10h30 sáng tại một trung tâm thương mại ở Preston, Zahra, 20 tuổi, cùng 29 ứng viên khác cặm cụi dựng tháp từ mì ống khô và kẹo dẻo. Họ còn phải giải ô chữ và làm bài kiểm tra sắp xếp đồ dùng nhà bếp.
Tất cả chỉ để cạnh tranh một công việc phổ thông với lương sát mức tối thiểu. Trước khi đến được vòng phỏng vấn kéo dài hai giờ này, Zahra đã phải điền một đơn ứng tuyển trực tuyến dài 10 đoạn văn để trình bày kinh nghiệm.
Cô ứng tuyển vị trí nhân viên phục vụ tại chuỗi gà rán Wingstop, với mức lương 10 bảng một giờ, chỉ cao hơn 80 xu so với mức lương tối thiểu theo độ tuổi của cô. Trong buổi đánh giá, một phụ nữ cầm sổ tay liên tục ghi chép, cùng các quản lý ca giám sát sát sao. Một tuần sau, Zahra nhận được email từ chối ngắn gọn.
"Trong lúc ngồi xếp mì ống, tôi tự hỏi tại sao mình lại ở đây khi bài tập này chẳng liên quan gì đến công việc dọn dẹp và bưng bê. Đó là một sự lãng phí thời gian và trải nghiệm này giống như một trò đùa", Zahra bức xúc.
Ảnh minh họa: Guardian
Đây không phải là hiện tượng cá biệt. Số liệu công bố tuần này cho thấy tỷ lệ thất nghiệp tại Anh đã lên mức 5,2%, cao nhất gần 5 năm qua. Ở độ tuổi 18-24, con số này lên tới 14%, khiến thị trường việc làm cho người mới bắt đầu (entry-level) trở nên khốc liệt.
Eve, 19 tuổi, sống tại London từng rải hồ sơ trực tiếp đến 30 cửa hàng gần nhà nhưng bặt vô âm tín. Cô nộp thêm 40 hồ sơ trực tuyến và may mắn được gọi phỏng vấn cho vị trí trợ lý bán hàng tại Inditex, tập đoàn sở hữu các thương hiệu Zara, Pull&Bear.
Tuy nhiên, cô phải dự buổi phỏng vấn nhóm kéo dài 90 phút với 20 người. Họ phải đứng lên giới thiệu ứng viên bên cạnh, chia nhóm dùng iPad thiết kế trang phục cho người nổi tiếng rồi thuyết trình. Vòng cuối, nhà tuyển dụng chiếu hình ảnh quần áo và yêu cầu mọi người giơ tay giành quyền đoán thương hiệu.
"Trong một căn phòng đông đúc, mọi người liên tục giơ tay và hét lên để lấn át người khác. Tôi quen việc tư vấn nhẹ nhàng cho khách tại quầy, chứ không phải tranh giành sự chú ý thế này", Eve mệt mỏi kể lại.
Lý giải xu hướng này, ông Martin Warnes, giám đốc điều hành nền tảng việc làm Reed.co.uk, cho biết các doanh nghiệp đang đối mặt với chi phí vận hành và rủi ro tuyển dụng cao hơn. Khi cán cân nghiêng về phía nhà tuyển dụng do số lượng hồ sơ tăng đột biến, họ áp dụng các vòng sàng lọc tập trung (assessment centre) vốn chỉ dành cho quản lý hay thực tập sinh cấp cao xuống các vị trí lao động phổ thông.
Bà Alice Martin, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Work Foundation, Đại học Lancaster, nhận định việc tổ chức phỏng vấn nhóm giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí khi loại được nhiều người cùng lúc. Thay vì tốn tiền đào tạo nhân viên sau khi nhận việc, các công ty dùng chính những bài tập mô phỏng này như một dạng "thử việc không lương".
Trước những lời phàn nàn, các doanh nghiệp đều lên tiếng bảo vệ quy trình của mình. Đại diện Zara cho biết các hoạt động phỏng vấn nhóm được thiết kế để đánh giá kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm - những yếu tố cốt lõi của ngành bán lẻ. Tương tự, phía Wingstop khẳng định mô hình đánh giá tập trung giúp bộc lộ cá tính, sự sáng tạo và tinh thần phục vụ của ứng viên tốt hơn là phỏng vấn hỏi - đáp truyền thống.
Giữa những luồng tranh luận, tháng 9 vừa qua, Zahra cuối cùng cũng tìm được việc phục vụ tại một quán cà phê nhỏ. Quy trình chỉ gồm một cuộc gọi phỏng vấn trực tuyến và vài ngày "thử việc có trả lương" – công việc thực tế chỉ là sắp xếp lại đồ đạc trong kho.
(Theo Guardian)
