Truyền thông Ukraine và các tài khoản chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự ước tính 9 tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga hôm 8/2 đánh trúng sân bay quân sự Vasilkov, cách thủ đô Kiev khoảng 30 km, dẫn tới hàng loạt vụ nổ dữ dội và đám cháy lớn.
Đây là căn cứ chủ chốt của không quân Ukraine, cũng được cho là một trong những nơi đóng quân của phi đội tiêm kích F-16.
Khoảnh khắc tổ hợp Patriot khai hỏa đối phó tên lửa Iskander-M trên khu vực Kiev ngày 20/1. Video: X/AMK Mapping
Bộ tư lệnh không quân Ukraine sau đó cho biết Nga đã triển khai 149 máy bay không người lái (UAV) các loại và 11 tên lửa đạn đạo Iskander-M trong đợt tấn công. "Lực lượng phòng không đã bắn hạ 116 UAV. Một phần trong số tên lửa đạn đạo cũng bị đánh chặn và không đến được mục tiêu. 23 tên lửa và UAV đã đánh trúng 15 địa điểm, mảnh vỡ rơi xuống 6 khu vực", cơ quan này cho hay.
Đây không phải lần đầu Ukraine để lọt hàng loạt tên lửa đạn đạo Nga trong thời gian gần đây. Trong cuộc tập kích hiệp đồng quy mô lớn hôm 3/2, Ukraine tuyên bố chặn được 11 trong 32 tên lửa Iskander-M và đạn phòng không S-300 hoán cải do Nga khai hỏa.
Chuyên gia quân sự Ukraine Alexander Kovalenko cho biết phòng không nước này chỉ chặn được khoảng 30% trong tổng số 91 tên lửa đạn đạo Iskander-M và S-300 hoán cải được Nga khai hỏa trong tháng 1. Con số dường như dựa trên những báo cáo do Bộ tư lệnh không quân Ukraine công bố.
Các nước phương Tây đã viện trợ cho Ukraine nhiều hệ thống phòng không hiện đại, trong đó uy lực nhất là Patriot và SAMP/T. Những tổ hợp Patriot Ukraine được trang bị tên lửa PAC-3 MSE hiện đại nhất do Mỹ sản xuất, có giá trung bình 4 triệu USD mỗi quả và khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo ở khoảng cách 60 km.
Tuy nhiên, lưới phòng không Ukraine đã nhiều lần rơi vào tình trạng quá tải và cạn kiệt đạn dược, nhiều khẩu đội cũng bị Nga tập kích và phá hủy.
Trong cuộc phỏng vấn được công bố hôm 2/2, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine Yuri Ignat cho biết số tên lửa đạn đạo mà Nga sử dụng trong năm 2025 đã tăng mạnh so với tên lửa hành trình, do Moskva hiểu rằng Kiev không có hệ thống nào ngoài Patriot để đối phó loại vũ khí này.
Ông thừa nhận phòng không Ukraine đang đối mặt thách thức nghiêm trọng do tên lửa phòng không tiêu hao nhanh hơn tốc độ viện trợ của đối tác, dù không đưa ra con số cụ thể.
"Ví dụ, một khẩu đội NASAMS chỉ triển khai với hai tên lửa trên bệ phóng thay vì 6 quả như thiết kế, do phải phân bổ đạn dược cho nhiều trận địa nhất có thể và bảo vệ khu vực rộng hơn. Một số hệ thống còn rơi vào tình trạng trắng bệ, không còn quả đạn nào, dù vẫn còn các cuộc tấn công cần đẩy lùi", đại tá Ignat tiết lộ.
Bệ phóng Patriot trưng bày tại địa điểm không được tiết lộ ở Ukraine hồi tháng 8/2024. Ảnh: Reuters
Tổng thống Zelensky cuối tháng trước chỉ trích các nước châu Âu là nguyên nhân khiến Ukraine thiếu hụt tên lửa phòng không, dẫn đến tình trạng các đơn vị chuyên đối phó tên lửa đạn đạo đã cạn sạch vũ khí. "Tôi biết trước rằng sẽ xảy ra mất điện do không có tên lửa đánh chặn", ông nói.
Ví dụ, tên lửa PAC-3 MSE mà các đối tác châu Âu cam kết cung cấp cho Ukraine đã tới chậm một ngày, do những quốc gia này chậm thanh toán tiền mua hàng trong khuôn khổ cơ chế Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL). Đây là chương trình do NATO thiết lập, trong đó các nước thành viên châu Âu của khối và Canada sẽ góp tiền mua vũ khí Mỹ để chuyển cho Ukraine.
Lãnh đạo Ukraine khi đó dường như đề cập cuộc tập kích quy mô lớn của Nga hôm 20/1, với 34 tên lửa đạn đạo và hành trình được khai hỏa.
Tổng thống Zelensky cho rằng tên lửa bổ sung cho hệ thống Patriot "lẽ ra phải đến sớm hơn một tháng", khi Ukraine nhận tin tình báo rằng Nga sắp tiến hành cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. "Các đối tác biết lực lượng phòng không của chúng tôi đã cạn sạch tên lửa, cả hệ thống NASAMS lẫn Patriot", ông nói.
Tờ Financial Times dẫn lời hai quan chức giấu tên am hiểu về hoạt động của PURL cho biết cáo buộc của ông Zelensky không chính xác. "Thiết bị và đạn dược liên tục được chuyển đến Ukraine, trong đó có vật tư thiết yếu dành cho lĩnh vực phòng không", một người nói.
Thách thức với Ukraine còn lớn hơn do Nga thường phối hợp tên lửa đạn đạo cùng các vũ khí khác như tên lửa hành trình và UAV tầm xa.
"Khi tổ hợp Patriot chĩa radar về một hướng để đối phó tên lửa đạn đạo Nga, tên lửa hành trình và UAV lại tấn công bất ngờ từ hướng khác. Chính vì thế, cần có nhiều hơn một hệ thống để bảo vệ các thành phố lớn, bản thân tổ hợp Patriot cũng cần được bảo đảm an toàn", đại tá Ignat nói.
Xe phóng tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga tại triển lãm quốc phòng năm 2017. Ảnh: RIA Novosti
Không rõ Ukraine hiện còn bao nhiêu tổ hợp Patriot sẵn sàng chiến đấu, sau khi một số hệ thống bị hư hại hoặc phá hủy hoàn toàn do trúng đòn tập kích từ Nga.
Thống kê hồi tháng 10/2025 cho thấy Ukraine dường như chỉ có 5 hệ thống đủ khả năng chiến đấu, không rõ số lượng radar và bệ phóng cụ thể. Bộ Quốc phòng Ukraine hôm 1/1 thông báo đã triển khai thêm hai tổ hợp phòng không Patriot mới nhận từ Đức, nằm trong gói viện trợ quân sự được công bố hồi tháng 8/2025.
(Theo RBC Ukraine, Financial Times)
