Trong hành trình đồng hành cùng con trẻ lớn lên, có lẽ khoảnh khắc hạnh phúc nhất của mỗi bậc làm cha mẹ không chỉ là nhìn thấy con nhận được tấm giấy khen, mà là được chứng kiến sự trưởng thành trong nhận thức và niềm vui lấp lánh trong mắt con khi chinh phục được một bài toán khó. Thế nhưng, thông tin về việc một giáo viên tại Gia Lai tự ý chỉnh sửa bài kiểm tra của học sinh từ đúng thành sai để hạ điểm với lý do "giúp các em bớt chủ quan" đã khiến những người làm cha mẹ như chúng tôi không khỏi trăn trở.
Dẫu biết rằng mọi kết luận cuối cùng vẫn đang chờ cơ quan chức năng làm rõ, nhưng chỉ riêng cách lý giải về phương pháp sư phạm này cũng đủ khiến chúng ta phải dừng lại để suy ngẫm về giá trị thật trong giáo dục.
Sự phân hóa nằm ở đề thi, không nằm ở nét bút chấm bài
Điều khiến nhiều phụ huynh cảm thấy khó hiểu nhất chính là sự mâu thuẫn trong cách xử lý tình huống này. Trong giáo dục, có một nguyên tắc căn bản: Nếu muốn học sinh biết mình đang ở đâu và không nảy sinh tâm lý tự mãn, người thầy sẽ dùng đến "nghệ thuật ra đề".
Một đề thi chuẩn mực luôn cần những câu hỏi có tính phân loại. Bên cạnh những kiến thức cơ bản để đảm bảo các con nắm vững nền tảng, giáo viên hoàn toàn có thể lồng ghép những câu hỏi mang tính vận dụng cao, những "điểm nút" đòi hỏi sự tư duy sắc sảo và quan sát tỉ mỉ. Khi đối mặt với một đề thi có độ khó vừa tầm nhưng vẫn đầy thử thách, nếu con đạt điểm 10, đó là niềm tự hào xứng đáng. Nếu con chỉ đạt điểm 8 vì chưa làm được câu khó, con sẽ tự hiểu rằng kiến thức của mình vẫn còn những đỉnh cao cần chinh phục.
Đó mới là cách giáo dục dựa trên thực lực. Thật khó để tìm thấy sự thuyết phục trong việc để các con làm một đề thi vừa sức, để rồi khi các con hoàn thành xuất sắc bằng chính khả năng của mình, chúng ta lại dùng bút mực sửa kết quả đúng thành sai. Cách làm này không giúp trẻ nhận ra thực lực, mà chỉ khiến trẻ cảm thấy nỗ lực của mình bị phủ nhận một cách vô lý. Thay vì khơi gợi ý chí cầu tiến, nó vô tình tạo ra một "điểm dừng" giả tạo, khiến thế giới quan của trẻ về sự đúng - sai trở nên nhạt nhòa và khó hiểu.
Những bài thi bị cô giáo chỉnh sửa
Phía sau con điểm là niềm tin vào lẽ phải
Trẻ con như tờ giấy trắng, và mỗi hành động của người lớn chính là những nét mực đầu tiên vẽ nên nhân cách của các con. Trong thế giới của một học sinh tiểu học, thầy cô giáo gần như là những "thần tượng", là người đại diện cho công lý và tri thức. Việc bài làm của mình bị chỉnh sửa một cách cố ý bởi chính người mình kính trọng nhất sẽ để lại một vết thương tâm lý không hề nhỏ.
Hãy thử đặt mình vào vị trí của một đứa trẻ đã nỗ lực hết mình cho bài kiểm tra, tin chắc mình đã làm đúng, để rồi nhận lại một kết quả thấp vì những lỗi sai "trên trời rơi xuống". Khi sự thật bị đánh tráo, niềm tin của trẻ vào sự công bằng trong xã hội sẽ bị lung lay ngay từ những bước chân đầu đời. Các con sẽ bắt đầu học cách chấp nhận rằng nỗ lực cá nhân đôi khi không quan trọng bằng sự áp đặt của người có quyền lực. Đó là một bài học cực kỳ nguy hại cho sự phát triển của một công dân chính trực tương lai.
Làm cha mẹ, chúng ta không cần con mình phải là những "siêu nhân" luôn đạt điểm 10 tuyệt đối. Chúng ta chấp nhận con mình có thể đạt điểm thấp nếu đề thi khó hoặc con chưa tập trung học tập. Bởi từ những lần vấp ngã thực tế ấy, con sẽ biết mình cần phải cố gắng hơn. Nhưng chúng ta mong mỏi rằng mỗi điểm số con nhận được, dù cao hay thấp, đều phải là sự phản ánh trung thực nhất những gì con đã thể hiện trên mặt giấy.
Giáo dục không phải là một bài toán cộng trừ điểm số để chúng ta có thể tùy ý gia giảm theo cảm tính. Giáo dục là quá trình xây dựng lòng tự trọng. Khi một giáo viên cầm bút sửa bài làm của học sinh, họ không chỉ sửa một con số, mà họ đang chạm vào lòng tin của một đứa trẻ.
Hy vọng rằng, vụ việc này sẽ sớm có kết luận công tâm để trả lại sự minh bạch cho môi trường sư phạm. Mong rằng mỗi người thầy, người cô sẽ luôn giữ vững thiên chức của mình: không chỉ dạy chữ, mà còn dạy trẻ biết tin vào lẽ phải, bắt đầu từ chính sự công bằng trong mỗi bài kiểm tra.
