Tổng thống Trump cạn “củ cà rốt” với Nga?
Các nguồn tin cho biết, những quyết định gần đây của ông Trump như bắt giữ một tàu chở dầu treo cờ Nga và ủng hộ một dự luật trừng phạt mới nhằm vào Moscow được coi là tín hiệu gửi tới Điện Kremlin rằng thời gian không còn nhiều nếu Nga không sớm chấm dứt xung đột.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters
Một nguồn tin thân cận với đội ngũ cố vấn của Tổng thống Mỹ nhận định: “Tổng thống Trump luôn vận dụng cách tiếp cận "cây gậy và củ cà rốt". Tôi nghĩ hiện giờ ông ấy đã hết sạch củ cà rốt".
Một nguồn tin khác cho biết, ông Trump ngày càng cảm thấy mệt mỏi với chiến thuật "tiến hai bước, lùi một bước" của Nga trong các cuộc đàm phán.
Trước đây, ông Trump từng có những phát biểu thiện chí đối với ông Putin và thậm chí quy trách nhiệm cho Ukraine về cuộc xung đột. Tuy nhiên, nhiều quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Washington cho rằng, lập trường của chính quyền Tổng thống Trump đang dịch chuyển, ngày càng tiệm cận với quan điểm của châu Âu rằng Nga đang câu giờ.
Hôm 7/1, lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã chấp nhận nguy cơ đối đầu với Moscow khi lên kiểm tra một tàu chở dầu đăng ký treo cờ Nga vì nghi vi phạm lệnh trừng phạt. Chỉ vài giờ sau, Nhà Trắng xác nhận ông Trump đã “bật đèn xanh” cho một dự luật trừng phạt Nga trong cuộc gặp với Thượng nghị sĩ Lindsey Graham - một trong những nhân vật cứng rắn nhất tại Thượng viện Mỹ về vấn đề Nga.
Dự luật này sẽ trao cho Tổng thống Mỹ quyền hạn rộng rãi, cho phép cô lập Nga về kinh tế, bao gồm khả năng áp thuế lên tới 500% đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia mua dầu mỏ, sản phẩm từ dầu hoặc urani của Nga.
Một cựu quan chức Mỹ nhận xét: "Điều khiến chính quyền Mỹ cảm thấy mệt mỏi là việc Nga liên tục áp dụng chiến lược "tiến hai bước, lùi một bước"… Họ tỏ ra sẵn sàng, nhưng khi chạm đến những điểm mà chúng tôi nghĩ họ có thể nhượng bộ, thì hoặc là họ leo thang, hoặc là ngừng đối thoại trong một thời gian". Theo người này, Ukraine tỏ ra sẵn sàng thỏa hiệp hơn.
Trong nỗ lực thực hiện cam kết mang lại hòa bình cho Ukraine, ông Trump đã có lúc thay đổi thái độ thất thường với cả hai phía trong cuộc xung đột.
Những tuyên bố lặp đi lặp lại cho rằng ông Trump tin ông Putin nghiêm túc trong việc tìm kiếm hòa bình đã khiến các đồng minh của Ukraine ở châu Âu lo ngại, đặc biệt khi nhiều cuộc trao đổi thân thiện giữa hai nhà lãnh đạo thường đi kèm với các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV sau đó.
Nga từng phóng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái vào Kiev, chỉ một ngày trước khi ông Zelensky gặp ông Trump tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago vào cuối năm ngoái. Một quan chức Anh cho rằng, hệ quả là lập trường của chính quyền ông Trump hiện nay “gần với quan điểm của châu Âu về cuộc xung đột hơn bao giờ hết".
Mỹ sẽ hành động cứng rắn hơn với Nga?
Phó Thủ tướng Anh David Lammy hôm 8/1 đã gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tại Nhà Trắng. Các cuộc trao đổi được cho là tập trung vào đề xuất của Mỹ về việc hỗ trợ các bảo đảm an ninh cho Ukraine, trong trường hợp Nga tiếp tục mở các cuộc tấn công trong tương lai.
Đúng vào thời điểm đó, Bộ Ngoại giao Nga lên tiếng chỉ trích gay gắt các kế hoạch nói trên, tuyên bố rằng mọi hoạt động triển khai binh lính của phương Tây tại Ukraine sẽ bị coi là “mục tiêu quân sự hợp pháp”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga cảnh báo: “Việc triển khai các đơn vị quân đội, cơ sở quân sự, kho chứa và các hạ tầng khác của các quốc gia phương Tây trên lãnh thổ Ukraine sẽ bị xếp vào hành vi can thiệp từ bên ngoài".
Ngay sau đó, Nga đã phóng một tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Oreshnik nhằm vào thành phố Lviv. Thành phố này nằm cách xa tiền tuyến hàng trăm km, song có ý nghĩa chiến lược khi chỉ cách biên giới Ba Lan - quốc gia thành viên NATO và EU khoảng 40 km. Phía Ukraine cho rằng đây là một phép thử đối với liên minh xuyên Đại Tây Dương.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng bộc lộ rõ sự khó chịu cá nhân với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong một cuộc họp báo gần đây tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, bang Florida.
Một ngày sau đó, ông Trump bác bỏ tuyên bố của Nga rằng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái tấn công nơi ở của ông Putin. Trả lời báo chí trên chuyên cơ Không lực Một, Tổng thống Mỹ khẳng định: “Tôi không tin là cuộc tấn công đó đã xảy ra. Chúng tôi không tin điều đó, sau khi đã kiểm tra lại".
Một cựu quan chức Nhà Trắng cho biết ông Trump cũng trở nên tự tin hơn sau chiến dịch đặc nhiệm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Theo người này: “Đó là kiểu chiến dịch mà chỉ có Mỹ, hoặc có lẽ là Israel mới có thể thực hiện được".
Tuy nhiên, các động thái cứng rắn trước đây nhằm vào Moscow sau đó thường đi kèm với việc nới lỏng sức ép. Một cựu thành viên Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump nhận định, diễn biến mới nhất này chỉ là một phần trong chu kỳ "lên – xuống" quen thuộc của chính sách, vốn vẫn đặt trọng tâm vào việc đối thoại với Điện Kremlin.
Nhà phân tích này đánh giá: “Tôi cho rằng đây là câu hỏi mang tính chiến lược hơn là chiến thuật. Tổng thống Trump có thể cứng rắn hơn ở một số vấn đề cụ thể, nhưng mục tiêu chiến lược là nhanh chóng chấm dứt xung đột Ukraine dường như vẫn không thay đổi".
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cũng khẳng định mục tiêu của ông Trump vẫn nhất quán. Bà Anna Kelly cho biết: “Tổng thống Trump tập trung vào việc giải quyết cuộc xung đột này và chấm dứt những cái chết vô nghĩa".
