Tiền mặt từ lâu được coi là thước đo động lực, là cách nhanh nhất để giữ chân người lao động. Nhưng một nghiên cứu mới đây lại chỉ ra điều ngược lại: đôi khi, thứ khiến nhân viên hạnh phúc hơn không nằm trong tài khoản ngân hàng, mà là… một ngày được nghỉ đúng nghĩa.
Nghiên cứu công bố ngày 4/2 do Giáo sư Sanford DeVoe, Trường Quản lý Anderson (Đại học California, Los Angeles – UCLA) dẫn đầu cho thấy, việc được thưởng thêm ngày nghỉ phép giúp nhân viên cảm thấy mình được tôn trọng như một con người thực sự, thay vì chỉ là một “mắt xích” trong guồng quay công việc. Cảm giác này, theo các nhà nghiên cứu, có tác động sâu sắc đến sự hài lòng, gắn bó và sức khỏe tinh thần của người lao động.
Ngày nghỉ khiến nhân viên cảm thấy mình “được là người”
Trong khảo sát với hơn 1.500 người lao động, nhóm nghiên cứu yêu cầu người tham gia hồi tưởng lại cảm xúc của họ khi nhận tiền thưởng và khi được thưởng ngày nghỉ phép có lương. Kết quả cho thấy, trên thang điểm 7 về mức độ hài lòng, tiền thưởng đạt trung bình 5,04 điểm, trong khi ngày nghỉ phép đạt 5,4 điểm – cao hơn rõ rệt.
Theo Giáo sư DeVoe, chênh lệch này tuy không lớn về mặt con số, nhưng lại phản ánh một khác biệt tâm lý quan trọng. “Đó là ranh giới giữa cảm giác trung lập và cảm giác thực sự được thấu hiểu như một con người, với đời sống riêng, nhu cầu nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng”, ông nói.
Không dừng lại ở đó, một thí nghiệm khác với 500 người tham gia cho thấy, những nhân viên được hứa hẹn thưởng bằng ngày nghỉ thường có kỳ vọng rõ ràng hơn về việc tách bạch giữa công việc và đời sống cá nhân. Chính khoảng cách tâm lý này giúp họ cảm thấy được tôn trọng và ít bị “nuốt chửng” bởi công việc.
Thực tế ở môi trường công sở, không khó để bắt gặp những nhân viên nhận thưởng tiền nhưng vẫn kiệt sức vì không có thời gian nghỉ. Trong khi đó, chỉ cần thêm một ngày nghỉ phép, họ có thể về quê thăm gia đình, đi du lịch ngắn ngày hoặc đơn giản là ngủ bù sau những tháng chạy deadline. Những khoảng “ngắt” ấy giúp họ quay lại làm việc với tinh thần tốt hơn – điều mà tiền bạc đôi khi không mua được.
Ngày nghỉ chỉ có ý nghĩa khi công việc thật sự… buông tha
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một điều quan trọng: lợi ích của ngày nghỉ sẽ biến mất nếu nhân viên không được nghỉ trọn vẹn. Trong một thí nghiệm khác với 200 người, các nhà nghiên cứu yêu cầu người tham gia tưởng tượng họ đang đi nghỉ mát. Một nhóm nhận tin nhắn từ bạn bè, nhóm còn lại nhận tin nhắn liên quan đến công việc từ sếp. Kết quả cho thấy, nhóm bị sếp nhắn tin có mức cảm nhận “được là con người” giảm mạnh, chỉ còn 4,1 điểm, so với 5,4 điểm ở nhóm không bị công việc làm phiền.
“Chỉ một tin nhắn công việc cũng đủ để xóa sạch lợi ích tâm lý của kỳ nghỉ”, Giáo sư DeVoe nhấn mạnh. Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc cho nghỉ, mà là công việc phải thực sự dừng lại. Khi nhân viên vẫn phải trả lời email, xử lý việc gấp hay lo lắng về những đầu việc dang dở, kỳ nghỉ chỉ còn mang tính hình thức.
Nghiên cứu kết luận rằng, với các nhà quản lý hướng tới năng suất bền vững, việc trao cho nhân viên những khoảng thời gian ngắt kết nối hoàn toàn có thể là một “đòn bẩy mềm” nhưng hiệu quả. Đôi khi, một ngày nghỉ đúng nghĩa còn giá trị hơn cả khoản thưởng tiền mặt, bởi nó gửi đi thông điệp rõ ràng: nhân viên không chỉ là người làm việc, mà là con người cần được tôn trọng và hồi phục.
