Timor Leste giàu hay nghèo?
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP danh nghĩa của Timor-Leste năm 2025 đạt khoảng 2,13 tỷ USD. Trong năm này, nền kinh tế Timor-Leste tăng trưởng 3,9%.
Với dân số khoảng 1,42 triệu người, GDP bình quân đầu người của Timor Leste đạt 1.508 USD, tăng 60 USD so với mức 1.448 USD năm 2024, tương đương mức tăng 4,2%.
Trước đó, Theo dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới, năm 2012, Timor Leste có dân số 1,2 triệu người và GDP là 1,29 tỷ USD, chỉ bằng 15% nền kinh tế nhỏ nhất ASEAN là Lào với GDP 9,2 tỷ USD.
Trong khi đó, Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính) năm 2025, GDP bình quân đầu người của Việt Nam ước đạt 5.026 USD, tăng so với năm 2024, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao, với quy mô GDP đạt khoảng 514 tỷ USD và tốc độ tăng trưởng GDP 8,02%.
Như vậy nếu so với Việt Nam, GDP bình quân đầu người của Việt Nam cao gấp hơn 3,3 lần Timor Leste, phản ánh sự chênh lệch rõ rệt về quy mô nền kinh tế, mức độ phát triển và thu nhập của người dân giữa hai quốc gia.
Timor Leste ở đâu?
Đông Timor hay Timor Leste, tên đầy đủ là Cộng hòa Dân chủ Đông Timor, là một quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á, có diện tích hơn 15.000 km². Lãnh thổ nước này gồm phần đông bắc đảo Timor, một phần phía tây của đảo cùng hai đảo lân cận là Atauro và Jaco. Phần còn lại của đảo Timor thuộc chủ quyền của Indonesia. Đông Timor giáp Indonesia ở phía tây, phía đông và bắc hướng ra các đảo của Indonesia, trong khi phía nam giáp Australia, ngăn cách bởi biển Timor.
Thủ đô của Đông Timor là Dili. Đây được xem là quốc gia non trẻ nhất Đông Nam Á, sau một chặng đường lịch sử nhiều biến động và chỉ chính thức giành được độc lập hoàn toàn vào năm 2002.
Timor Leste cũng là một trong những quốc gia độc lập trẻ nhất thế giới, với nền kinh tế còn nhiều thách thức nhưng sở hữu những lợi thế tài nguyên đáng kể. Trong đó, dầu mỏ và khí đốt tự nhiên giữ vai trò trụ cột, đặc biệt là mỏ dầu khí Greater Sunrise nằm trên biển Timor, giữa Timor Leste và Australia, được đánh giá thuộc nhóm mỏ có trữ lượng lớn trong khu vực.
Timor Leste với nền kinh tế còn nhiều thách thức. Ảnh minh hoạ bởi AI.
Do từng là thuộc địa của Bồ Đào Nha, tiếng Bồ Đào Nha hiện là một trong hai ngôn ngữ chính thức của Timor Leste, song hành cùng tiếng Tetum. Hai ngôn ngữ này được sử dụng rộng rãi trong bộ máy nhà nước, hệ thống giáo dục, truyền thông và các hoạt động xã hội, nghi lễ.
Bên cạnh tài nguyên năng lượng, cà phê là ngành sản xuất truyền thống có lịch sử lâu đời tại Timor Leste. Canh tác cà phê không chỉ gắn liền với sinh kế của nhiều cộng đồng nông dân mà còn là mặt hàng xuất khẩu quan trọng, góp phần tạo nguồn thu và ổn định kinh tế cho quốc gia non trẻ này.
Timor Leste không có đồng tiền quốc gia riêng
Timor Leste là quốc gia Đông Nam Á duy nhất không có đồng tiền riêng. Theo United Nations Peacekeeping, Timor Leste coi đồng Đô la Mỹ (USD) là đơn vị tiền tệ chính thức. Quốc gia này chọn đồng USD bởi đây là đồng tiền mạnh và ổn định, được chấp nhận rộng rãi trên toàn thế giới.
Tuy nhiên ở Timor Leste, người dân vẫn sử dụng một số loại tiền tệ khác hiện có như đồng Rupiah Indonesia, Đô la Úc, Escudo Bồ Đào Nha hay Baht Thái Lan cho công việc kinh doanh hàng ngày.
Dù việc sử dụng USD đem lại một số lợi thế ngắn hạn: ổn định tỷ giá, giảm rủi ro lạm phát và củng cố niềm tin với nhà đầu tư. Tuy nhiên, nó cũng khiến quốc gia này mất khả năng điều hành chính sách tiền tệ độc lập, không thể hạ lãi suất hoặc phát hành trái phiếu bằng đồng nội tệ. Theo IMF, điều này làm hạn chế dư địa phản ứng trước các cú sốc kinh tế, buộc Timor Leste phải dựa vào dự trữ ngoại hối và quỹ dầu khí để chi tiêu công.
Điều này tạo sự khác biệt hiếm có trong cộng đồng ASEAN trong khi tất cả các quốc gia thành viên ASEAN khác đều có đồng tiền riêng – như đồng Rupiah (Indonesia), Baht (Thái Lan), Ringgit (Malaysia), Peso (Philippines), Đồng (Việt Nam), Kyat (Myanmar), Riel (Campuchia), Kip (Lào), Brunei dollar và Singapore dollar (Brunei, Singapore).
