Thanh Niên: Từ tờ báo 1.300 đồng đến cú click chuột

Khi đó, Ban Biên tập hỏi: Cô nhắm làm Trưởng văn phòng miền Tây được không? Tôi thiệt tình nói rằng, các sếp hãy cho tôi đi ngang dọc Bắc - Nam viết phóng sự là xem như đời quá mỹ mãn.

Các sếp bật cười bảo: Ai mà không muốn như cô. Giờ cũng cho cô lang bạt nhưng để làm sao tờ báo mình phải tới được từng nhà. Tôi nhận lệnh mà quá đỗi hoang mang.

Nhận lệnh các sếp, tôi quảy ba lô về lại miền Tây.

Từ tấm billboard gây sốc trên cầu Mỹ Thuận

Xe lướt qua Tân An, Mỹ Tho, Cai Lậy - hồi đó xe cứ chạy cà rề để đón và thả khách - hai bên đường các sạp báo nằm rải rác xen lẫn giữa các tiệm chạp phô, tạp hóa. Lần đầu tiên tôi tìm cái "hiệu tiệm" Thanh Niên, vẫn còn thưa thớt quá. 

Về đến bến Bắc, mấy đứa bé bán báo đập cửa kính xe, giơ chồng báo lên đầu và rao: báo mới đê, báo mới đê. Tôi nhìn xuống và cũng lần đầu để ý Thanh Niên của mình nằm ở đâu trên tệp báo của mấy đứa bé.

Hành trình khai phá miền châu thổ Mê Kông là đưa ước muốn "Thanh Niên tờ báo của mọi gia đình" thành những biển hiệu thấy được, đếm được từ các đô thị, đến tận nông thôn. Tờ báo Thanh Niên phải nằm đầu tiên trên xấp báo của đội quân bán báo dạo ở hai bến phà lớn nhất nước lúc bấy giờ. Những tờ báo phải sờ được, đếm được mỗi ngày.

Nhà báo Trần Thanh Trang, hiện nay là Trưởng văn phòng đại diện khu vực Tây Nam bộ, lúc đó là thư ký văn phòng. Thanh Trang có một ưu điểm là trí nhớ rất tốt, có thể nhớ chi tiết các đại lý, từ gia cảnh, con cái dâu rể của họ cho đến số lượng báo họ đặt hằng ngày. Lại thêm, Thanh Trang có một chất giọng rất êm ái. Cứ mỗi khi ai gọi đến lại nghe Trang trả lời: "Dạ, Báo Thanh Niên xin nghe".

Khi đó, tòa soạn tăng cường nhà báo Nguyễn Khoa Chiến cho Văn phòng miền Tây về phụ trách mảng bạn đọc, tiếp nhận đơn thư khiếu nại. Dần dần, Văn phòng miền Tây lúc đó như một gia đình thu nhỏ. Con đường Thanh Niên và đại lý báo coi nhau như một gia đình cho đến lúc biển hiệu "Thanh Niên" được treo trên các sạp báo, kệ báo lan tỏa rất nhanh. Nhưng để tạo một cú hích thì vẫn chưa kể số gì!

Cho đến một ngày đầu năm 2000, cầu Mỹ Thuận chuẩn bị khánh thành, tôi nhận lệnh từ các sếp: "Cô coi tìm cách đặt cho bằng được một billboard (bảng quảng cáo) trên cầu Mỹ Thuận nghen". Vào thời điểm đó, quảng cáo ngoài trời rất mới mẻ tại VN. Giá thuê billboard cao ngất ngưởng.

Tôi gặp anh Nguyễn Chí Kiên, chủ một doanh nghiệp chuyên về quảng cáo ngoài trời lúc bấy giờ. Tôi và anh Kiên phóng xe máy đến hàng rào của công trình xây dựng cầu Mỹ Thuận phía bờ Vĩnh Long. Nhìn qua hướng Tiền Giang bên kia sông mờ mịt, ngổn ngang công trình, anh Kiên nói: Tấm bảng của mình sẽ nằm đó đó. Thiệt tình là tôi nhìn lên trời theo đường chim bay mà hình dung ra cái billboard trong một tương lai gần. Tới chừng, thương thảo hợp đồng mới choáng. Giá thuê một billboard 2 mặt lúc bấy giờ là xấp xỉ 400 triệu đồng/năm. Báo Thanh Niên giá bán tới tay bạn đọc là 1.300 đồng một tờ. Lấy máy tính ra bấm bấm, tôi toát mồ hôi, nghĩa là tương đương… 307.000 tờ báo. Kinh khủng quá!

Và rồi, ngày 21.5.2000, cây cầu dây văng đầu tiên của VN, nối liền hai tỉnh Vĩnh Long và Tiền Giang được khánh thành. Một biển người, cả triệu người đổ xô về chỉ để được đi bộ qua cây cầu này. Nhóm phóng viên Thanh Niên xuất phát từ Cần Thơ qua Mỹ Thuận từ sáng sớm nhưng không thể nào chen chân qua được biển người. Phải đến chiều, chúng tôi thuê chiếc ghe chở đến chân cầu rồi đi bộ lên. Chúng tôi đã đi bộ đúng
1.535 m chiều dài cầu Mỹ Thuận. Và rồi phía bờ bắc, billboard rộng 200 m² rạng rỡ một dòng chữ "Thanh Niên - Tờ báo của mọi gia đình". Kế billboard của Thanh Niên là billboard của Samsung. Và chỉ có vậy. Không có đến một tấm thứ 3.

Tôi chảy nước mắt! Họa sĩ Nhã Bình hét lên: "Trời ơi, chưa bao giờ thấy măng sét báo mình lộng lẫy cỡ này, anh sẽ kể cho ông già Hoàng Ngọc Biên (họa sĩ thiết kế măng sét Thanh Niên)".

Hơn một năm sau "sự kiện" billboard cầu Mỹ Thuận - ngày 11.9.2001 - nước Mỹ bị tấn công. Đó là cũng là thời khắc khó quên của Thanh Niên. Báo in ra bán chạy như tôm tươi. Có lúc báo in ra cả nửa triệu bản mỗi ngày. Báo về miền Tây 2 - 3 chuyến mỗi ngày. Nhiều bạn đọc chuyển qua đọc Thanh Niên cũng chính từ cột mốc này. Mặc dù biết, không thể cân đong đo đếm chi phí tiếp thị, nhưng tôi cứ hay nhẩm tính số lượng phát hành để coi mất mấy ngày, mấy tuần để đủ trả cho tấm… billboard. May quá. Cũng chẳng mất bao lâu!

Đến những cộng đồng mạng đầu tiên

Tôi là người hay hoài cổ, hay nắm níu chuyện xưa. Vậy mà dòng đời đưa đẩy tôi lại được điều về tòa soạn phụ trách Thanh Niên Online.

Từ báo in chuyển sang báo mạng là một bước ngoặt đến choáng váng. Từ những tờ báo có thể cầm, có thể đến giờ là những cú click chuột. Nhưng ngần ấy thời gian trôi qua, thói quen đọc báo ngày mỗi khác. Một thế hệ dân văn phòng đã chuyển sang nhớ tên nhau, gọi tên nhau bằng nick chat Yahoo!. Dần dần các mạng xã hội cũng manh nha hình thành.

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Và tôi hiểu, con đường để "Thanh Niên làm bạn của mọi gia đình" nay đã trở nên vô cùng ảo diệu. Tổ chức bài vở không khó, dựng lên tờ báo, tu sửa, chỉnh đốn website không khó. Cái khó nhất là làm sao nội dung số tiếp cận bạn đọc bằng nhiều cách nhất.

Rất may, tôi có những đồng nghiệp chắc tay như anh Minh Giao, anh Đình Huân lúc đó đều là Phó ban Thanh Niên Online. Sau đó, tòa soạn điều Việt Phương từ Văn phòng Bangkok (Thái Lan) tăng cường cho ban. Việt Phương và tôi vốn là "fan" của Apple. Và đó cũng là lý do mà tôi nhất quyết đầu tư một định dạng Thanh Niên dành riêng cho các thiết bị của Apple. Mặc dù thời đó, tỷ lệ sử dụng iPhone, Mac, Macbook là rất ít. Quyết định của tôi và Việt Phương đã không gặp sai lầm khi Apple phát triển như vũ bão, chiếm thị phần đến không ngờ.

Việt Phương và tôi thuộc về tốp người chơi Facebook đầu tiên trong tòa soạn. Một ngày nọ, Việt Phương nói với tôi: "Hay là mình dựng trang Facebook cho Thanh Niên đi chị". Và nỗi âu lo đặt ra, mình dùng mạng xã hội để bắc cầu với bạn đọc mới, có khi nào cũng chính trên chiếc cầu ấy, bạn đọc mê đắm nơi chốn mới mà một đi không trở lại. Việt Phương nói: "Ăn thua là mình bày cái gì trong ngôi nhà của mình". Và chúng tôi bắt tay vào làm. Thanh Niên trở thành tờ báo chính thống đầu tiên mở trang Facebook - đã 17 năm trôi qua.

Sau Thanh Niên fanpage trên Facebook, các đối tác như Google cũng đặt vấn đề mở cộng đồng trên mạng G+, mở kênh YouTube cho báo. Một hình thức làm báo trực tuyến khác mà Thanh Niên Online cũng là đơn vị tiên phong dẫn đầu - giao lưu trực tuyến từ thế mạnh Tư vấn mùa thi. Từ đó, câu chuyện "chuyển đổi số", số hóa cũng bắt đầu từ đây khi T.Ư Đoàn luôn chọn Thanh Niên thực hiện các cuộc trực tuyến quan trọng với đoàn viên cả nước.

Miền Tây sông nước biết bao cây cầu qua sông, kết nối những cộng đồng vùng quê với nhau thì Báo Thanh Niên đã trượt trên rất nhiều "cây cầu" để đến với bạn đọc. Hành trình để Thanh Niên làm bạn của mỗi gia đình vẫn tiếp diễn theo sát hơi thở và nhịp đập của cuộc sống. Nhắc lại chuyện xưa để biết đã có một thời chúng tôi đã chập chững đặt nền móng như thế để là tờ báo làm bạn của mọi gia đình!