* Tác giả: Mẹ Cà Chua - Blogger chuyên về nuôi dạy con (Trung Quốc)
Sau buổi học yoga, thấy cũng đến giờ ăn nên tôi rủ Tiểu Anh ghé một quán gần đó dùng bữa. Con trai lớn của cô ấy năm nay học lớp 10, con gái học lớp 8, còn con tôi mới lớp 2. Món ăn còn chưa lên bàn, câu chuyện đã xoay quanh việc học của lũ trẻ.
“Chồng tôi hay nói, một đứa trẻ có hợp học hay không, chỉ cần nhìn vào giấy nháp là biết”, ban đầu tôi chỉ nghĩ đó là một câu nói vui trong gia đình. Nhưng khi biết chồng Tiểu Anh là giáo viên ở một trường trung học trọng điểm của thành phố, đã chấm bài suốt 20 năm, câu nói ấy bỗng trở nên rất “có trọng lượng”.
Cô ấy kể tiếp, với nhiều suy ngẫm: “Anh ấy bảo, đã xem qua hàng chục nghìn bài thi rồi, học sinh giỏi thật sự có một đặc điểm rất rõ: bài làm cực kỳ gọn gàng. Không phải chữ đẹp mà là mạch tư duy hiện ra rất rõ ràng. Nhìn vào bài làm, gần như có thể ‘thấy’ được một bộ não bình tĩnh, có trật tự đang vận hành phía sau.
Ngược lại, nhiều đứa trẻ viết kín cả tờ giấy, nhưng điểm số lại không cao. Không ít em luôn lấy lý do ‘bất cẩn’. Nhưng những đứa có thể ổn định đứng đầu lớp thì gần như không bao giờ mất những điểm đáng lẽ không nên mất".
Ảnh minh hoạ
Nghĩ lại, mỗi lần con làm sai một bài mà bình thường vẫn làm được, tôi cũng hay kết luận là do “ẩu”. Nhưng liệu có thật chỉ là cẩu thả, hay còn nguyên nhân sâu xa hơn?
Tôi lắng nghe, hỏi thêm và cuối cùng mới hiểu ra vấn đề. Hóa ra, học sinh giỏi duy trì thành tích ổn định không phải vì thông minh vượt trội, mà vì từ nhỏ đã âm thầm duy trì 3 thói quen “ẩn” này. Đáng tiếc là 90% phụ huynh lại bỏ qua chúng.
1. Khi đọc đề, biết “động tay”
Bạn nghĩ con làm sai vì không biết làm ư? Rất nhiều khi, vấn đề nằm ở chỗ con chưa thực sự đọc hiểu đề đang hỏi gì. Thông tin chỉ lướt qua mắt, chưa kịp đi vào não. “Bất cẩn” chỉ là kết quả, còn gốc rễ là đọc đề không đạt yêu cầu.
Trong cuốn Trở thành cao thủ phòng thi có nhắc đến một phát hiện thú vị: học sinh khá giỏi khi làm bài thường vô thức “đọc thầm trong đầu”. Điều này giống như mở thêm một kênh xử lý cho não: mắt tiếp nhận một lần, tai (thông qua việc đọc) xác nhận thêm một lần, tạo thành một vòng khép kín, nhờ đó rất ít khi nhìn nhầm.
Vì vậy, từ những lớp thấp, hãy yêu cầu trẻ dùng tay chỉ từng chữ để đọc đề, đọc bài. Chậm một chút cũng được, nhưng chỉ khi tay, mắt và não cùng “đi tới”, sự chú ý của trẻ mới thực sự được kéo về. Làm được điều này, lỗi sót chữ, đọc nhầm đề sẽ giảm đi đáng kể.
Lên lớp 3 trở đi, khi môn học nhiều hơn, đề bài dài hơn, kỹ năng đọc nhanh đã tốt hơn, có thể hướng dẫn con khoanh tròn các điều kiện then chốt, số liệu quan trọng, yêu cầu của đề. Ví dụ: “Tiểu Minh xuất phát từ điểm A, với vận tốc 5 km/giờ…”, thì khoanh “điểm A”, “5 km/giờ”. Bằng cách “dịch” một đề dài thành vài thông tin cốt lõi, loại bỏ nhiễu, não bộ sẽ nhanh chóng nắm được trọng tâm để giải bài.
2. Chia khu vực rõ ràng trên giấy nháp
Viết đến đây, tôi lại nhớ tới tờ giấy nháp như “bùa chú” của con trai mình. Mỗi lần làm toán có lời văn, con tính chỗ này một chút, vẽ chỗ kia một chút. Hỏi lại cách làm, lật tới lật lui hồi lâu rồi chỉ nói được: “Con cũng không biết nữa”.
Trong khi đó, học sinh giỏi thường quy hoạch giấy nháp rất rõ ràng. Các em gấp đôi tờ giấy, rồi lại gấp tiếp, để chia thành 4 hoặc 8 “ô” nhỏ. Mỗi bài làm trong một ô, ghi rõ số thứ tự.
Khi kiểm tra lại bài, muốn xem lại câu 5 thì chỉ cần tìm ô số 5, quá trình tính toán rõ ràng, không cần “lục tung” cả tờ giấy. Cũng nhờ vậy mà hạn chế tối đa việc chép nhầm đáp án. Sau khi thi xong, nhìn lại giấy nháp là thấy ngay mình đã sai ở bước nào.
3. Làm bài có chiến lược, biết đánh dấu
Vì sao nhiều đứa trẻ lúc nào cũng than “không đủ thời gian làm bài”? Vì các em không có chiến lược, mạnh ai nấy làm, không có sự điều phối tổng thể. Kết quả là ngay cả những câu có thể làm đúng, cuối cùng cũng không kịp làm. Ngược lại, nhóm học sinh đứng đầu lớp gần như là “cao thủ quản lý thời gian”. Các em sẽ đánh dấu câu hỏi theo mức độ:
Câu chắc chắn làm được, làm xong đánh dấu ngay để yên tâm.
Câu còn lăn tăn, cần suy nghĩ thêm – khoanh tròn và tạm bỏ qua.
Câu hoàn toàn không có ý tưởng, nhìn là thấy khó – đánh dấu X.
Nhờ hệ thống này, trình tự làm bài trở nên rất rõ ràng:
Lượt đầu tiên, “quét sạch” tất cả các câu dễ để chắc chắn lấy trọn điểm cơ bản. Lượt thứ hai, quay lại giải các câu ○, lúc này tâm lý đã nhẹ hơn, thường dễ “thông” hơn.Nếu còn thời gian, mới thử sức với các câu khó, gỡ được điểm nào hay điểm đó. Học sinh bình thường thi xong là cất bài đi. Nhưng học sinh giỏi thì còn làm thêm một bước nữa: rà soát lại.
Các em sẽ tự hỏi: Câu đã khoanh tròn vì sao lúc đó do dự? Kiến thức mơ hồ ở đâu? Có câu nào đánh ổn mà vẫn sai không? Sai vì lý do gì? Vậy rốt cuộc, học bá thắng ở đâu?
Họ thắng ở tư duy chặt chẽ, ở sự chỉn chu đến từng chi tiết.Người thắng thật sự không phải là người giải được bao nhiêu bài khó, mà là người không để rơi mất từng điểm nhỏ mà người khác đánh rơi.
Ba thói quen này nhìn thì đơn giản, nhưng nếu duy trì lâu dài, nó sẽ nội hóa thành một năng lực – năng lực của sự “ổn định”. Điều này còn giá trị hơn cả việc làm thêm hàng trăm bộ đề.
Đừng chờ nữa. Ngay hôm nay, từ bài tập toán sau giờ học, hãy để con thử bắt đầu với khoanh đề, chia giấy nháp.
