Tiêm kích Su-35 của Nga (Ảnh: Shutterstock).
Các phi công không quân Ukraine đang chiến đấu trong một cuộc chiến trên không hoàn toàn không điển hình theo tiêu chuẩn phương Tây. Những chiến thuật NATO mà họ được học trong các khóa huấn luyện F-16 không giúp ích nhiều.
Một phi công Ukraine cho biết các chiến thuật đó “dựa trên những cuộc chiến mà các đối tác phương Tây từng tham gia trước đây, còn cuộc chiến này thì về bản chất hoàn toàn khác”.
Các máy bay chiến đấu mà Ukraine có trong tay khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự chủ yếu đều do Liên Xô chế tạo. Hiện nay, bên cạnh MiG-29, Su-27 và Su-25, họ đã tiếp nhận thêm các tiêm kích phương Tây như F-16A/B MLU và Mirage 2000-5; trong tương lai có thể còn có Saab Gripen C/D, thậm chí Gripen E và Rafale.
Đối thủ của họ trên không là các máy bay Nga như Su-35S, Su-30SM2, Su-57, Su-34 và MiG-31BM. Những máy bay này nhìn chung nhanh hơn đáng kể, có tầm bay xa hơn nhiều, cảm biến mạnh và tầm phát hiện xa hơn rõ rệt, đồng thời mang theo tên lửa có tầm bắn vượt trội. Ngoài ra, Nga còn có ưu thế rõ ràng về số lượng trên không.
Tập đoàn công nghiệp quốc phòng nhà nước Nga Rostec cho biết tiêm kích Su-35S đã phá hủy nhiều mục tiêu trong các cuộc không chiến hơn bất kỳ loại máy bay chiến đấu nào khác của Lực lượng vũ trang Nga.
Theo Rostec, Su-35 vẫn là một trong những tiêm kích được sử dụng tích cực nhất trong cuộc chiến Nga - Ukraine, đồng thời nêu bật hệ thống điện tử hàng không tiên tiến của máy bay, đặc biệt là các tổ hợp tác chiến điện tử và tự vệ, là yếu tố quan trọng giúp nó nhận được đánh giá cao từ các phi công.
Được phát triển như một biến thể nâng cấp sâu từ tiêm kích chiếm ưu thế trên không Su-27 thời Liên Xô, Su-35 đặc biệt nhấn mạnh năng lực không đối không tiên tiến. Điều này trái ngược với Su-30SM2 rẻ hơn đáng kể và đa nhiệm hơn, cũng như Su-34 nặng hơn, tầm bay xa hơn và tối ưu cho nhiệm vụ tấn công mặt đất. Vì vậy, Su-35 thường xuyên được giao nhiệm vụ không chiến chống lại nhiều loại mục tiêu trong khu vực chiến sự.
Dù có năng lực không đối không tiên tiến hơn bất kỳ tiêm kích thế hệ 4 nào khác của Nga đang sản xuất, Su-35 vẫn thua kém đáng kể so với tiêm kích thế hệ 5 Su-57 hiện đại hơn hoặc tiêm kích đánh chặn MiG-31 (hiện không còn sản xuất). Cả 2 loại này đều mang theo hệ thống cảm biến mạnh hơn Su-35, riêng MiG-31 còn có tải trọng vũ khí lớn hơn nhiều và có thể phóng tên lửa ở khoảng cách xa hơn đáng kể nhờ tốc độ và trần bay vượt trội.
Dù năng lực không đối không hạn chế hơn, Su-35 nhiều khả năng vẫn chịu trách nhiệm cho số lượng chiến công không chiến lớn hơn do được triển khai với số lượng áp đảo tại chiến trường.
Phát biểu đầu tháng 1, một phi công F-16 của Không quân Ukraine đã chỉ đích danh hoạt động của Su-35 là yếu tố chính khiến các đơn vị F-16 không thể tác chiến theo học thuyết NATO, buộc họ phải áp dụng chiến thuật “bay thấp”, tận dụng địa hình và nhiễu nền mặt đất để tránh các máy bay Nga tiên tiến hơn.
Trước đó, trong báo cáo tháng 11/2024, Tổng giám đốc Rostec Sergey Chemezov cũng nhận định các tiêm kích F-16 và Mirage 2000 do phương Tây cung cấp cho Ukraine buộc phải hoạt động độc quyền ở độ cao thấp và trong không phận cách xa tiền tuyến để tránh bị Su-35 nhắm bắn. Các nguồn tin từ Không quân Ukraine nhiều lần cảnh báo F-16 và Mirage 2000 mà họ mới nhận không thể sánh được với năng lực của Su-35.
Cuối tháng 7, Su-35 được xác nhận đã tích hợp tên lửa không đối không R-77M của Su-57, giúp thay đổi đáng kể năng lực tác chiến ngoài tầm nhìn (BVR). Trước đó, vào tháng 5, Tổng giám đốc Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) Vadim Badekha xác nhận đang tiến hành tăng sản lượng Su-35, phản ánh nhu cầu gia tăng từ Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga cũng như sự tăng mạnh trong nhu cầu xuất khẩu.
