Binh sĩ Ukraine tác chiến bằng UAV trên tiền tuyến (Ảnh: Reuters).
UAV của Ukraine hiện diện ở mọi nơi, mọi lúc dọc theo toàn bộ tuyến chiến tuyến dài 1.100km của cuộc chiến với Nga. Chúng là một trong những lý do chính làm chậm tốc độ tiến quân của Moscow.
Tuy nhiên, UAV tấn công điều khiển theo góc nhìn thứ nhất (FPV) và các UAV ném bom cỡ lớn thường chỉ có tầm hoạt động vài km (đối với FPV), và khoảng 20km (đối với UAV ném bom). Nhưng còn tồn tại một vùng sát thương sâu hơn nằm phía sau vùng này và chính tại đây, UAV của Ukraine thưa thớt hơn nhiều trên bầu trời so với Nga.
Ukraine mất ưu thế ban đầu
Sự cân bằng giữa các đòn tấn công UAV ở tuyến đầu và các đòn đánh sâu đã trở thành một trong những chủ đề được quan tâm nhiều nhất bởi vì các đơn vị UAV tinh nhuệ của Nga đang khai thác khoảng trống sát thương này, tấn công sân bay, xe tải và tàu hỏa của Ukraine cách chiến tuyến tới 200 km.
Việc Ukraine ngăn chặn Nga dọc đường tiếp xúc là quan trọng. Nhưng làm suy yếu hậu cần Nga cũng quan trọng không kém. Các đội UAV FPV và UAV ném bom của Ukraine tập trung vào nhiệm vụ thứ nhất, nhưng lại để khoảng trống trong nhiệm vụ thứ 2.
Một thực tế mà Ukraine đang đối mặt là họ tập trung phần lớn nguồn lực các đơn vị UAV tuyến đầu khi chỉ huy Ukraine vội vàng ổn định mặt trận. Ukraine chiếm ưu thế ở nỗ lực đánh gần để ngăn Nga nhưng lại đang chậm chân hơn ở các đòn đánh sâu và đánh mất đi lợi thế trước Nga.
Trong thời kỳ đầu của cuộc chiến, Ukraine tỏ ra nhanh chân hơn Nga trong các nỗ lực tập kích, với việc gia tăng dùng UAV chặn đà tiến của Nga. Nhưng dần dần, Nga với nền công nghiệp quốc phòng áp đảo, dần đảo ngược thế cờ. Họ có khả năng sản xuất hàng loạt UAV với công nghệ tiến tiến thay đổi liên tục và khiến Ukraine rơi vào thế khó.
Ryan O’Leary, một người Mỹ từng chỉ huy đại đội tình nguyện chiến đấu cho Ukraine, lo ngại rằng Ukraine đang vô tình trao lợi thế UAV chiều sâu cho Nga.
“Tác chiến UAV không phải là chuyện hôm nay loại bỏ được bao nhiêu người. Nó là chuyện kiểm soát không gian ngày mai. Sở hữu chiều sâu nghĩa là kiểm soát di chuyển, hậu cần, trinh sát, liên lạc và quyết định trong toàn khu vực, không chỉ trong chiến hào", ông nói.
Theo ông, UAV Ukraine vẫn đang được tối ưu để dùng trên tuyến đầu, nhưng lại đang bỏ lại một tuyến sâu hơn phía sau, nên khó làm thay đổi cục diện chiến trường.
Thế khó của Ukraine
Bước ngoặt cho khả năng tập kích sâu của Nga là các đơn vị UAV tinh nhuệ của Nga, nổi bật nhất là nhóm Rubikon.
UAV tấn công sâu của Nga hoạt động khắp khu vực hậu cần, đánh vào xe tải, tàu hỏa và sân bay Ukraine. Rubikon gần đây đăng video các cuộc tấn công vào sân bay Ukraine cách chiến tuyến tới 200km.
Việc UAV Nga dễ dàng xâm nhập sâu như vậy vào hậu phương Ukraine đáng báo động cho các chỉ huy Kiev. Binh sĩ không thể chiến đấu nếu thiếu tiếp tế, và càng không thể chiến đấu hiệu quả nếu thiếu yểm trợ đường không. Đòn đánh sâu có thể tước đi cả 2.
“Chiều sâu tác chiến quyết định cuộc chiến", ông O’Leary kết luận.
Tướng Robert Brovdi, tư lệnh Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine (USF), không phủ nhận rằng UAV của ông tập trung gần chiến tuyến. Nhưng ông nói đây là phản ứng trước nhu cầu khẩn cấp nhất.
Các quân đoàn phòng thủ thành phố tiền tuyến đang thiếu bộ binh được huấn luyện nghiêm trọng và phải dựa vào UAV FPV và UAV ném bom để bù đắp lỗ hổng phòng tuyến.
Vì vậy, “không có tư lệnh quân đoàn nào sẵn sàng bỏ hoạt động của USF để đánh sâu đúng mức”, ông Brovdi giải thích. Điều đó dẫn tới phần lớn UAV của Ukraine vẫn làm nhiệm vụ cận chiến.
Chính sự thiếu hụt nhân lực khiến các nhóm UAV phải bám sát tuyến tiếp xúc và ngăn họ đánh vào điểm quan trọng nhất của Nga: Tuyến tiếp vận. Và Nga đang khai thác điểm này và gây ra tổn thất cho Ukraine.
