Nghị định số 340 năm của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng có hiệu lực từ ngày 9-2. Trong đó có các hành vi liên quan đến sản xuất, kinh doanh, mua bán, xuất khẩu và nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu.
Cần hiểu đúng các quy định về kinh doanh, mua bán vàng. Ảnh minh họa
Thời gian gần đây, trên các trang mạng xã hội xuất hiện các thông tin cho rằng, vàng miếng giao dịch không phép sẽ bị tịch thu, nhiều người hoang mang. Vậy quy định này áp dụng ra sao và cần hiểu thế nào cho đúng?
Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động về vấn đề này ngày 28-1, luật sư Hoàng Hà (đoàn Luật sư TPHCM) nhấn mạnh trước những thông tin về việc có thể bị tịch thu vàng, người dân cần có sự bình tĩnh và hiểu đúng bản chất của các quy định để bảo vệ quyền lợi cá nhân. Pháp luật Việt Nam tôn trọng quyền sở hữu, cất giữ và sử dụng vàng hợp pháp của công dân.
Theo luật sư Hoàng Hà, người dân có quyền nắm giữ vàng miếng, kể cả các loại vàng miếng cũ không còn giấy tờ từ nhiều năm trước, mà không lo bị tịch thu nếu chỉ để cất trữ trong nhà. Nguy cơ tịch thu chỉ xuất hiện khi người dân mang số vàng đó đi thực hiện hành vi mua, bán trái quy định tại các địa điểm không được cấp phép.
Vị luật sư cho biết, trước những biến động phức tạp của thị trường tài chính quốc tế và nhu cầu minh bạch hóa dòng vốn trong nước, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP để sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP, chính thức mở đường cho việc xóa bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng và chuyển sang hình thức quản lý bằng cấp phép.
Sự thay đổi này kết hợp với Nghị định số 340 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, đã tạo ra một khung pháp lý mới chặt chẽ, đòi hỏi các tổ chức và cá nhân phải có sự hiểu biết tường tận để tránh các rủi ro pháp lý, đặc biệt là nguy cơ bị tịch thu tang vật trong các giao dịch trái phép.
Dù việc sản xuất đã được mở rộng cho nhiều đơn vị nhưng hoạt động mua, bán vàng miếng vẫn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bị giới hạn nghiêm ngặt về địa điểm thực hiện.
Theo quy định, tổ chức và cá nhân chỉ được phép mua, bán vàng miếng tại các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng.
"Nghị định số 340 có hiệu lực từ ngày 9-2 tới đây đã tạo ra một làn sóng quan tâm lớn dư luận về khả năng bị tịch thu vàng miếng khi giao dịch không đúng nơi quy định. Cần phải hiểu rõ cơ chế xử phạt này để phân biệt giữa hành vi sở hữu tài sản hợp pháp và hành vi kinh doanh, giao dịch trái phép"- ông Hà nêu rõ.
Theo luật sư Hoàng Hà, biện pháp tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm không phải là chế tài áp dụng cho tất cả các lỗi vi phạm mà là hình thức xử phạt bổ sung dành cho các nhóm hành vi mang tính chất cố ý và gây bất ổn thị trường nghiêm trọng.
Cụ thể, số vàng sẽ bị tịch thu nếu tổ chức, cá nhân thực hiện một trong các hoạt động sau: Hoạt động sản xuất vàng miếng mà không có giấy phép; Hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng tại các địa điểm không được cấp phép (như tiệm vàng không có giấy phép mua bán vàng miếng, giao dịch trao tay ngoài phố, hoặc giao dịch qua các hội nhóm chợ đen trên mạng); Hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng hoặc vàng nguyên liệu không có giấy phép; Thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp thẩm quyền cho phép.
Luật sư nêu rõ, hình thức tịch thu này được xem là biện pháp mạnh tay nhất nhằm triệt tiêu động lực tài chính của các giao dịch bất hợp pháp, đảm bảo rằng mọi lượng vàng lưu thông trên thị trường đều phải đi qua các kênh kiểm soát chính thống.
Nghị định 340 thiết lập một thang bảng phạt tiền rõ ràng, tách bạch giữa cá nhân và tổ chức, đồng thời phân hóa theo mức độ nghiêm trọng và tần suất vi phạm.
Luật sư lấy dẫn chứng, hành vi mua, bán vàng miếng tại nơi không có giấy phép thì vi phạm lần đầu chỉ bị cảnh cáo, nếu tái phạm thì mức phạt đối với cá nhân là từ 10 - 20 triệu.
Kinh doanh mua, bán vàng miếng không có giấy phép thì mức phạt đối với cá nhân là từ 300-400 triệu và bị tịch thu toàn bộ số vàng.
Mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm sẽ bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng một hành vi.
Bên cạnh đó, nhiều người lo lắng rằng cứ mua bán vàng không có hóa đơn hoặc tại tiệm vàng nhỏ là bị tịch thu. Tuy nhiên, theo Nghị định 340, việc tịch thu vàng chỉ áp dụng trong các trường hợp sau:
Đối với bên bán (Kinh doanh trái phép): Các cửa hàng, tổ chức thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua bán vàng miếng mà không được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép. Đây là nhóm đối tượng chính bị tịch thu tang vật.
Đối với bên mua (Người dân): Nghị định không quy định tịch thu vàng đối với cá nhân mua vàng tại các tiệm không phép (trừ khi liên quan đến các tội danh hình sự hoặc buôn lậu). Người dân chỉ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền nếu tái phạm nhiều lần.
Về hóa đơn, theo luật sư Hoàng Hà, không có quy định nào nói rằng vàng miếng không có hóa đơn cũ sẽ bị tịch thu. Tuy nhiên, khi bán lại, người sở hữu vàng nên chọn các tổ chức được cấp phép để đảm bảo tính pháp lý và giá cả.
Bên cạnh việc xử phạt, theo luật sư Hoàng Hà, có 2 điểm mới người dân cần lưu ý để bảo vệ tài sản. Thứ nhất là thanh toán không dùng tiền mặt: Các giao dịch mua bán vàng miếng phải thực hiện qua tài khoản thanh toán. Việc dùng tiền mặt quá hạn mức quy định có thể bị phạt tới 20 triệu đồng. Thứ hai là địa điểm giao dịch: Chỉ nên mua bán tại các Ngân hàng thương mại hoặc các doanh nghiệp lớn được cấp phép để tránh các rắc rối về pháp lý và bị xử phạt hành chính.
"Việc sở hữu, cất giữ vàng miếng hợp pháp trong gia đình là quyền của công dân và không bị ảnh hưởng bởi Nghị định này. Quy định chỉ tập trung vào việc quản lý các giao dịch trên thị trường"- vị luật sư cho hay.
