quốc gia thông qua, chủ biên và tác giả các bộ SGK đều có cơ hội trình bày trực tiếp/trực tuyến đầy đủ, rõ ràng về định hướng xây dựng, trục kết nối, nội dung triển khai và cách sử dụng SGK sao cho hiệu quả. Thêm vào đó, trong quá trình chọn sách, tổ chuyên môn của mỗi trường đều đã nghiên cứu kỹ từng bộ sách để đưa ra quyết định của mình. Hơn thế, tài liệu hướng dẫn dạy học theo từng bộ sách cũng đã được các nhà xuất bản phát hành đến từng trường.
Vì vậy, khi thống nhất một bộ SGK, Sở GD-ĐT, chuyên viên phụ trách các môn học và hội đồng bộ môn của từng địa phương, ban giám hiệu và tổ trưởng chuyên môn có thể hỗ trợ GV bằng những hội thảo chuyên sâu thiết thực nhất về phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo quy mô phù hợp. Từ đó hoạt động chuyên môn đi vào chiều sâu, đúng bản chất để phục vụ tốt nhất cho chương trình định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của HS.
