Ukraine có kế hoạch xây dựng một phi đội tiêm kích hiện đại gồm Gripen và Rafale (Ảnh: United24).
250 tiêm kích “tốt nhất thế giới”
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đầu tháng này cho biết Ukraine đã có các thỏa thuận để tiếp nhận những máy bay chiến đấu mới, bao gồm 150 tiêm kích Gripen của Thụy Điển và 100 tiêm kích Rafale của Pháp.
“Theo đánh giá của chúng tôi, đây là những máy bay tốt nhất thế giới. Dĩ nhiên, còn có cả F-16. Không quân Ukraine đã vận hành F-16, nhưng đó không phải là máy bay mới, trong khi những máy bay tôi vừa đề cập là máy bay mới”, Tổng thống Zelensky nói.
Gripen và Rafale là 2 dòng tiêm kích hiện đại có thể bổ sung tổng cộng tới 250 máy bay cho lực lượng không quân Ukraine. Cả 2 đều đa năng nhưng có những khác biệt đáng chú ý.
Ukraine có kế hoạch xây dựng một phi đội tiêm kích hiện đại gồm Gripen và Rafale. Theo chuyên gia hàng không Kostiantyn Kryvolap, số lượng này đủ để đối phó với 300-400 máy bay Nga.
Cả 2 loại tiêm kích đều có thể mang tên lửa không đối không Meteor với tầm bắn lên tới 300km, tên lửa hành trình SCALP, Storm Shadow và nhiều loại bom thả từ trên không.
Gripen có tính linh hoạt cao, có thể cất cánh từ đường băng ngắn, trong khi Rafale mạnh hơn nhưng chi phí vận hành cao hơn.
Rafale thuộc thế hệ 4++, được xem là một trong những tiêm kích đắt đỏ nhất trong phân khúc. Đây là máy bay hạng nặng, nặng khoảng 24,5 tấn, có thể mang tải trọng chiến đấu 9-9,5 tấn và sở hữu một trong những hệ thống radar mạnh nhất thế giới. Chi phí vận hành của Rafale vào khoảng 20.000-25.000 USD mỗi giờ, tương đương F-16.
Trong khi đó, Gripen của Thụy Điển nặng từ 14-16 tấn, có thể mang tải trọng chiến đấu khoảng 7 tấn và chi phí vận hành chỉ khoảng 6.000-7.000 USD mỗi giờ. Máy bay này có thể cất cánh từ đường băng ngắn và dễ dàng phân tán triển khai trên khắp lãnh thổ, điều đặc biệt quan trọng trong điều kiện thời chiến. Vì vậy, xét về hiệu quả chi phí, Gripen được đánh giá là lựa chọn thực tế hơn.
Phi đội có thể xoay chuyển cục diện?
Chuyên gia Kryvolap nhận định, các thỏa thuận về tiêm kích phương Tây là hợp lý, song việc triển khai sẽ không diễn ra trong tương lai gần. Ông không loại trừ khả năng Ukraine có thể nhận một phi đội nhỏ Gripen trang bị tên lửa Meteor ngay từ tháng 3 năm nay, qua đó giúp đối phó với các máy bay ném bom Su-37 của Nga mang bom dẫn đường KAB.
Ngoài ra, khả năng sản xuất một số linh kiện Gripen tại Ukraine cũng đang được thảo luận.
Trước đây, Không quân Ukraine từng ước tính nhu cầu 128 máy bay trong thời bình. Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột với 300-400 máy bay Nga hoạt động quanh Ukraine, nhu cầu sẽ cao hơn. Theo ông Kryvolap, con số 250 máy bay không phải là quá lớn hay tạo ra dư thừa.
Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu về số lượng phi công tương ứng. Với 250 máy bay, cần khoảng 750 phi công sẵn sàng vận hành.
Chương trình đào tạo cho Gripen và Rafale tương tự nhau. Việc chuyển loại cho phi công có kinh nghiệm mất khoảng 6-9 tháng, hoặc tối đa 18 tháng nếu đào tạo với tốc độ chậm hơn. Các giai đoạn huấn luyện, bao gồm sử dụng vũ khí, nhìn chung giống nhau, tùy thuộc vào đặc điểm triển khai từng loại vũ khí.
Theo chuyên gia, cả 2 đều đa năng và hiệu quả, nhưng Rafale mạnh hơn và có radar vượt trội, trong khi Gripen nổi bật về tính kinh tế và phù hợp hơn với điều kiện của Ukraine.
Hiện nay, Ukraine vẫn vận hành các máy bay có nguồn gốc Liên Xô như MiG-29, Su-27, Su-24, cùng với các tiêm kích F-16 đời cũ và Mirage 2000 của Pháp. Ba Lan có kế hoạch chuyển giao các máy bay MiG-29 đã qua sử dụng để đổi lấy máy bay không người lái.
Song song đó, Ukraine đang triển khai chương trình quy mô lớn nhằm phát triển không quân chiến đấu, hướng tới xây dựng phi đội hiện đại, bao gồm F-16, Gripen và Rafale.
Trong chuyến thăm Thụy Điển vào tháng 10 năm ngoái, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson thông báo 2 bên đã ký tuyên bố ý định bán cho Kiev 100-150 tiêm kích Gripen. Một tháng sau đó, Tổng thống Zelensky và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ký tuyên bố ý định tăng cường không quân và phòng không Ukraine, trong đó đề cập khả năng ký hợp đồng cung cấp khoảng 100 tiêm kích Rafale cho Ukraine.
